Գրականություն 04.12.25

1. Կարդա՛ մտքերը՝ յուրաքանչյուրի դիմաց գրելով փա՞ստ է, թե՞ պնդում։ 

Հայոց գրերը ստեղծել է Մեսրոպ Մաշտոցը 405 թվականին։ -փաստ

Հայոց գրերի ստեղծումը նպաստեց հայ ազգային ինքնության և մշակույթի պահպանմանը։ -պնդում

Մուրացանը 19-րդ դարի հայ գրող է, ով իր ,,Առաքյալը,, վիպակում ցույց է տալիս գյուղի այնպիսի պատկեր, որը տարբերվում է գլխավոր հերոսի պատկերացումներից։ -փաստ

Ցանկացած մարդ, հանդիպելով իր սպասումները չարդարացնող իրադրության, պարտավոր է մտածել, որ ինքը ևս պատասխանատու է իրավիճակը փոխելու հարցում։-պնդում 

Գուրգեն Մահարին 20-րդ դարի հայ գրականության խոշոր դեմքերից է, ով իր ,,Էջմիածին,, ստեղծագործությունում պատմել է գաղթի և որբության մասին։ -փաստ

Ողբերգական իրադարձությունների հետևանքով ուժեղ անհատը ստեղծում է ապրելու իր բանաձևը։ -պնդում

Տարբեր ժամանակներում որբությունն ու գաղթն ունեն նույն դեմքը։ -պնդում

Հրանտ Մաթևոսյանը արձակագիր է, ով ,,Կանաչ դաշտը,, ստեղծագործության մեջ արտացոլել է գոյության կռիվը, նկարագրել մայրական սիրո դրսևորումը։ -փաստ

Մայրական սերը բնության ամենահզոր գործիքն է՝ կյանքի հավերժությունն ապահովող։ -պնդում

,,Նռնենիներ,, պատմվածքը գրել է Վ․ Սարոյանը։ -փաստ

Նռնենիների այգի տնկելը հայրենիքը վերագտնելու երազանքի խորհրդանիշն էր։ -փաստ

Արտաշես թագավորը իրականցրեց հողային բարեփոխումներ, որով տարանջատեց մասնավոր հողատիրությունը համայնքային հողերից։ -փաստ

Արտաշես Ա թագավորը բանիմաց տնտեսագետ էր։ -պնդում

2. Պնդում ձևակերպիր հետևյալ թեմաների շուրջ։ 

Ա․ Անգաղթ խալիֆան համանուն ստեղծագործության հերոսն է, ով կարևորոում է երաժշտությունը։ 

Անգաղթ խալիֆան համանուն ստեղծագործության գլխավոր հերոսն է, որը մեծ կարևորություն է տալիս երաժշտությանը և այն դիտում որպես երկիրը պաշտպանելու և հանգստանալու միջոց։

Բ․ Հետաքրքրասեր Բասեին սիրում էր տարբեր հարցեր տալ և քննել պատասխանները։ 

Հետաքրքրասեր Բասեեին առանձնանում էր անընդհատ հարցեր տալու և ստացած պատասխանները խորությամբ քննելու ունակությամբ։

Գ․ ,,Մի հին չինական զրույց,, ստեղծագործության կայսրը հրամայեց սև գլխարկները փոխարինել սպիտակներով։ 

Կայսեր հրամանը պատճառ դարձավ մի շարք մարդկանց սպանության, քանի որ օրենքը ստեղծված էին բոլորի համար։

Նյութերի դասավորում

1-ին շարք

SO₃ – օքսիդ
HJ (HI) – թթու
HNO₃ – թթու
Fe(OH)₃ – հիմք
Fe(NO₃)₃ – աղ

2-շարք

Cu(OH)₂ – հիմք
ZnCl₂ – աղ
KNO₃ – աղ
NaNO₃ – աղ
CaO – օքսիդ

3-րդ

CuO – օքսիդ
AlCl₃ – աղ
H₂SO₄ – թթու
Al₂O₃ – օքսիդ
H₂CO₃ – թթու

4-րդ շարք

Al(OH)₃ – հիմք
FeCl₃ – աղ
CuSO₄ – աղ
K₃PO₄ – աղ
Cl₂O₇ – օքսիդ

5-րդ շարք

KOH – հիմք
Rb₂O – օքսիդ
Na₂O – օքսիդ
ZnO – օքսիդ
HCl – թթու

Դեկտեմբերի 1-5

Ամփոփում ենք նոյեմբերը(բանավոր):

