Խորեն Սարգսյանի բլոգ

1.Առօրյա կյանքում հաճախ եք լսել «թթու» բառը։ Սննդի մեջ օգտագործել եք քացախաթթու, կիտրոնաթթու, չհասած խնձոր ուտելիս զգացել եք խնձորաթթվի համը: Ի՞նչն է ընդհանուրայդ թթուների համար: 

Քացախաթթուն, կիտրոնաթթուն, խնձորաթթուն բոլորն էլ ունեն թթու համ, պարունակում են ջրածին (H), ջրում տալիս են H⁺ իոններ և փոխազդում են հիմքերի հետ՝ առաջացնելով աղ և ջուր

2. Ո՞ր շարք են ներառված միայն թթվային օքսիդներ.

ш) СаO, CuO, CO

բ) CO2, Li2O, N2O3 

գ)S02, CO2, N2O

դ) Na2O, K2O, Li2O 

3. Ո՞ր թթուներն են համապատասխանում N2O3, N2O5, SO2 օքսիդներին: Գրե՛ք այդ օքսիդների և ջրի միջև ընթացող ռեակցիաների հավասարումները, անվանե՛ք սկզբնանյութերն ու արգասիքները:

N₂O₃ → HNO₂ (ազոտային թթու)
N₂O₃ + H₂O → 2HNO₂
(ազոտի (III) օքսիդ + ջուր → ազոտային թթու)

N₂O₅ → HNO₃ (ազոտական թթու)
N₂O₅ + H₂O → 2HNO₃
(ազոտի (V) օքսիդ + ջուր → ազոտական թթու)

SO₂ → H₂SO₃ (ծծմբային թթու)
SO₂ + H₂O → H₂SO₃
(ծծմբի (IV) օքսիդ + ջուր → ծծմբային թթու)

4. Ի՞նչ է թթվային մնացորդը: Գրե՛ք ազոտական, ծծմբական և ֆոսֆորական թթուներիթթվային մնացորդների բանաձևերը, որոշե՛ք վալենտականությունը:

Թթվային մնացորդը այն մասն է, որը մնում է, երբ թթվից հեռանում է ջրածինը։

Ազոտական թթու (HNO₃) → NO₃⁻ (վալենտականություն՝ I)

Ծծմբական թթու (H₂SO₄) → SO₄²⁻ (վալենտականություն՝ II)

Ֆոսֆորական թթու (H₃PO₄) → PO₄³⁻ (վալենտականություն՝ III)

5.Ո՞ր նյութն ունի ավելի մեծ Mr․
ա) N₂ < O₂
բ) CH₄ < CO₂
գ) NaCl < KCl

6.Պատրաստել ենք 100 գ 5% աղի լուծույթ։ Քանի՞ գրամ աղ կա լուծույթում։

5% նշանակում է՝

100 × 0.05 = 5 գ աղ

7.Նշե՛ք ռեակցիայի տեսակները

ա) 2H₂ + O₂ → 2H₂O → միացման
բ) NaOH + HCl → NaCl + H₂O → փոխանակման (չեզոքացում)
գ) Zn + CuSO₄ → ZnSO₄ + Cu → տեղակալման
դ) CaO + H₂O → Ca(OH)₂ → միացման

8. Հաշվե՛ք թթվածնի զանգվածային բաժինը H3PO4 ի մոլեկուլում.

Mr(H₃PO₄) = 3 + 31 + 64 = 98

Թթվածնի զանգվածը = 64

ω(O) = 64 / 98 ≈ 65%

9.Գտիր տարրերի օքսիդացման աստիճանները: 

ա) NH₃

H = +1
N = -3

բ) NO

O = -2
N = +2

գ) N₂

N = 0

դ) HNO₃

H = +1
O = -2
N = +5

10. Քանի՞ էլեկտրոնային թաղանթ ունի Al (Z = 13) ատոմը:Գրիր էլեկտրոնային բանաձևը:

ա) 2
բ) 3
գ) 4
դ) 13

11. Ո՞ր տարրի արտաքին թաղանթում կա 6 էլեկտրոն.

