Խորեն Սարգսյանի բլոգ

Պարապմունք 3.
11. Ուղղանկյուն եռանկյան մակերեսը 30 է, իսկ էջերից մեկը՝ 5։

5x:2=30

x=12

1.Գտնել ուղղանկյուն եռանկյանը ներգծած շրջանագծի շառավղի երկարությունը։ 
r=5+12-13/2 = 4

2.Գտնել ուղղանկյուն եռանկյանը արտագծած  շրջանագծի շառավղի երկարությունը։ 

3.Գտնել եռանկյան պարագիծը։

12. Ուղղանկյուն եռանկյան մակերեսը 96 է, իսկ էջերից մեկը՝ 12։

1.Գտնել ուղղանկյուն եռանկյանը ներգծած շրջանագծի շառավղի երկարությունը։ 

2.Գտնել ուղղանկյուն եռանկյանը արտագծած  շրջանագծի շառավղի երկարությունը։ 

3.Գտնել եռանկյան պարագիծը։

13. Ուղղանկյուն եռանկյան մակերեսը 150 է, իսկ էջերից մեկը՝ 20։

1.Գտնել ուղղանկյուն եռանկյանը ներգծած շրջանագծի շառավղի երկարությունը։ 

2.Գտնել ուղղանկյուն եռանկյանը արտագծած  շրջանագծի շառավղի երկարությունը։ 

3.Գտնել եռանկյան պարագիծը։

14. Ուղղանկյուն եռանկյան մակերեսը  է84, իսկ էջերից մեկը՝ 24:

1.Գտնել ուղղանկյուն եռանկյանը ներգծած շրջանագծի շառավղի երկարությունը։ 

2.Գտնել ուղղանկյուն եռանկյանը արտագծած  շրջանագծի շառավղի երկարությունը։ 

3.Գտնել եռանկյան պարագիծը։

15.  Ուղղանկյուն եռանկյան մակերեսը 54 է, իսկ էջերից մեկը՝ 12։

1.Գտնել ուղղանկյուն եռանկյանը ներգծած շրջանագծի շառավղի երկարությունը։ 

2.Գտնել ուղղանկյուն եռանկյանը արտագծած  շրջանագծի շառավղի երկարությունը։ 

3.Գտնել եռանկյան պարագիծը։

16. Ուղղանկյուն եռանկյան էջերից մեկը  12 է, իսկ եռանկյան արտագծած շրջանագծի կենտրոնի հեռավորությունը այդ էջից 4, 5 է։

1.Գտնել եռանկյան պարագիծը։
2.Գտնել եռանկյան մակերեսը։
3.Գտնել ուղղանկյուն եռանկյանը արտագծած  շրջանագծի շառավղի երկարությունը։

17.  Ուղղանկյուն եռանկյան էջերից մեկը  7 է, իսկ եռանկյան արտագծած շրջանագծի կենտրոնի հեռավորությունը այդ էջից 12 է։

1.Գտնել եռանկյան պարագիծը։
2.Գտնել եռանկյան մակերեսը։
3.Գտնել ուղղանկյուն եռանկյանը արտագծած  շրջանագծի շառավղի երկարությունը։

18.  Ուղղանկյուն եռանկյան էջերից մեկը  16 է, իսկ եռանկյան արտագծած շրջանագծի կենտրոնի հեռավորությունը այդ էջից 6 է։

1.Գտնել եռանկյան պարագիծը։
2.Գտնել եռանկյան մակերեսը։
3.Գտնել ուղղանկյուն եռանկյանը արտագծած  շրջանագծի շառավղի երկարությունը։

19.  Ուղղանկյուն եռանկյան էջերից մեկը 4 է, իսկ եռանկյան արտագծած շրջանագծի կենտրոնի հեռավորությունը այդ էջից 1,5է։

1.Գտնել եռանկյան պարագիծը։
2.Գտնել եռանկյան մակերեսը։
3.Գտնել ուղղանկյուն եռանկյանը արտագծած  շրջանագծի շառավղի երկարությունը։

20.  Ուղղանկյուն եռանկյան էջերից մեկը  12 է, իսկ եռանկյան արտագծած շրջանագծի կենտրոնի հեռավորությունը այդ էջից 3, 5 է։