Ո՞րն է թթուների և հիդրօքսիդների (հիմքերի) սահմանումը:

Թթուներ են այն նյութերը, որոնք ջրում քայքայվելիս արձակում են H⁺ ջրածնի իոն։
Հիդրօքսիդներ (հիմքեր) են այն նյութերը, որոնք ջրում քայքայվելիս արձակում են OH⁻ հիդրօքսիդ իոն։

1. Ո՞րն է ցանկացած թթվի կազմի պարտադիր տարրը։ Գրե՛ք դրա քիմիական նշանը։

Ջրածին-H

2. Ո՞րն է բոլոր հիդրօքսիդների (հիմքերի) բանաձևի պարտադիր մասը։

OH-հիդրօքսիդ խումբը

3. Ի՞նչպես ենք դասակարգում թթուները ըստ թթվածնի պարունակության։ Բերե՛ք մեկական օրինակ։

Անթթվածնային  – օրինակ՝ HCl

4. Ինչպե՞ս է կոչվում այն հիդրօքսիդը, որը լուծվում է ջրում։

Ալկալի

5. Ի՞նչ գույն է ստանում լակմուսի թուղթը, երբ այն ընկղմում են թթվի լուծույթի մեջ։

Այն ստանում է կարմիր գույն:

6. Թվարկե՛ք ալկալիներին բնորոշ մեկ ֆիզիկական հատկություն։

Նրանք լուծվում են ջրում, առաջացնելով հիդրօքսիդային իոն 

7. Ինչպե՞ս է կոչվում այն նյութերը, որոնք փոխում են իրենց գույնը՝ կախված լուծույթի թթվային կամ հիմնային լինելուց:

Ցուցանիշներ (ինդիկատորներ)

8. Ի՞նչ նյութեր են  առաջանում թթվի և հիմքի փոխազդեցությունից։

Թթվի և հիմքի փոխազդեցությունից ստանում ենք աղ և ջուր:

9. Ինչպե՞ս է կոչվում թթվի և հիմքի միջև տեղի ունեցող փոխազդեցությունը։

Թթվի և հիմքի միջև տեղի ունեցող փոխազդեցությունը կոչվում է չեզոքացում:

10. Թթունները փոխազդու՞մ են մետաղների հետ։ Եթե այո, ի՞նչ նյութեր են առաջանում այդ դեպքում։

Այո թթուները փոխազդում են մետաղների հետ: Առաջանում է աղ և H₂:

11.Ի՞նչ է տեղի ունենում անլուծելի հիմքերի հետ, երբ դրանք տաքացնում են (ջերմային քայքայում)։ Ի՞նչ նյութեր են առաջանում:

Տաքացնելիս քայքայվում են՝ առաջացնելով
օքսիդ + ջուր

12. Հնարավո՞ր է արդյոք ստանալ լուծելի հիմք (ալկալի) մետաղի և ջրի փոխազդեցությունից։

Examination Card

1.

Read the text and answer the questions following it.

The Olympics have a very long history. They began in 776 BC and took place every four years for nearly 1200 years at Olympia, in Greece. The citizens of all the Greek states were invited to take part in the Games. The prizes were wreaths made of the branches of olive trees.

In 394 AD the games were stopped by the Roman Emperor Theodosius, and they weren’t held again until 1896. The games of 1896 were held at Athens and they were the first international Olympic Games. All the nations of the world were invited to send athletic teams.

From then and until the present time the Olympic Games have been international and the number of athletes taking part and the number of events on the programme have increased. In these games only amateurs or non-professional athletes can take part. Each country sends teams for as many of different events as possible. The winners of each event are given a certain number of points. The International Olympic Committee decides where each Olympics will take place. They ask a city (not a country) to be the host.