ա) N
բ) O
գ) F
դ) Ne

12.

1.Քանի՞ մոլ է 34 գ NH₃-ը։

Mr(NH₃) = 17
n = 34 / 17 = 2 մոլ

2.Քանի՞ լիտր N₂ կա 0.5 մոլի դեպքում (նորմալ պայմաններում)

1 մոլ = 22.4 լ
0.5 × 22.4 = 11.2 լ

3.Քանի՞ գ է 0.2 մոլ H₃PO₄-ը

Mr = 98
0.2 × 98 = 19.6 գ

4.Քանի՞ գ NH₃ կստացվի 28 գ N₂-ից
Հավասարում՝
N₂ + 3H₂ → 2NH₃

Mr(N₂) = 28

28 գ = 1 մոլ

Ըստ հավասարման՝
1 մոլ N₂ → 2 մոլ NH₃

2 × 17 = 34 գ NH₃

5.Քանի՞ մոլ է 44.8 լ N₂ (նորմալ պայմաններում)

44.8 / 22.4 = 2 մոլ

Թեմայի ամփոփում, գնահատում
Խառը առաջադրանքներ և՛ թվաբանական, և՛ երկրաչափական պրոգրեսիաներից

1. Գտնել թվաբանական  պրոգրեսիայի S9-ը, եթե a3+a7=22։
2. Գտնել թվաբանական  պրոգրեսիայի d-ն, եթե a2+a7=18, S10=110։
3.Երկրաչափական պրոգրեսիայում b3=12,  b6=96: Գտնել S7-ը։
4.Տրված է թվաբանական  պրոգրեսիա՝ x; 9; 14; …:
Գտնել պրոգրեսիայի անհայտ անդամը՝ x-ը։
5․Գտնել երկրաչափական պրոգրեսիայի առաջին հինգ անդամների գումարը, եթե b1=5,q=3:
6․Գտնել թվաբանական  պրոգրեսիայի а6-ը, եթե a5+a7=22։
7.Երկրաչափական պրոգրեսիայում b4=12, b7=96: Գտնել S7-ը։
8.Գտնել դրական անդամներով երկրաչափական պրոգրեսիայի երրորդ անդամը՝ 3; x; 12;…:
9. Գտնել դրական անդամներով երկրաչափական պրոգրեսիայի՝
4, b2, 36 այն անդամի համարը, որի արժեքը 972 է։
10. Գտնել թվաբանական պրոգրեսիայի բոլոր դրական անդամների քանակը՝ 8,5;  7,5;  6,5;  ….

Թեմա՝ Ուղղի և շրջանագծի փոխդասավորությունը

Առաջադրանքներ գրքից

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

 6-րդ խումբ (թթվածնի խումբ, խալկոգեններ)

• Ինչպե՞ս է կոչվում 6-րդ խմբի տարրերի խումբը։

Թթվածին (O)

Ծծումբ (S)

Սելեն (Se)

Տելուր (Te)

Պոլոնիում (Po)

• Որո՞նք են 6-րդ խմբի տարրերը։

Թթվածին (O)

Ծծումբ (S)

Սելեն (Se)

Տելուր (Te)

Պոլոնիում (Po)

• Քանի՞ վալենտ էլեկտրոն ունեն 6-րդ խմբի տարրերը։

6-րդ խմբի տարրերը (քալկոգեններ) ունեն 6 վալենտ էլեկտրոն։

• Ինչպիսի՞ տարր է թթվածինը՝ մետաղ թե ոչ մետաղական  ասա էլեկտրոնային բանաձևը:

Թթվածինը ոչ մետաղական տարր է։

Այն գտնվում է 16-րդ խմբում և ունի բարձր էլեկտրաբացասականություն, այդ պատճառով էլ դասվում է ոչ մետաղների շարքին։

• Թթվածնի ստացում լաբորատոր պայմաններում:

• Թթվածինը բնության մեջ ինչպիսի՞ վիճակներում է հանդիպում։ Ասա թթվածին պարունակող 4 բարդ նյութի բանաձև:

• Ինչո՞ւ են 6-րդ խմբի տարրերը հաճախ առաջացնում օքսիդներ։

Ունեն 6 վալենտ էլեկտրոն
Նրանց արտաքին շերտում կա 6 էլեկտրոն, ու մինչև կայուն վիճակ (օկտետ) հասնելը պետք է ընդունեն կամ կիսեն 2 էլեկտրոն։

Քիմիական ակտիվ են
Այս տարրերը (օրինակ՝ թթվածին, ծծումբ) հեշտությամբ միանում են այլ տարրերի հետ։

Թթվածինը շատ տարածված է բնության մեջ
Քանի որ Թթվածին-ը շատ ակտիվ և տարածված տարր է, մյուս տարրերի հետ հեշտությամբ առաջացնում է օքսիդներ (օրինակ՝ CO₂, SO₂, Fe₂O₃)։

• Գրիր ծծմբի հնարավոր օքսիդները։

SO₂ — ծծմբի(IV) օքսիդ
(կոչվում է նաև ծծմբային գազ)

SO₃ — ծծմբի(VI) օքսիդ

• Ո՞րն է թթվածնի քիմիական նշանը և հարաբերական ատոմային և մոլեկուլային զանգվածը։

• Ինչպիսի՞ կապ է առաջանում թթվածնի և ջրածնի միջև։

Թթվածինը և ջրածինը երկուսն էլ ոչ մետաղներ են, դրա համար առաջանում է կովալենտ կապ (էլեկտրոնների ընդհանուր զույգով)։

Բայց թթվածինը ավելի էլեկտրաբացասական է, քան ջրածինը, դրա պատճառով ընդհանուր էլեկտրոնային զույգը ավելի մոտ է թթվածնին։

Արդյունքում առաջանում է բևեռային (պոլյար) կապ։

• Մագնեզիումի այրումը թթվածնում:Ծծմբի այրումը թթվածնում :Գրել ռեակցիայի հավասարումները:

7-րդ խումբ (հալոգեններ)

• Ինչպե՞ս է կոչվում 7-րդ խմբի տարրերի խումբը։

Ֆտոր (F)

Քլոր (Cl)

Բրոմ (Br)

Յոդ (I)

Աստատ (At)

Տենեսին (Ts)

• Թվիր 7-րդ խմբի տարրերը։

1. Ֆտոր (F)

2. Քլոր (Cl)

3. Բրոմ (Br)

4. Յոդ (I)

5. Աստատ (At)

6. Տենեսին (Ts)

• Ինչո՞ւ են հալոգենները կոչվում «աղ առաջացնող»։

Հալոգենները կոչվում են «աղ առաջացնող», որովհետև նրանք մետաղների հետ միանալիս առաջացնում են աղեր։

• Քանի՞ վալենտ էլեկտրոն ունեն հալոգենները։

Հալոգենները (7-րդ խումբ, 17-րդ խումբ) ունեն 7 վալենտ էլեկտրոն։

• Ինչպիսի՞ տարրեր են հալոգենները՝ մետաղներ, թե ոչ մետաղներ։

Հալոգենները ոչ մետաղներ են։

• Ո՞ր հալոգենն է գազային վիճակում սենյակային ջերմաստիճանում։

Ֆտոր (F₂)
Քլոր (Cl₂)

• Ինչպիսի՞ միացություններ են առաջացնում հալոգենները մետաղների հետ։

Հալոգենները մետաղների հետ առաջացնում են աղեր (հալոգենիդներ)։

• Գրիր նատրիումի և քլորի միջև առաջացող միացության բանաձևը։

NaCl

• Ինչպե՞ս է փոխվում հալոգենների ակտիվությունը խմբում վերևից ներքև։

Հալոգենների ակտիվությունը նվազում է վերևից ներքև խմբում։

• Օրինակ բեր մի քանի բարդ նյութեր, որոնք պարունակում է հալոգեն:

Նատրիումի քլորիդ (NaCl) – խոհանոցային աղ
Պոտասիումի բրոմիդ (KBr) – որոշ դեղանյութերի բաղադրիչ
Կալցիումի ֆտորիդ (CaF₂) – ստանդարտ հանքաքար
Քլորոֆորմ (CHCl₃) – թանկարժեք լուծիչ
Ֆտորային պոլիմերներ (PVDF, PTFE) – պլաստիկ նյութեր, որպես կեղտադիմացկուն ծածկույթ

§20. ԷԼԵԿՏՐԱԿԱՆ ՀՈՍԱՆՔԻ ԱՇԽԱՏԱՆՔՆ ՈՒ ՀԶՈՐՈՒԹՅՈՒՆԸ 

§21. ՋՈՈՒԼ-ԼԵՆՑԻ ՕՐԵՆՔԸ։ ՇԻԿԱՑՄԱՆ ԼԱՄՊ,ԿԱՐՃ ՄԻԱՑՈՒՄ, ԱՊԱՀՈՎԻՉՆԵՐ

§20Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Ի՞նչ բանաձևով են հաշվում հոսանքի աշխատանքը:

A=UIt

2. Ո՞ր ֆիզիկական մեծությունն են անվանում էլեկտրական հոսանքի հզորություն:

Ի՞նչ բանաձևով են հաշվում հոսանքի հզորությունը:

P=UI

3. Հզորության ի՞նչ միավորներ գիտեք: Ինչպե՞ս են առնչվում այդ միավորները վատտին:

4. Ո՞րն է հոսանքի աշխատանքի ոչ համակարգային միավորը: Գրեք այդ միավորի և ջոուլի կապն արտահայտող հավասարությունը:

Հոսանքի աշխատանքի ոչ համակարգային միավորը կոչվում է կիլովատտ-ժամ (կՎտ·ժ)։

5. Վերցրեք ձեր բնակարանի լուսավորման էլեկտրական ջահի լամպերից որևէ մեկը և տետրում գրի առեք լամպի բալոնի վրա նշված տվյալները: Դրանցով հաշվեք լամպի շիկացման թելիկի դիմադրությունը: Որքան էներգիա է ծախսում լամպը 1 ամսում (30 օրում), եթե այն օրական միացված է եղել 3 ժամ: Որքան է պակասել ձեր ընտանիքի բյուջեն 1 ամսում է լամպի աշխատանքի հետևանքով (1 կՎտժամ էլեկտրաէներգիայի սակագինը փնտրեք համացանցում):

 §21 Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Ի՞նչ բանաձևով են հաշվում հոսանքակիր հաղորդիչում անջատվող ջերմաքա-նակը:

Q=I2Rt

2. Ձևակերպե՛ք Ջոուլ-Լենցի օրենքը։

Ջերմաքանակը համեմատական է հոսանքի ուժի քառակուսուն, հաղորդչի դիմադրությանը և ժամանակին։

3. Բացատրեք, թե ինչու է տաքանում հաղորդիչը, երբ նրա միջով հոսանք է անցնում:

Էլեկտրոնները բախվում են ատոմներին, և նրանց շարժման էներգիան վերածվում է ջերմության։

4. Ինչպիսի՞ն է շիկացման լամպի կառուցվածքը:

Ապակե բալոն

Վակուում կամ գազ

Վոլֆրամե թելիկ

Կոնտակտներ

5. Ի՞նչ է Էլեկտրական շղթայի կարճ միացումը: Ի՞նչ անցանկալի երևույթների կարող է հանգեցնել այն:

Երբ շղթայում դիմադրությունը շատ փոքր է դառնում և հոսանքը կտրուկ մեծանում է։

Կարող է առաջացնել

սարքերի փչացում

6. Ի՞նչ նպատակով են օգտագործում էլեկտրական ապահովիչը:

Պաշտպանում է շղթան մեծ հոսանքից․ մեծ հոսանքի դեպքում հալվում է և անջատում շղթան։

7. Ըստ փաստաթղթերի՝ որոշեք ձեր տանն օգտագործվող էլեկտրական թեյնիկի հզորությունը: Թեյնիկի մեջ ջուր լցրեք: Չափեք ջրի սկզբնական ջերմաստի-ճանը։ Միացրեք էլեկտրական թեյնիկը՝ ջուրը հասցնելով մինչև եռման ջեր-մաստիճանի և գրանցեք տաքացման ժամանակը։ Հաշվեք ջրի տաքացման համար անհրաժեշտ ջերմաքանակը, և այն ջերմաքանակը, որն անջատվում է թեյնիկի ջեռուցող սարքում՝ շնորհիվ հոսանքի ջերմային ազդեցության:

Համեմատեք այդ երկու ջերմաքանակները:

լարերի տաքացում

հրդեհ

Թեմատիկ խնդիրներ

1. Բնակարանի տաքացման համար օգտագործվող 140 Օմ դիմադրություն ունեցող էլեկտրական ջերմատաքացուցիչը  նախատեսված է 3.5 Ա հոսանքի ուժի համար: Որքա՞ն էներգիա կծախսի այդ ջերմատաքացուցիչը  8 ժամ անընդհատ աշխատելու դեպքում:

2. Ավտոտնակում  էլեկտրական լամպը մոռացել էին անջատել: Որքա՞ն աշխատանք էր իզուր կատարվել 24 ժամում, եթե լամպը միացված էր 110 Վ լարման ցանցին և նրանով անցնող հոսանքի ուժը 0.8 Ա էր:

3. 50 Օմ դիմադրություն ունեցող էլեկտրական վարսահարդարիչը միացրեցին 127 Վ լարման ցանցին: Որքա՞ն աշխատանք կկատարի նրանում հոսանքը 15 րոպեի ընթացքում: 

4. 6 Վ լարման և 2 Ա հոսանքի ուժի դեպքում համակարգչի մարտկոցի լիցքավորումը տևեց 1.5 ժամ: Որոշե՛ք հոսանքի կատարած աշխատանքը այդ ընթացքում: 

5. 450 Վտ հզորություն ունեցող հեռուստացույցը, ըստ հաշվիչի ցուցմունքի, ծախսել է 360 կՋ էներգիա: Որքա՞ն ժամանակ է միացված եղել հեռուստացույցը:

6. Ճեպընթաց էլեկտրագնացքը, որի շարժիչների ընդհանուր հզորությունը 200 կՎտ է, շարժվում է 180 կմ/ժ միջին արագությամբ: Որքա՞ն աշխատանք են կատարում նրա էլեկտրաշարժիչները 560 կմ ճանապարհ անցնելիս:

7. Ի՞նչ ջերմաքանակ կանջատվի 80 վ-ում 40 Օմ դիմադրություն ունեցող ջեռուցիչ տարրում, եթե այն միացված է 120 Վ լարման ցանցին: 

8. Հաղորդչի  դիմադրությունը 150 Օմ է, նրանով անցնող հոսանքի ուժը՝ 1.6 Ա: Ի՞նչ ջերմաքանակ կանջատվի նրանում 10 վ-ի ընթացքում: 

9. Շղթայի տեղամասում միմյանց հաջորդաբար միացված են R₁=40 Օմ և R₂ =60 Օմ դիմադրություններով ռեզիստորներ: Տեղամասի ծայրերում լարումը 100 Վ է: 2 րոպեի ընթացքում ի՞նչ ջերմաքանակ կանջատվի հաղորդիչներից յուրաքանչյուրում: Պատասխանը գրել ամբողջ թվի ճշտությամբ: 

10. Էլեկտրական ջեռուցչի0.017 Օմ⋅մմ² /մ տեսակարար դիմադրությամբ պղնձե  սնուցող հաղորդալարի երկարությունը 1.5 մ է, լայնական հատույթի մակերեսը՝ 2 մմ² : Որքա՞ն ջերմաքանակ կանջատվի այդ հաղորդալարում 25 րոպեի ընթացքում, եթե շղթայում հոսանքի ուժը 4 Ա է: 

