Դաս 10․16. ՀԱՂՈՐԴԻՉՆԵՐԻ ՀԱՋՈՐԴԱԿԱՆ ՄԻԱՑՈՒՄԸ։ §17. ՀԱՂՈՐԴԻՉՆԵՐԻ ԶՈՒԳԱՀԵՌ ՄԻԱՑՈՒՄԸ

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Էներգիայի ի՞նչ փոխակերպումներ են տեղի ունենում էլեկտրական շղթաներում:
2. Ի՞նչ է նշանակում «հաշվարկել էլեկտրական շղթան»:
3. Ինչպե՞ս են հաշվում լարումը հաջորդաբար միացված սպառիչներից կազմված տեղամասում:
4. Ինչպե՞ս են որոշում հաջորդաբար միացված սպառիչների տեղամասի դիմադրությունը։

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Բերեք էլեկտրական շղթայի օրինակ, որտեղ երևում է սպառիչների զուգահեռ միացման առավելությունը հաջորդականի նկատմամբ:
2. Ի՞նչ առնչությամբ են կապված հոսանքի ուժերը զուգահեռ միացված սպառիչներում և շղթայի չճյուղավորված մասում:
3. Ո՞ր էլեկտրական մեծությունն է նույնը իրար զուգահեռ միացված բոլոր սպառիչների համար:
4. Ինչպե՞ս են որոշում իրար զուգահեռ միացված սպառիչների ընդհանուր տեղամասի դիմադրությունը:
5. Ապացուցե՛ք, որ զուգահեռ միացված սպառիչների ընդհանուր տեղամասի դիմադրությունը փոքր է յուրաքանչյուր սպառիչի դիմադրությունից:

Խնդիրներ (լրացուցիչ աշխատանք)

  1. 2.5 Վ լարման համար հաշվարկված քանի՞ միատեսակ լամպ է անհրաժեշտ հաջորդաբար միացնել, որպեսզի ստացված տոնածառի ծաղկաշղթան հնարավոր լինի միացնել 120 Վ լարման ցանցին:
  2. 35 Օմ և 7 Օմ դիմադրություն ունեցող 2 ռեզիստորներ միացված են հաջորդաբար:
     Նրանցից որի՞ ծայրերում է լարումը փոքր և քանի՞ անգամ:
     
     
    Nk 9-5-2-8.jpg
  3. Որոշեք նկարում պատկերված շղթայի տեղամասի դիմադրությունը, եթե միմյանց միացված ռեզիստորների դիմադրությունները համապատասխանաբար հավասար են՝ R1 = 6 Օմ, իսկ R2 = 6 Օմ:
     
    Nk 9-5-2-5.jpg
  4. Ինչի՞ է հավասար նկարում պատկերված շղթայի տեղամասի ընդհանուր դիմադրությունը, եթե միմյանց զուգահեռ միացված միատեսակ լամպերից յուրաքանչյուրի դիմադրությունը 60 Օմ է:
     
    image-5f26d071.png
  5. Շղթայի տեղամասի ընդհանուր դիմադրությունը 84 Օմ է: Շղթայի տեղամասը բաղկացած է միմյանց հաջորդաբար միացված 2 միատեսակ լամպերից և ռեոստատից: Որոշեք լամպերից յուրաքանչյուրի դիմադրությունը, եթե ռեոստատի դիմադրությունը՝ 2 Օմ է:
     
     
    Nk 9-5-1-12.jpg

Թմկաբերթի առումը

1. Առանձնացնել անհասկանալի բառերը և բացատրել։

աշուղ-ժողովրդական երգիչ

դավ-գաղտնի չար գործ

մուրազ-փափագ:

դահիճ-մահապատիժ

նազանի-գեղեցիկ

թովիչ-գրավիչ

հանապազ-միշտ

2. Մեկնաբանել ,,Նախերգանքը,, ՝ ներկայացնելով սեփական տեսակետն արտահայտված գաղափարների շուրջ։

Նախերանգը ունի խոր իմաստ, այն նրա մասին է, որ կյանքը անցողիկ է և ամեն ինչ գալիս և գնում է և բոլորիս վերջն էլ մահն է, որի հետ ես համաձայն եմ:

3. Ներկայացնել և բնութագրել բոլոր հերոսներին։

Թաթուլ-քաջ, ազնիվ, հայրենասեր, հավատարիմ

Թըմկա տիրուհի-գեղեցիկ, խելացի, բայց տկար կամքով

Նադիր Շահ-հզոր, խորամանկ, ագահ

4. Ներկայացրո՛ւ Թմկա տիրուհու շարժառիթները, դավաճանության ճանապարհն ընտրելու պատճառները։ Փորձի՛ր արդարացնել։

Թմկա տիրուհին դավաճանեց, որովհետև՝ գայթակղվեց փառքով ու գահով, վախեցավ ուժեղ Շահից և երազեց թագուհի դառնալ։ Թմկա տիրուհին վախեցավ Շահից և եթե տիրուհին չդավաճաներ հնարավոր է, որ Շահը կհետապնդի նրան ողջ կյանքը:

5. Ո՞րն է ստեղծագործության գաղափարը /կամ գաղափարները/։

Ստեղծագործության գաղափարը այն է, որ՝ կյանքը անցողիկ է, սերը և գայթակղությունը կարող են կործանել նույնիսկ հերոսին և դավաճանությունը երբեք չի մնում անպատիժ։

6. Ո՞ր հատվածներն են քեզ համար գեղավեստական կարևոր նշանակություն ունեցող։

Ինձ համար ամենակորևոր հատվածը «նախերգանքը» է, քանի որ այն ունի բավականին խոր և իրական իմաստ:

Պարապմունք 5.

1.Եռանկյան մեջ կողմերը հավասար են 13 սմ, 14 սմ և 15 սմ։ Գտնել մակերեսը Հերոնի բանաձևով։

13+14+15=42
42:2=21
S=V P x (p x 13)

2.Եռանկյան մեջ կողմերը 12 սմ, 16 սմ և 20 սմ են։ Գտնել մակերեսը` ուշադրություն դարձնելով կողմերի երկարությանը։

3.Եռանկյան մեջ կողմերը 10 սմ, 10 սմ և 12 սմ են։ Գտնել մակերեսը և ներգծված շրջանագծի շառավիղը։

4.Եռանկյան մեջ մակերեսը 30 սմ² է, իսկ կիսապարագիծը՝ 15 սմ։ Գտնել ներգծված շրջանագծի շառավիղը։

5.Եռանկյան մեջ կողմերը 6 սմ, 8 սմ և 10 սմ են։

ա) Ապացուցել, որ եռանկյունը ուղղանկյուն եռանկյուն  է։

բ) Գտնել ներգծված շրջանագծի շառավիղը։

6.Ուղղանկյուն եռանկյան մեջ էջերը 9 սմ և 12 սմ են։

ա) Գտնել ներքնաձիգը։

բ) Գտնել ներքնաձիգին տարված բարձրությունը։

գ) Գտնել ներգծված շրջանագծի շառավիղը։


7. Եռանկյան կողմերն են 13 սմ, 13 սմ և 24 սմ :Հաշվել եռանկյան մակերեսը:
Գտնել եռանկյանը արտագծած շրջանագծի շառավիղը՝ oգտագործելով S = abc/4R բանաձևը:

8.Ուղղանկյուն եռանկյան մեջ ներգծված շրջանագծի շառավիղը 3 սմ է, իսկ ներքնաձիգը՝ 25 սմ։ Գտնել էջերի գումարը։

9.Եռանկյան մեջ կողմերը 8 սմ, 15 սմ և 17 սմ են։
ա) Գտնել մակերեսը Հերոնի բանաձևով։
բ) Հաշվել մակերեսը՝ հաշվի առնելով կողմերը ինչ թվեր են։
Համեմատել ա) կետում ստացած  պատասխանի հետ։
բ) Գտնել արտագծված շրջանագծի շառավիղը։

10. Հաշվել հավասարակողմ եռանկյան մակերեսը, եթե նրա կողմը 10 է։
11․ Եռանկյան մեջ կողմերը 5 սմ, 7 սմ և 8 սմ են։ Գտնել ներգծված և արտագծված շրջանագծերի շառավիղների հարաբերությունը։

Գենետիկայի հիմնական հասկացությունները, ժառանգականություն և փոփոխականություն

1․Նկարագրել ին՞չ է գենոտիպը, ֆենոտիպը, դոմինատ և ռեցեսիվ գեները,բերել  օրինակներ։

2․Նկարագրել ժառանգականության և փոփոխականության դերը օրգանիզմների զարգացման պրոցեսում և էվոլյուցիայում։

Պարապմունք 4

21.