1. When did the Olympics begin?

The Olympics began in 776 BC.

2. Who stopped the games in 394 AD?

The games were stopped by the Roman Emperor Theodosius.

3. Can non-professional athletes take part in the games?

Yes, only amateurs or non-professional athletes can take part.

4. Who decides where each Olympics will take place?

The International Olympic Committee decides where each Olympics will take place.

2. Write the verbs in the right tense form.

Thomas Isherwood arrived at Tindaro by the morning train. He was tall and thin. His eyes (1) were Blue and his face was brown (to be). He looked tired as he (2) had not slept Well in the train (not to sleep). He wore a grey overcoat and a blue and white scarf, and a brown hat.

No one (3) had come To meet him, and he walked slowly along the platform carrying a brown leather suitcase (to come). He looked for a porter and gave him the luggage ticket.

He (4) did not know Italian, not a word of it (not to know). He was a typical Englishman just capable of asking “How much” – “give me the change”.

He said only on word to the porter – “Taxi”. His luggage (5) was put Into the taxi and then he himself got in (to be put).

3. Translate the sentences from Armenian into English.

1. Որքա՞ն հաճախ եք դուք հանդիպում ձեր ընկերների հետ։

How often do you meet your friends?

2. Ես կարծում եմ, որ տնօրենը բաղը չի կարողանա ընդունել Ձեզ, քանի որ նա շատ զբաղված է լինելու։

I think the director will not be able to receive you tomorrow because he will be very busy.

3. Նրանք ասացին, որ ստիպվա են եղել թարգմանությունը կատարել բանավոր։

They said that they had been forced to do the translation orally.

4. Դուք կարող եք նրան տեղեկացնել, որ համերգը լինելու է վաղը երեկոյան։

You can inform him that the concert will be tomorrow evening.

5. Երբ Ջոնը զանգեց, ես արդեն ավարտել էի իմ դասերը։

When John called, I had already finished my lessons.

Educational camps in our school. Which camp do you prefer-summer or winter? Why? Tell about your favourite activity during the camps.

Educational camps play an important role in our school life. They help us learn new things, make friends, and develop our skills outside the classroom. In our school we have both summer and winter camps, and each of them offers different opportunities for learning and fun. Although both camps are interesting, I personally prefer the summer camp.

I like the summer camp because the weather is warm and we can spend a lot of time outdoors. During summer camp we usually go on excursions, play football and volleyball, and enjoy nature. We also have creative activities such as drawing, theatre, and singing. The atmosphere is always friendly, and everybody communicates easily. Summer camp helps students relax after school and get ready for the new academic year.

My favourite activity during summer camp is the sports competitions. I enjoy working in a team, training together, and trying to win. Sports teach us discipline, respect, and cooperation. Another thing I like is evening campfires where we talk, tell stories, and sing songs. Those moments create real memories that stay with us for a long time.

Պարապմունք 21

Թեմա՝ Նման եռանկյունների գծային տարրերի հարաբերությունը։

Երկու նման եռանկյունների պարագծերի հարաբերությունը հավասար է նմանության գործակցին՝

Երկու նման եռանկյունների նմանակ կողմերին տարված միջնագծերի հարաբերությունը հավասար է նմանության գործակցին՝

Երկու նման եռանկյունների հավասար անկյունների կիսորդների հարաբերությունը հավասար է նմանության գործակցին։

Երկու նման եռանկյունների նմանակ կողմերին տարված բարձրությունների հարաբերությունը հավասար է նմանության գործակցին։

Նման եռանկյունների մակերեսների հարաբերությունը հավասար է նմանության գործակցի քառակուսուն:

Առաջադրանքներ․

1. ABC և A1B1C1 եռանկյունները նման են, ընդ որում՝ k = 4: Գտնել ABC եռանկյան պարագիծը, եթե A1B1C1 եռանկյան պարագիծը 34 դմ է:

2․ Նման եռանկյուններից մեկի պարագիծը 35 սմ է, մյուսինը՝ 7 սմ: Գտնել այդ եռանկյունների նմանության գործակիցը:

3․ Նման եռանկյուններից մեկի կողմը 24 սմ է, մյուս եռանկյան դրան նմանակ կողմը 8 սմ է: Գտնել երկրորդ եռանկյան պարագիծը, եթե առաջինի պարագիծը 150 սմ է։

4․ Նման եռանկյուններից մեկի կողմերը 6 անգամ փոքր են մյուսի կողմերից: Գտնել դրանց պարագծերի հարաբերությունը:

5․ ABC և A1B1C1 եռանկյունները նման են, ընդ որում՝ ∠A = ∠A1, ∠B = ∠B1: BM-ը և B1M1-ը այդ եռանկյունների միջնագծերն են: Գտնել B1M1-ը, եթե AB = 12 սմ, A1B1 = 4 սմ, BM = 9 սմ։

6․ ABC և A1B1C1 եռանկյունները նման են, ընդ որում՝ ∠A = ∠A1, ∠B = ∠B1: AK-ն և A1K1-ը այդ եռանկյունների կիսորդներն են: Գտնել BC-ն, եթե AK = 8 սմ, A1K1 = 2 սմ, B1C1 = 10 սմ:

7․ ABC և A1B1C1 եռանկյունները նման են, ընդ որում՝ ∠A = ∠A1, ∠B = ∠B1: BH-ը և B1H1-ը այդ եռանկյունների բարձրություններն են: Գտնել AC-ն, եթե BH =15 սմ, B1H1 = 6 սմ, A1C1 = 8 սմ։

Պարապմունք 34

Թեմա՝ «Ռացիոնալ անհավասարումներ» թեմայի ամրապնդում։

1․ Լուծել անհավասարումները․

2․ Լուծել անհավասարումները․

3․ Լուծել անհավասարումները․

4․ Լուծել անհավասարումները․

5․ Լուծել անհավասարումները․

Դաս 8․ (Թեմա Էլեկտրական երևույթներ) 01․12-07․12 2025

$12. ԷԼԵԿՏՐԱԿԱՆ ԴԻՄԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆ: ՕՀՄԻ ՕՐԵՆՔԸ

$ 15. ԿԱՅԾԱԿ, ՇԱՆԹԱՐԳԵԼ:ՀՈՍԱՆՔԻ ԱԶԴԵՑՈՒԹՅՈՒՆԸ ԿԵՆԴԱՆԻ ՕՐԳԱՆԻԶՄՆԵՐԻ ՎՐԱ

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Ինչպե՞ս են սահմանում հաղորդիչի էլեկտրական դիմադրությունը:

Ֆիզիկական մեծություն է, որը ցույց է տալիս հաղորդիչի հակազդեցությունը հոսանքի անցմանը։


2. Ինչպե՞ս են սահմանում հաղորդիչի էլեկտրական դիմադրության միավորը` օհմը:

1 Օհմ է այն դիմադրությունը, որի դեպքում 1 Վ լարումից հոսանքի ուժը դառնում է 1 Ա։


3. Կախված է արդյոք հաղորդիչի դիմադրությունը նրա ծայրերին կիրառված լարումից և հոսանքի ուժից: Պատասխանը հիմնավորեք:

Ոչ, այն կախված չէ դրանցից, այլ՝ նյութից, չափերից և ջերմաստիճանից։


4. Ձևակերպե՛ք Օհմի օրենքը:

I=RU​

5. Ի՞նչ տեսք ունի հաղորդիչում հոսանքի ուժի կախումը հաղորդիչի ծայրերին կիրառված լարումից պատկերող գրաֆիկը:

Ուղիղ գիծ է, անցնում է սկզբնակետով։


6. Ինչպե՞ս է կախված էլեկտրական դիմադրությունը հաղորդիչի նյութի տեսակից, երկարությունից և լայնական հատույթի մակերեսից:


7. Ինչո՞վ է պայմանավորված հաղորդիչի տեսակարար դիմադրությունը:



8. Ինչպե՞ս են պատկերում դիմադրատարրը և ռեոստատը էլեկտրական շղթաների սխեմաներում:

դիմադրատարր — զիգզագ կամ ուղղանկյուն,

ռեոստատ — դիմադրատարր + սլաք։

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Նկարագրե՛ք, թե ինչպես է լիցքավորվում ամպը: Ամպի ո՞ր շերտերն են լիցքավորվում դրականորեն, և ո՞ր շերտերը՝ բացասականորեն:

Ամպում ջրի կաթիլներն ու սառույցի բյուրեղները օդային հոսանքների պատճառով շարժվում ու շփվում են միմյանց հետ։ Այդ շփումների հետևանքով լիցքերը բաժանվում են․ ամպի վերին շերտը լիցքավորվում է դրական, իսկ ստորին շերտը՝ բացասական։

2. Նկարագրե՛ք կայծակի առաջացման մեխանիզմը:

Երբ ամպի և երկրի կամ երկու ամպերի միջև լիցքերի տարբերությունը շատ մեծ է դառնում, օդը չի դիմանում, և տեղի է ունենում հզոր էլեկտրական պարպում՝ կայծակ։

3. Ինչու՞ է կայծակն ուղեկցվում որոտով:
Քանի որ կայծակի ժամանակ օդը կտրուկ տաքանում ու արագ ընդարձակվում է, առաջանում է ուժեղ ձայնային ալիք, որը լսվում է որպես որոտ։


4. Ի՞նչ է շանթարգելը: Ինչպե՞ս է այն շինությունները պաշտպանում կայծակի հարվածից:

Շանթարգելը մետաղական ձող է, որը տեղադրվում է շինության վրա և միացված է գետնին։ Այն ընդունում է կայծակը և անվտանգ ուղիով հաղորդում գետնին՝ կանխելով շինության վնասումը։

5. Ե՞րբ է մարդու մարմինը զգում հոսանքը:

Մարդու մարմինը հոսանքը զգում է, երբ դրա ուժը մոտ 1 մԱ կամ ավելի է։

6. Հոսանքի ուժի ո՞ր արժեքներն են վտանգավոր, և որո՞նք են մահացու մարդու համար:

10–15 մԱ — վտանգավոր է,

50 մԱ և ավելի — կարող է լինել մահացու։

7. Բուժական ի՞նչ նպատակներով են օգտագործում էլեկտրական հոսանքը:

Էլեկտրական հոսանքը օգտագործվում է ֆիզիոթերապիայում՝ մկանների խթանման, նյարդային համակարգի բուժման, ցավերի թեթևացման և բժշկական սարքերում։

Դաս 7. Խնդիրների լուծում 9-րդ դասարան (10․11-17․11 2025թ․)

Տրված է․
I = 10 Ա
R = 50 Օմ

Գտնել․ U — լարումը

Լուծում․
Օհմի օրենքը՝U=IRU = I \cdot RU=I⋅R U=1050=500 ՎU = 10 \cdot 50 = 500 \text{ Վ}U=10⋅50=500 Վ

Պատասխան․ 500 Վ

Տրված է․
U = 100 Վ
I = 1,4 Ա

Գտնել․ R — դիմադրությունը

Տրված է․
U = 12 Վ
I = 5 մԱ = 0,005 Ա

Գտնել․ R

Լուծում․R=UIR = \frac{U}{I}R=IU​ R=120.005=2400 ՕմR = \frac{12}{0.005} = 2400 \text{ Օմ}R=0.00512​=2400 Օմ

Պատասխան․ 60 Օմ

Տրված է․
R = 12 Օմ
I = 4 Ա

Գտնել․ U

Լուծում․U=IRU = I \cdot RU=I⋅R U=412=48 ՎU = 4 \cdot 12 = 48 \text{ Վ}U=4⋅12=48 Վ