1.Գտնել եռանկյան պարագիծը։
2.Գտնել եռանկյան մակերեսը։
3.Գտնել ուղղանկյուն եռանկյանը արտագծած  շրջանագծի շառավղի երկարությունը։

1. Ուղղանկյուն եռանկյան էջերն են՝ 16 և 12:

1) Գտնել եռանկյան պարագիծը:

16×16=256

12×12=144

256+144=400

400 = 20

16+12+20=48

2) Գտնել ներքնաձիգի միջնակետի հեռավորությունը ուղիղ անկ յան գագաթից:

3) Գտնել եռանկյանը ներգծած շրջանագծի շառավղի երկարությունը:

2. Ուղղանկյուն եռանկյան էջերն են՝ 5 և 12:

1) Գտնել եռանկյան պարագիծը:

2) Գտնել փոքր միջնագծի երկարությունը:

3) Գտնել եռանկյանը ներգծած շրջանագծի շառավղի երկարու– թյունը:

3. Ուղղանկյուն եռանկյան էջերն են՝ 15 և 20:

1) Գտնել եռանկյան պարագիծը:

2) Գտնել ներքնաձիգի միջնակետի հեռավորությունը ուղիղ անկյան գագաթից:

3) Գտնել եռանկյանը ներգծած շրջանագծի շառավղի երկարությունը:

4. Ուղղանկյուն եռանկյան էջերն են՝ 7 և 24:

1) Գտնել եռանկյան պարագիծը:

2) Գտնել եռանկյան ուղիղ անկյան գագաթի հեռավորությունը արտագծած շրջանագծի կենտրոնից:

3) Գտնել եռանկյանը ներգծած շրջանագծի շառավղի երկարու-թյունը: 

5. Ուղղանկյուն եռանկյան էջերն են՝ 9 և 12:

1) Գտնել եռանկյան պարագիծը:

2) Գտնել եռանկյանը՝ արտագծած շրջանագծի կենտրոնի հեռավորությունը ուղիղ անկյան գագաթից:

3) Գտնել եռանկյանը ներգծած շրջանագծի շառավղի երկարությունը:

6. Ուղղանկյուն եռանկյան էջերից մեկը 15 է, իսկ ներքնաձիգը՝ 25: /

1) Գտնել եռանկյան մակերեսը։

2) Գտնել եռանկյանը՝ ներգծած շրջանագծի շառավղի երկարու-թյունը:

3) Գտնել եռանկյանը ներգծած շրջանագծի կենտրոնի հեռա– վորությունը ուղիղ անկյան գագաթից:

7. Ուղղանկյուն եռանկյան էջերից մեկը 3 է, իսկ ներքնաձիգը՝ 5:

1) Գտնել եռանկյան մակերեսը:

2) Գտնել եռանկյանը ներգծած շրջանագծի շառավղի երկարու– թյունը:

3) Գտնել եռանկյանը ներգծած շրջանագծի կենտրոնի հեռավորությունը ուղիղ անկյան գագաթից:

8. Ուղղանկյուն եռանկյան էջերից մեկը 6 է, իսկ ներքնաձիգը՝ 10:

1) Գտնել եռանկյան մակերեսը:

2) Գտնել եռանկյանը ներգծած շրջանագծի շառավղի երկարությունը:

3) Գտնել եռանկյանը ներգծած շրջանագծի կենտրոնի հեռավորությունը ուղիղ անկյան գագաթից:

9. Ուղղանկյուն եռանկյան էջերից մեկը 20 է, իսկ ներքնաձիգը՝ 25:

1) Գտնել եռանկյան մակերեսը:

2) Գտնել եռանկյանը ներգծած շրջանագծի շառավղի երկարությունը:

3) Գտնել եռանկյանը ներգծած շրջանագծի կենտրոնի հեռավորությունը ուղիղ անկյան գագաթից:

10. Ուղղանկյուն եռանկյան էջերից մեկը 7 է, իսկ ներքնաձիգը 25 է:

1) Գտնել եռանկյան մակերեսը:

2) Գտնել եռանկյանը ներգծած շրջանագծի շառավղի երկա– րությունը:

Խառը խնդիրներ կրկնողության համար

1. GEOGEBRA ծրագրով գծիր կանոնավոր վեցանկյուն,  գտիր յուրաքանչյուր անկյան աստիճանային չափը։

2. Ի՞նչ բանաձևով են հաշվում  կանոնավոր տասնանկյան բոլոր անկյունների աստիճանային գումարը։ Գտիր յուրաքանչյուր անկյան աստիճանային չափը։

3. GEOGEBRA ծրագրով գծիր ուռուցիկ քառանկյուն, գծիր բոլոր անկյունագծերը, քանի՞ անկյունագիծ ստացար։

4.Զուգահեռագծի կողմերից մեկը 12 սմ է, իսկ մյուս կողմը 5 սմ-ով կարճ է դրանից։ Գտնել զուգահեռագծի պարագիծը։

5.Ինչի՞ է հավասար զուգահեռագծի կից անկյունների գումարը։

6.Զուգահեռագծի պարագիծը 54սմ է: Գտեք զուգահեռագծի կողմերը, եթե  երկու կողմերի տարբերությունը 7սմ է:

7.ABCD զուգահեռագծի մեջ Օ-ն զուգահեռագծի անկյունագծերի հատման կետն է։  Գտեք BO և ОC-ն, եթե BD=12, AC=17:

8. ABCD զուգահեռագծի  A անկյան  կիսորդը  BC հատվածում հատում է k կետում  և տրոհում է  15 սմ  և 9սմ  հատվածների։ Գտի՛ր զուգահեռագծի պարագիծը ։

9.Ուղղանկյան անկյունագծերի հատման կետի հեռավորությունը մեծ կողմից 4սմ է, իսկ փոքր կողմից՝ 6սմ։ Գտեք ուղղանկյան պարագիծը։

10.Տրված է ABCD սեղան, որտեղ  <A=37°, <C=121°: Գտիր՝ <B և <D-ն։

11.Գտեք AD և BC հիմքերով սեղանի B և D անկյունները, եթե ∠A = 29°, ∠C = 117° է :

12. Սեղանի հիմքերի հարաբերությունը հավասար է 2:7: Հաշվիր սեղանի մեծ հիմքը, եթե նրա փոքր հիմքը հավասար է 12 սմ:

13. Սեղանի հիմքերն  են 30սմ և 20սմ։ Գտեք սեղանի միջին գծի երկարությունը։

14. Գտե՛ք A և B կետերի հեռավորությունը, եթե  A(1;-3), B(1; 2):

15. Գտե՛ք A և B ծայրակետերով հատվածի միջնակետի կոորդինատները, եթե A(2; 3), B(-2; 1):

Պարապմունք 3.
Թվաբանական պրոգրեսիա։
Կարևոր։
Հատկություն 1․
Հաջորդականությունը թվաբանական պրոգրեսիա է. նշանակում է, որ նրա յուրաքանչյուր անդամ հավասար է իր երկու հարևանների (եթե ունի այդպիսիք) միջին թվաբանականին:
Օրինակ՝ 3, 8, 13, 18, …
8=(3+13)/2
13=(8+18)
—————–
Հատկություն 2: Եթե a1 , a2, …, an,  … թվաբանական պրոգրեսիայի տարբերությունը d է, ապա նրա n-րդ անդամը որոշվում է հետևյալ բանաձևով՝ an= a1 + d(n-1):

Առաջադրանքներ։
1.Տրված է 3, 7, 11, … թվաբանական պրոգրեսիա։ Գտնել տարբերությունը՝ (d)։