ABC ուղղանկյուն եռանկյան C ուղիղ անկյան գագաթից տարված է CH բարձրությունը, ընդ որում՝ AH = 18, BH = 32։

Գտնել CH-ը։

Գտնել ABC եռանկյան մակերեսը։

Գտնել ABC եռանկյանը արտագծված շրջագծի շառավիղը։

22.

ABC ուղղանկյուն եռանկյան C ուղիղ անկյան գագաթից տարված է CH բարձրությունը , ընդ որում՝ AH = 2, BH = 8։

Գտնել CH-ը։

Գտնել ABC եռանկյան մակերեսը։

Գտնել ABC եռանկյանը արտագծված շրջագծի շառավիղը։

23.

ABC ուղղանկյուն եռանկյան C ուղիղ անկյան գագաթից տարված է CH բարձրությունը, ընդ որում՝ AH = 4, BH = 9։

Գտնել CH-ը։

Գտնել ABC եռանկյան մակերեսը։

Գտնել ABC եռանկյանը արտագծված շրջագծի շառավիղը։

24.

ABC ուղղանկյուն եռանկյան C ուղիղ անկյան գագաթից տարված է CH բարձրությունը, ընդ որում՝  AH = 4, BH = 16։

Գտնել CH-ը։

Գտնել ABC եռանկյան մակերեսը։

Գտնել ABC եռանկյանը արտագծված շրջագծի շառավիղը։

25.

ABC ուղղանկյուն եռանկյան C ուղիղ անկյան գագաթից տարված է CH բարձրությունը, ընդ որում՝ AH = 4, BH = 25։

Գտնել CH-ը։

Գտնել ABC եռանկյան մակերեսը։

Գտնել ABC եռանկյանը արտագծված շրջագծի շառավիղը։

26.

Եռանկյան կողմերն են՝ 12, 16, 20։

Գտնել եռանկյան մակերեսը։

Գտնել եռանկյանը արտագծված շրջագծի շառավիղը։
Գտնել եռանկյան ներգծված շրջանագծի  շառավիղը։