Պատասխան․ 48 Վ

Դաս 9․ Լաբորատոր աշխատանքներ։ Օհմի օրենքը շղթայի տեղամասի համար

Փորձ 1. Շղթայում հոսանքի ուժի կախումը լարումից

Աշխատանքի նպատակը․ ցույց տալ հաղորդչում հոսանքի ուժի կախումը հաղորդչի ծայրերին կիրառված լարումից։

Անհրաժեշտ սարքեր և նյութեր.հոսանքի աղբյուր (ուղղիչ), ամպերաչափ, վոլտաչափ, հետազոտվող հաղորդիչ, անջատիչ, հաղորդալարեր։

Աշխատանքի ընթացքը. հավաքել շղթան ըստ նկարի։ Հիշեք, որ ամպերաչափ, հետազոտվող հաղորդչին միցվում է հաջորդաբար, իսկ վոլտաչափ զուգահեռ Հաղորդչի ծայրերին կիրառված լարումը կարելի փոփոխել շղթային միացնելով տարբեր մարտկոցներ, մեր պարագայում ուղղիչով։ Փակենք շղթան և գրանցենք հոսանքի ուժի I1 և լարման U1 արժեքները։ Այնուհետև ուղղիչով փոխենք լարումը, գրանցենք հոսանքի ուժի I2 և լարման U2 արժեքները։ Չափումները կատարեք 4-5 տարբեր դեպքերի համար։ Չափման արդյունքները գրանցել։ Չափման արդյունքների հիման վրա կառուցել հոսանքի ուժի կախումը լարումից պատկերող գրաֆիկը։ Ընտրելով համապատասխան մասշտաբ՝ աբսցիղների առանցքի վրա տեղադրեք լարման, իսկ օրդինատների առանցքի վրա հոսանքի ուժի արժեքները, կատարել եզրակացություն։

Փորձ 2․ Հոսանքի ուժի կախումը դիմադրությունից

Աշխատանքի նպատակը. ցույց տալ հաղորդչում հոսանքի ուժի կախումը հաղորդչի դիմադրությունից։

Անհրաժեշտ սարքեր և նյութեր.հոսանքի աղբյուր (ուղղիչ) կամ գալվանական էլեմենտ, ամպերաչափ, վոլտաչափ, դիմադրությունների արկղ, հաղորդալարեր։

Աշխատանքի ընթացքը. հավաքել շղթան, այնուհետև հաստատուն պահելով լարումը, փոխելով արկղի դիմադրությունը գրանցել ամպերաչափիի ցուցմունքը։ Փորձը կատարել տարբեր դիմադրությունների համար։ Կատարել եզրակացություն։

Ազատություն

Աշխատանք դասարանում

1. Կարդա՛ Միքայել Նալբանդյանի ,,Ազատություն,, բանաստեղծությունը։ 
2. Բացատրի՛ր բառերը՝ հաճեցավ, հողանյութ, պարգևել, նորանից, բազուկ, բերկրեցան, դավ։
3. Ներկայացրո՛ւ և բնութագրի՛ր բանաստեղծության քնարական հերոսին։ 
4. Ազատության գաղափարը 21-րդ դարում։ Արտահայտի՛ր մտքերդ։ 

1. Կարդա՛ ,,Հայկ և Բել,, առասպելը։ 
2. Բնութագրի՛ր Հայկին։
3. Համեմատի՛ր Հայկի և Բելի կերպարները՝ որպես ,,ազատության,, և ,,տիրապետության,, խորհրդանիշներ։ 
4. Ներկայացրո՛ւ այս առասպելի նշանակությունը՝ հայ իքնության ձևավորման գործընթացում՝ քո մեկնաբանություններով։ 
5. Պատկերացրո՛ւ առասպելում նշված ճակատամարտի մասնակից ես, գրի՛ր նամակ ճակատամարտից առաջ կամ հետո՝ ներկայացնելով քո մտորումները տեղի ունեցող իրադարձությունների վերաբերյալ։ 

Հատված պատմության դասագրքից՝ այստեղ։ 
Գրե՛ք էսսե։ Վերնագիր՝ Ազատության գաղափարը՝ որպես ազգային ինքնության պահպանման ուղենիշ տարբեր ժամանակաշրջաններում