n+4

2.Թվաբանական պրոգրեսիայի  առաջին անդամը a₁ = 5 է, իսկ տարբերությունը՝ d = 3։ Գտնել 10-րդ անդամը (a₁₀)։
3.Գտնել x-ը, եթե 8, x, 18 թվերը կազմում են թվաբանական պրոգրեսիա։
4.Տրված է aₙ = 2n + 5 բանաձևով սահմանված հաջորդականությունը։ Հաշվել առաջին երեք անդամները և ստուգել՝ արդյո՞ք այն թվաբանական պրոգրեսիա է։
5.Թվաբանական պրոգրեսիայի a₁ = 12 և a₂ = 9։ Գտնել a₅-ը։
6.Հայտնի է, որ a₇ = 25 և d = 4։ Գտնել թվաբանական պրոգրեսիայի առաջին անդամը (a₁)։
7.Գտնել 15, 12, 9, … թվաբանական պրոգրեսիայի 21-րդ անդամը։
8.թվաբանական պրոգրեսիայի երեք հաջորդական անդամներն են`
x − 1, 10, x + 7։ Գտնել x-ը։
9. Գտնել թվաբանական պրոգրեսիայի a₁-ը և d-ն, եթե
a₃ = 10 և a₄ = 14։
10.Քանի՞ անդամ ունի 2, 5, 8, … , 29 թվաբանական պրոգրեսիան։
11.Թվաբանական պրոգրեսիայի a₁ = −3 և d = 0,5։ Ո՞ր համարի անդամն է հավասար 7-ի։
12.Տրված են թվաբանական պրոգրեսիայի a₁₀ = 20 և a₁₂ = 30 անդամները։ Օգտվել միջին թվաբանականի հատկությունից՝ գտնել a₁₁-ը։
13.Գտնել x-ը, եթե 2x, x + 3, 10 թվերը կազմում են թվաբանական պրոգրեսիա:
14.Թվաբանական պրոգրեսիայի առաջին անդամը  a₁ = 10 է, իսկ
a₂₀ = −28։ Գտնել թվաբանական պրոգրեսիայի տարբերությունը (d)։
15.Գտնել 100, 93, 86, … .թվաբանական պրոգրեսիայի առաջին բացասական անդամը։

Թեմա՝ Թվաբանական պրոգրեսիա
Թվաբանական պրոգրեսիա է կոչվում այն հաջորդականությունը, որի յուրաքանչյուր անդամը, սկսած երկրորդից, ստացվում է իր նախորդին գումարելով միևնույն թիվը:
Այսինքն, a1 , a2,  …, an,  …հաջորդականությունը կոչվում է թվաբանական պրոգրեսիա, եթե գոյություն ունի այնպիսի d թիվ, որ
n = 1, 2 ,…:an+1  =an +d
Օրինակ` 1, 2, 3, 4… հաջորդականությունը թվաբանական պրոգրեսիա է, որովհետև նրա յուրաքանչյուր անդամին 1 գումարելով կստանանք նրա հաջորդ անդամը։
Օրինակ` 100, 150, 200, 250,… հաջորդականությունը թվաբանական պրոգրեսիա է, որովհետև նրա յուրաքանչյուր անդամին 50 գումարելով կստանանք նրա հաջորդ անդամը։
Օրինակ`  1, 2, 6 հաջորդականությունը թվաբանական պրոգրեսիա չէ, որովհետև նրա երկրորդ անդամը առաջինից ստանալու համար պետք է առաջինին գումարենք 1, իսկ այդ 1-ը գումարելով երկրորդին՝ երրորդ անդամը չենք ստանա:
Այն թիվը, որ գումարում ենք թվաբանական պրոգրեսիայի անդամներին՝ հաջորդ անդամը ստանալու համար, կոչվում է պրոգրեսիայի տարբերություն` d:
Վերը գրված առաջին օրինակ  տրված պրոգրեսիայի տարբերությունը՝ d=1 է:
Երկրորդ օրինակում՝ d=50:
Այլ օրինակ․
Զույգ թվերը նույնպես կազմում են թվաբանական պրոգրեսիա, որի տարբերությունը՝ d=2:

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Տրված է 5, 10, 15, 20… հաջորդականությունը: Արդյո՞ք սա թվաբանական պրոգրեսիա է: Եթե այո, ինչի՞ է հավասար d-ն:

Այո, որովհետև d = 5
2. Թվաբանական պրոգրեսայի օրինակներ բեր։

8, 16, 24, 32, 38, …….

3. Հաջորդականության առաջին անդամը a1 =7 է, իսկ տարբերությունը՝ d = 4: Գրիր այս պրոգրեսիայի առաջին չորս անդամները:

7, 11, 15, 19, 23, …….

4. Նշվածներից ո՞ր հաջորդականությունն է թվաբանական պրոգրեսիա.