27. Եռանկյան կողմերն են՝ 5, 12, 13։

Գտնել եռանկյան մակերեսը։

Գտնել եռանկյան արտագծված շրջանագծի  շառավիղը։

Գտնել եռանկյան ներգծված շրջանագծի  շառավիղը։

28. Եռանկյան կողմերն են՝ 3, 4, 5։

Գտնել եռանկյան մակերեսը։

Գտնել եռանկյան արտագծված շրջանագծի  շառավիղը։

Գտնել եռանկյան ներգծված շրջանագծի  շառավիղը։

29. Եռանկյան կողմերն են՝6, 8, 10։

Գտնել եռանկյան մակերեսը։

Գտնել եռանկյան արտագծված շրջանագծի  շառավիղը։

Գտնել եռանկյան ներգծված շրջանագծի  շառավիղը։

30. Եռանկյան կողմերն են՝ 15, 20, 25։

Գտնել եռանկյան մակերեսը։

Գտնել եռանկյան արտագծված շրջանագծի  շառավիղը։

Գտնել եռանկյան ներգծված շրջանագծի  շառավիղը։

31. Հավասարասրուն եռանկյան կողմը 5 է, իսկ հիմքին տարված բարձրությունը՝ 4։

Գտնել եռանկյան մակերեսը։

Գտնել եռանկյան պարագիծը։

Գտնել եռանկյանը ներգծված շրջանագծի շառավիղը։

32. Հավասարասրուն եռանկյան կողմը 13 է, իսկ հիմքին տարված բարձրությունը՝ 5։

Գտնել եռանկյան մակերեսը։

Գտնել եռանկյան պարագիծը։

Գտնել եռանկյանը ներգծված շրջանագծի շառավիղը։

33. Հավասարասրուն եռանկյան կողմը 20 է, իսկ հիմքին տարված բարձրությունը՝ 16։

Գտնել եռանկյան մակերեսը։
Գտնել եռանկյան պարագիծը։

Գտնել եռանկյանը ներգծված շրջանագծի շառավիղը։

34.Հավասարասրուն եռանկյան կողմը 10 է, իսկ հիմքին տարված բարձրությունը՝ 6։

Գտնել եռանկյան մակերեսը։
Գտնել եռանկյան պարագիծը։

Գտնել եռանկյանը ներգծված շրջանագծի շառավիղը։

35.Հավասարասրուն եռանկյան կողմը 26 է, իսկ հիմքին տարված բարձրությունը՝ 10։

Գտնել եռանկյան մակերեսը։
Գտնել եռանկյան պարագիծը։

Գտնել եռանկյանը ներգծված շրջանագծի շառավիղը։

36.Հավասարասրուն եռանկյան կողմը 20 է, իսկ հիմքին տարված բարձրությունը՝ 12։

Գտնել եռանկյան մակերեսը։
Գտնել եռանկյան պարագիծը։

Գտնել եռանկյանը ներգծված շրջանագծի շառավիղը։

37.Հավասարասրուն եռանկյան կողմը 29 է, իսկ հիմքին տարված բարձրությունը՝ 21։

Գտնել եռանկյան մակերեսը։
Գտնել եռանկյան պարագիծը։

Գտնել եռանկյանը ներգծված շրջանագծի շառավիղը։

38.Հավասարասրուն եռանկյան կողմը 17 է, իսկ հիմքին տարված բարձրությունը՝ 15։

Գտնել եռանկյան մակերեսը։
Գտնել եռանկյան պարագիծը։

Գտնել եռանկյանը ներգծված շրջանագծի շառավիղը։

Քիմիա 2/11/2026

Առաջադրանք 1.

1. Թթվածնի ենթախմբի տարրերը կոչվում են __________։

2. Թթվածնի ենթախմբի ընդհանուր վալենտ էլեկտրոնների թիվը՝ _____։

3. Թթվածինը բնության մեջ հանդիպում է հիմնականում __________ վիճակում։

4. Թթվածնի քիմիական նշանն է _____։

Առաջադրանք 2.

Ընտրիր ճիշտ պատասխանը

Ո՞ր տարրերն են պատկանում թթվածնի ենթախմբին ասա անուններըա) O, S, Se, Te
բ) N, P, As
գ) F, Cl, Br
դ) C, Si, Ge

Առաջադրանք 3.

Ճիշտ է, թե սխալ

Նշիր՝ Ճիշտ է (Ճ) թե Սխալ (Ս).

1. Թթվածինը գազ է սենյակային ջերմաստիճանում։

2. Թթվածնի ենթախմբի բոլոր տարրերը մետաղներ են։

3. Թթվածինը մասնակցում է այրման ռեակցիաներին։

4. Ծծումբը թթվածնի ենթախմբի տարր է։

Առաջադրանք 4.

Գրիր ռեակցիայի հավասարումը

1. Մագնեզիումի այրումը թթվածնում

2. Ծծմբի այրումը թթվածնում(գրիր հավասարեցված ռեակցիաները)

Առաջադրանք 5.

Լրացրու աղյուսակը.

Հատկություն Թթվածին (O)

Ծծումբ (S)

Ֆիզիկական վիճակ

Գույն

Քիմիական ակտիվություն

Քլորի ստացում

Պատրաստել նախագծային աշխատանք հետևյալ թեմաներով.

Հալոգենների և դրանց միացությունների կիրառությունն ու կենսաբանական դերը

Ի՞նչ նպատակով է քլորը օգտագործվում խմելու ջրի մեջ։

Որտե՞ղ են կիրառվում ֆտորի միացությունները։

Ինչո՞ւ է սննդի մեջ ավելացվում յոդ (յոդացված աղ)։

Ո՞ր հալոգենի միացություններն են օգտագործվում լուսանկարչության մեջ։

Ինչ նյութի արտադրության մեջ է օգտագործվում քլորը (նշել մեկ օրինակ)։

Ինչո՞ւ քլորը, լինելով թունավոր գազ, լայնորեն կիրառվում է կենցաղում։

Ինչո՞ւ չի կարելի օգտագործել ֆտոր պարունակող նյութեր մեծ քանակով։

Ինչո՞ւ է հալոգենների կիրառությունը կարևոր ինչպես արդյունաբերության, այնպես էլ բժշկության մեջ։

Պարապմունք 4

Պարապմունք 4.
Թեմա՝ Թվաբանական պրոգրեսիայի առաջին n անդամների գումարը

Շատ դեպքերում անհրաժեշտ է լինում գտնել նաև վերջավոր թվաբանական պրոգրեսիայի բոլոր անդամների գումարը կամ թվաբանական պրոգրեսիայի առաջին ո անդամների գումարը:
Առաջին անգամ այդպիսի գումարը գտնելու մեթոդ առաջադրել է կրտսեր դպրոցական և մաթեմատիկայի ապագա արքա Կարլ Գաուսը, երբ ուսուցիչը նրա դասարանին առաջարկել է հաշվել 1-ից 100 բոլոր թվերի գումարը: Ահա Գաուսի առաջարկած մեթոդը՝

Որոշ չափով փոփոխելով այս եղանակը, կարող ենք հաշվել նաև կամայական թվաբանական պրոգրեսիայի առաջին n անդամների գումարը: 1+2+…+99+100=(1+100)+(2+99)+…+ (49 + 52) + (50 + 51) = 101.50 =5050.





Հարցեր և առաջադրանքներ

  • Գտնել թվաբանական պրոգրեսիայի առաջին 10 անդամների գումարը, եթե
    a1=3, d=2։

120

  • Թվաբանական պրոգրեսիայի առաջին անդամը 5 է, տարբերությունը՝ 5։ Գտնել առաջին 12 անդամների գումարը։
  • a1=5, d=5
    5, 10, 15, 20, …..
    s12=
  • 390

  • Գտնել 1, 4, 7, 10, … թվաբանական պրոգրեսիայի առաջին 15 անդամների գումարը։
  • 330
  • Թվաբանական պրոգրեսիայի առաջին անդամը 20 է, տարբերությունը՝ −2։ Գտնել առաջին 8 անդամների գումարը։
  • 104

  • Գտնել թվաբանական պրոգրեսիայի առաջին 25 անդամների գումարը, եթե
    a1=1, d=1։
  • 325

  • Թվաբանական պրոգրեսիայի առաջին անդամը 7 է, վերջինը՝ 97, իսկ անդամների քանակը՝ 16։ Գտնել պրոգրեսիայի գումարը։
  • 832
  • Գտնել բոլոր երկնիշ թվերի գումարը, որոնք կազմում են թվաբանական պրոգրեսիա՝ 10, 12, 14, …, 98։

  • Թվաբանական պրոգրեսիայի առաջին անդամը 50 է, տարբերությունը՝ −5։ Ինչքան  է առաջին 6 անդամների գումարը։
  • Գտնել 2-ից սկսվող և 2-ով աճող թվաբանական պրոգրեսիայի առաջին 30 անդամների գումարը։
  • Թվաբանական պրոգրեսիայի առաջին անդամը 4 է, տարբերությունը՝ 3։ Գտնել այն n-ը, որի դեպքում առաջին n անդամների գումարը հավասար է 280։
  1. Թվաբանական պրոգրեսիայի առաջին անդամը 6 է, տարբերությունը՝ 4։ Եթե առաջին n անդամների գումարը 210 է, գտնել n-ը։
  2. Գտնել այն թվաբանական պրոգրեսիայի առաջին անդամը, եթե d=3, n=20, իսկ գումարը՝ 650։
  3. Թվաբանական պրոգրեսիայի առաջին անդամը 1 է։ Գտնել տարբերությունը, եթե առաջին 15 անդամների գումարը 450 է։
  4. Գտնել առաջին 50 բնական թվերի գումարը՝ օգտագործելով թվաբանական պրոգրեսիայի բանաձևը։
  5. Թվաբանական պրոգրեսիայի առաջին անդամը 100 է, տարբերությունը՝ −1։ Գտնել առաջին 100 անդամների գումարը։
  6. Դասարանում առաջին շարքում նստած է 10 աշակերտ, յուրաքանչյուր հաջորդ շարքում՝ 2-ով ավելի։ Քանի՞ աշակերտ կա ընդհանուր, եթե դասարանում կա 8 շարք։
  7. Մարզիկը առաջին օրը վազեց 2 կմ, իսկ ամեն հաջորդ օրը՝ 0.5 կմ-ով ավելի։ Քանի՞ կմ է նա վազել առաջին 10 օրում։
  8. Գրադարանում առաջին դարակում կա 15 գիրք, իսկ յուրաքանչյուր հաջորդ դարակում՝ 5-ով ավելի։ Քանի՞ գիրք կա ընդհանուր 6 դարակում։
  9. Տնտեսությունում առաջին շաբաթում արտադրվել է 100 միավոր, իսկ ամեն շաբաթ արտադրանքը աճել է 20-ով։ Գտնել 12 շաբաթվա ընդհանուր արտադրանքը։
  10. Խնայողը առաջին ամսում խնայել է 5000 դրամ, իսկ ամեն հաջորդ ամսում՝ 1000 դրամ-ով ավելի։ Քանի՞ դրամ է նա խնայել 1 տարում։