ա) 1, 2, 4, 8, 16, 32,

բ) 10, 7, 4, 1…

գ) 2, 2, 3, 3…
դ) 120, 127, 134, 141, 148

5. Կարո՞ղ է արդյոք թվաբանական պրոգրեսիայի տարբերությունը (d) լինել 0: Բեր օրինակ:

6. Տրված է a1  = 12  և a2  = 8: Գտիր d-ն և գրիր հաջորդ երկու անդամները՝ a3, a4:

7.Բեր թվաբանական պրոգրեսիայի հինգ օրինակ, նշիր միայն երեք անդամները, յուրաքանչյուր օրինակում ի՞նչ օրինաչափություն ես նկատում։

8. Գրիր թվաբանական պրոգրեսիայի օրինակ, նշիր առաջին, երկրորդ անդամները։ Ինչպես հաշվել 3 -րդ, 5-րդ, 7-րդ, 10-րդ անդամները առաջին անդամի և տարբերության օգնությամբ։ Ի՞նչ օրինաչափություն ես տեսնում։  Գտիր n-րդ անդամի բանաձևը։

9. Հնարավոր է կազմել թվաբանական պրոգրեսիա, որի առաջին անդամը 3 է, հինգերորդ անդամը՝ 8, իսկ վեցերորդ անդամը՝ 10:

10. Գտեք թվաբանական պրոգրեսիայի առաջին hինգ անդամները, եթե.
a1=8,  d=10
a2=15, d=30
a3=10,  d=4
a4=0,   d=15
a5 20,  d=-2

10. Գտեք x-ը, եթե հայտնի է, որ հաջորդականությունը կազմում է թվաբանական պրոգրեսիա.

  4, х, 9,

15, -30, x,

   х, -4, -6,

    1, x, 2x:

Խառը խնդիրներ կրկնողության համար

1. GEOGEBRA ծրագրով գծիր կանոնավոր վեցանկյուն,  գտիր յուրաքանչյուր անկյան աստիճանային չափը։
n-2×180=720

2. Ի՞նչ բանաձևով են հաշվում  կանոնավոր տասնանկյան բոլոր անկյունների աստիճանային գումարը։ Գտիր յուրաքանչյուր անկյան աստիճանային չափը։

n-2×180

3. GEOGEBRA ծրագրով գծիր ուռուցիկ քառանկյուն, գծիր բոլոր անկյունագծերը, քանի՞ անկյունագիծ ստացար։

4.Զուգահեռագծի կողմերից մեկը 12 սմ է, իսկ մյուս կողմը 5 սմ-ով կարճ է դրանից։ Գտնել զուգահեռագծի պարագիծը։

5.Ինչի՞ է հավասար զուգահեռագծի կից անկյունների գումարը։

6.Զուգահեռագծի պարագիծը 54սմ է: Գտեք զուգահեռագծի կողմերը, եթե  երկու կողմերի տարբերությունը 7սմ է:

7.ABCD զուգահեռագծի մեջ Օ-ն զուգահեռագծի անկյունագծերի հատման կետն է։  Գտեք BO և ОC-ն, եթե BD=12, AC=17:

8. ABCD զուգահեռագծի  A անկյան  կիսորդը  BC հատվածում հատում է k կետում  և տրոհում է  15 սմ  և 9սմ  հատվածների։ Գտի՛ր զուգահեռագծի պարագիծը ։

9.Ուղղանկյան անկյունագծերի հատման կետի հեռավորությունը մեծ կողմից 4սմ է, իսկ փոքր կողմից՝ 6սմ։ Գտեք ուղղանկյան պարագիծը։

10.Տրված է ABCD սեղան, որտեղ  <A=37°, <C=121°: Գտիր՝ <B և <D-ն։

11.Գտեք AD և BC հիմքերով սեղանի B և D անկյունները, եթե ∠A = 29°, ∠C = 117° է :

12. Սեղանի հիմքերի հարաբերությունը հավասար է 2:7: Հաշվիր սեղանի մեծ հիմքը, եթե նրա փոքր հիմքը հավասար է 12 սմ:

13. Սեղանի հիմքերն  են 30սմ և 20սմ։ Գտեք սեղանի միջին գծի երկարությունը։

14. Գտե՛ք A և B կետերի հեռավորությունը, եթե  A(1;-3), B(1; 2):

15. Գտե՛ք A և B ծայրակետերով հատվածի միջնակետի կոորդինատները, եթե A(2; 3), B(-2; 1):

Թեմա՝ Հաջորդականություն
Հաջորդականությունը  թվերի մի շարք է, որտեղ ամեն թիվ ունի իր հստակ տեղը։ Յուրաքանչյուր թիվ կոչվում է հաջորդականության անդամ։

Օրինակներ՝

• 2, 4, 6, 8, 10, …
• 1, 3, 9, 27, …
• 5, 5, 5, 5, …
  

Հաջորդականությունը գրելու համար օգտագործում են լատիներեն այբուբենի որևէ տառ, որը համարակալվում է ինդեքսով.
a₁, a₂, a₃, …, aₙ,

a₁ – առաջին անդամն է
a₂ – երկրորդ անդամը
aₙ – n-րդ անդամը

Հաջորդականության n-րդ անդամ գրում ենք այսպես aₙ  (n-ը բնական թիվ է)։ a₁, a₂, a₃, …, aₙ, հաջորդականությունը գրում են նաև կարճ այս տարբերակով {aₙ}։
Ցանկացած k բնական թվի համար հաջորդականության akանդամի հաջորդ անդամը  ak+1 -ն է։
Թվային հաջորդականության բոլոր թվերը գրել հնարավոր չէ, անհրաժեշտ է ինչ որ կերպ նկարագրել այն։
Տալ հաջորդականությունը՝ նշանակում է նկարագրել, թե ինչպես գտնել հաջորդականության n-րդ անդամը։ Հաջորդականությունը տալու հիմնական եղանակներն են՝ օրինաչափությամբ և բանաձևային։
Օրինակ՝ 1, 2, 3, 4, …, և 1, 10, 100, 1000, … հաջորդականությունները տրված են օրինաչափությամբ։

Հարցեր, առաջադրանքներ
1.Ինչ է հաջորդականությունը, բեր օրինակներ, 5 հատ:

Բնական թվերի հաջորդականություն
1, 2, 3, 4, 5, 6, …

Զույգ թվերի հաջորդականություն
2, 4, 6, 8, 10, …

Կենտ թվերի հաջորդականություն
1, 3, 5, 7, 9, …

Նվազող հաջորդականություն
10, 8, 6, 4, 2, …

Երկրաչափական (երկու անգամ մեծացող)
3, 6, 12, 24, 48, …

2.Հաջորդականությունների տրման ի?նչ եղանակներ գիտես։

an​=2n
Ստացվում է՝ 2, 4, 6, 8, …

an​=n2
Ստացվում է՝ 1, 4, 9, 16, 25, …

3.Ի՞նչ է հաջորդականության անդամը, ինչպե՞ս ենայն նշում։

4. Քանի՞ անդամ ունի հաջորդականությունը:

ա) 1, 3, 4, 3
բ) 2, 4, 6, 6, 8, 10,10

5. Քանի՞ անդամ ունի բազմությունը:

ա) {1, 3, 4, 3}: 

բ) {1, 5, 1, 1, 5}

6. Գրեք aₙ հաջորդականության առաջին հինգ անդամները, եթե

ա) aₙ = n
բ) aₙ = 1/n
գ) aₙ = (-1)^{2n}
դ)aₙ=n/(n+1)

7. Արդյո՞ք վերջավոր է բնական թվերի հաջորդականությունը:
8.Քանի՞ անդամ ունի երկնիշ պարզ թվերի հաջորդականությունը:
9. Գտեք հաջորդականության ընդհանուր անդամը`
ա) 2, 4, 6, 8,…
բ)1, 3, 5, 7, 9…
գ) 10,20, 30, 40, …
դ)1, 6, 11, 16, 21, …
ե)1, 4, 9, 16, 25, …10. Գտեք 11-ի բաժանվող թվերի հաջորդականության 11-րդ անդամը։

• 1 Ի՞նչ է աղը: Ինչպե՞ս է այն սովորաբար առաջանում:

Աղը՝ քիմիայում, միացություն է, որը առաջանում է թթվի և հիմքի փոխազդեցության արդյունքում, երբ կատարվում է նեյտրալացում։

• 2 Ի՞նչ է ատոմը:

Ատոմ, քիմիական տարրի հատկություններ ունեցող փոքրագույն մասնիկ։ Ցանկացած պինդ մարմին, հեղուկ, գազ կամ պլազմա կազմված է չեզոք կամ իոնացված ատոմներից։

• 3 Ո՞րն է ամենահայտնի աղը, որը մենք օգտագործում ենք ամեն օր: 

Ամենահայտնի աղը, որը մենք օգտագործում ենք ամեն օր, խոհանոցային աղն է։NaCl։ Վերահսկում է ջրի և էլեկտրոլիտների հավասարակշռությունը։
Մասնակցում է նյարդային ազդակների փոխանցմանը։Բերանում է մկանների և հյուսվածքների բնական գործունեության համար անհրաժեշտ նատրիումի պաշարները։

• 4 Ի՞նչ տարբերություն կա չեզոք, թթու և հիմնային աղերի միջև 

Պատճառը՝ աղի ջրային լուծույթի pH-ն կախված է։

• 5 Ինչպե՞ս է կոչվում այն պրոցեսը, երբ աղը ջրում լուծվելիս փոխազդում է ջրի հետ և փոխում լուծույթի pH-ը:

Այն պրոցեսը, երբ աղը ջրում լուծվելիս փոխազդում է ջրի հետ և փոխում լուծույթի pH-ը, կոչվում է հիդրոլիզ։

• 6 Ասա հետևյալ հիդրօքսիդների բանաձևերը.ա) նատրիումի հիդրօքսիդ բ) կալցիումի հիդրօքսիդ գ) երկաթ(III)-ի հիդրօքսիդ

կալցիումի հիդրօքսիդ գ) երկաթ(III)-ի հիդրօքսիդ
Ա․NaOH
Բ․CaH₂O₂
Գ․Fe2O3

• 7 Թվարկե՛ք  քիմիական ռեակցիաների հատկանիշները:   

Քիմիական ռեակցիաները, որպես կանոն, ուղեկցվում են կամ ջերմության անջատում (օրինակ այրումը), կամ կլանումով (օրինակ`քայքայման ռեակցիաներից շատերը), ժանգոտում։

• 8 Ի՞նչ է նյութը, ի՞նչ է մարմինը։

Նյութը այն է ինչից կազմված են ֆիզիկական մարմինները, մարմինները մեզ շրջապատող առարկաներն են։

• 9 Թվարկե՛ք նյութի ֆիզիկական հատկություններ։

Գույն, հոտ, համ, խտություն, լուծելիություն
Նյութի ագրեգատային վիճակ՝պինդ,հեղուկ և գազային։

• 10 Թթուների բաղադրության մեջ պարտադիր ի՞նչ տարր կա։

Թթուների բաղադրության մեջ պարտադիր տարրն է ջրածինը (H)

• 11 Ի՞նչ է օքսիդը։

Միացությունն, որը պարունակում է թթվածին։

• 12 Ո՞րն է մետաղական օքսիդի օրինակ։

Մետաղական օքսիդներ են այն բարդ նյութերը, որոնք կազմված են մետաղի և թթվածնի ատոմներից։Օրինակ՝CaO

• 13. Ո՞րն է ոչ մետաղական օքսիդի օրինակ։

Ոչ մետաղականը կազմված է ոչ մետաղական տարրից և թթվածնից: Օրինակ՝ NO₂

• 14 Ինչպե՞ս կարելի է ստանալ օքսիդներ։

Մետաղների կամ ոչ մետաղների օքսիդացումով՝ օդի թթվածնի հետ, հիդրօքսիդների ջերմային քայքայումով, ալկալիական մետաղների ածխաթթուների կամ աղերի տաքացումով։

• 15 Թվարկե՛ք ալկալիներին բնորոշ մեկ ֆիզիկական հատկություն։

Ալկալիներին բնորոշ ֆիզիկական հատկություն է՝ հանգուցային փափկությունը՝ նրանք շատ փափուկ են և կարելի է կտրել հարթ մակերեսով:

Հայ ժողովրդի պատմության մեջ կան դեմքեր, որոնց աշխատանքը միայն իրենց ժամանակին չի պատկանում, այլ դառնում է դարերի շարժիչ ուժ։ Այդպիսի անհատներից մեկը Մեսրոպ Մաշտոցն է՝ ստեղծագործ ոգի, որն իր ժողովրդի ճակատագիրը ուղղեց նոր հունով։ Ինչպե՞ս կարող էր մի մարդ փոխել մի ամբողջ ազգի ապագան և ապահովել նրա մշակութային գոյությունը։ Ինչպե՞ս ստեղծված գրերը դարձան ոչ միայն լեզվի պահապան, այլև ինքնության ամրոց։ Այս հարցադրումները բացում են ուղին դեպի Մաշտոցի պատմական առաքելություն։

Մաշտոցի պատմական առաքելությունը կայանում էր նրանով, որ նա հայ ժողովրդին տվեց ինքնուրույն մտածելու, ստեղծելու և պահպանվելու հնարավորություն՝ սեփական գիրը ստեղծելով։Պատմիչներ Մովսես Խորենացին և Կորյունը վկայում են, որ մինչև Մաշտոցը հայերեն չուներ ամբողջական ու հստակ գրային համակարգՄաշտոցի ստեղծած այբուբենը դարձավ այն հիմքը, որի վրա ձևավորվեց հայ հոգևոր-մշակութային ոսկեդարը․ թարգմանվեց Աստվածաշունչը, ստեղծվեցին ժամանակակից չափանիշներին համապատասխանող կրթական կենտրոններ, իսկ գրերը լույս դարձան, որոնցով ժողովուրդը սկսեց կերտել իր ինքնությունը։

շԵթե Մաշտոցը միայն լեզվաբան լիներ, նրա գործը գուցե չլիներ այսքան ճակատագրական։ Սակայն նա գիտակցում էր, որ լեզուն ազգի հոգին է, և առանց սեփական գիր ունենալու՝ այդ հոգին հեշտությամբ կարող էր խախտվել կամ օտարվել։ Ինչո՞ւ էին գրերը այդքան անհրաժեշտ։ Քանի որ ժողովուրդը, որն իր մտքերը արտահայտում է ուրիշի գրով, ժամանակի ընթացքում սկսում է մտածել ուրիշի կերպով։ Մաշտոցը կանխեց ազգի գաղափարական և մշակութային կորուստը՝ հնարավորություն տալով հայերին գրել իրենց խոսքը, իրենց հավատքը, իրենց պատմությունը հենց իրենց ձայնով։ Սեփական գիրը դարձավ հայի հավաքական հիշողության պահոցը՝ փոխանցելով դարերի ընթացքում ստեղծված մտքերը, գրականությունը, ավանդույթները և պայքարի պատմությունը։
Այդպիսով Մաշտոցի աշխատանքը պարզապես գյուտ չէր․ դա դիմադրողականության, ինքնապահպանման և անկախ մտածողության հիմքի ստեղծում էր։ Ժամանակակից աշխարհում, որտեղ մշակութային սահմանները մշուշվում են, Մաշտոցի թողած ժառանգությունը շարունակում է հիշեցնել՝ ինքնությունը պահվում է առաջին հերթին լեզվով ու գրով։

Մաշտոցի պատմական առաքելությունը այսօր ավելի հասկանալի է, քան երբևէ, որովհետև մենք տեսնում ենք՝ նրա ստեղծած գրերը ոչ միայն անցյալի արժեք են, այլև ներկայումս մեր ազգային գոյության ամուր հենարան։ Նրա գյուտը դարձավ այն առանցքը, որի շուրջ ձևավորվեց հայի ինքնությունը՝ լեզվով, կրթությամբ ու մշակույթով։ Այս վերլուծությունը կարևոր է, քանի որ ցույց է տալիս, թե ինչպես կարող է մեկ մտքի ուժը՝ առաքելությամբ ու հավատով արված, փոխել ամբողջ ժողովրդի ճակատագիրը։ Մաշտոցը մեզ տվեց ոչ միայն գիր, այլև ինքնություն, իսկ ինքնությունը՝ ապագա։