Քառանկյան մակերեսը հաշվելու բանաձևեր


Առաջադրանքներ
1.Քառակուսու մակերեսը 144։ Գտեք այդ քառակուսու պարագիծը։

2.Սեղանի միջին գիծը 12 սմ է, իսկ բարձրությունը՝ 9 սմ։ Գտեք սեղանի մակերեսը։

3.Քառակուսու կողմը մեծացրել են 4 անգամ։ Քանի՞ անգամ մեծացավ նրա մակերեսը։

4.Շեղանկյան պարագիծը 52 սմ է, իսկ անկյունագծերից մեկը՝ 10 սմ։ Գտեք շեղանկյան մակերեսը։

5.Ուղղանկյան պարագիծը 42 սմ է, իսկ կողմերից մեկը 3 սմ-ով մեծ է մյուսից։ Գտեք ուղղանկյան մակերեսը։

6.Ուղղանկյուն սեղանի հիմքերն են 8 սմ և 14 սմ։ Մեծ սրունքը հիմքի հետ կազմում է 45° անկյուն։ Գտեք սեղանի մակերեսը:

7.Ուղղանկյան կողմերից մեկը 5սմ է, մյուսը 4 անգամ մեծ է դրանից: Գտե՛ք ուղղանկյան մակերեսը։

8.Ուղղանկյան կողմերից մեկը 12 է, իսկ մակերեսը 96 է: Գտեք ուղղանկյան պարագիծը:

9.Զուգահեռագծի կողմերից մեկը 34 է, դրան տարված բարձրությունը՝ 5 սմ: Գտեք զուգահեռագծի մակերեսը:

10.Զուգահեռագծի կից կողմերը 6 սմ և 10 սմ են: Փոքր կողմին տարված բարձրությունը 9 սմ է: Գտե՛ք մեծ կողմին տարված բարձրությունը:

11.ABCD շեղանկյան մեջ ∠B = 120 աստիճան է: Անկյունագծերը հատվում են O կետում: BC կողմը 10 սմ է: Գտեք շեղանկյան մակերեսը։

12.  Շեղանկյան անկյունագծերն են 16 սմ և 30 սմ: Գտեք շեղանկյան կողմը և մակերեսը։

13. Զուգահեռագծի մակերեսը 60 է, իսկ կողմերից մեկը՝ 12: Գտեք այդ կողմին տարված բարձրությունը:

14.Ուղղանկյան մակերեսը 72 է: Կողմերից մեկը 2 անգամ մեծ է մյուսից: Գտեք ուղղանկյան կողմերը:

15. Հավասարասրուն սեղանի հիմքերն են 10 սմ և 20 սմ, իսկ բարձրությունը՝ 6 սմ: Գտեք սեղանի մակերեսը և սրունքի երկարությունը:

Պատրաստել նախագծային աշխատանք հետևյալ թեմաներով.

Հալոգենների և դրանց միացությունների կիրառությունն ու կենսաբանական դերը

Ի՞նչ նպատակով է քլորը օգտագործվում խմելու ջրի մեջ։

Քլորը խմելու ջրում օգտագործվում է, որպեսզի ջուրը մաքրվի և չպարունակի վնասակար մանրէներ։

Որտե՞ղ են կիրառվում ֆտորի միացությունները։

Ֆտորի միացությունները կիրառվում են ատամների խնամքի միջոցներում, որոշ դեղամիջոցներում և արդյունաբերական արտադրությունում։

Ինչո՞ւ է սննդի մեջ ավելացվում յոդ (յոդացված աղ)։

Յոդը անհրաժեշտ է մարդու օրգանիզմի ճիշտ աշխատանքի համար և օգնում է խուսափել որոշ հիվանդություններից։

Ո՞ր հալոգենի միացություններն են օգտագործվում լուսանկարչության մեջ։

Լուսանկարչության ժամանակ օգտագործվում են արծաթի որոշ միացություններ, որոնք զգայուն են լույսի նկատմամբ։

Ինչ նյութի արտադրության մեջ է օգտագործվում քլորը (նշել մեկ օրինակ)։

Քլորը կիրառվում է պլաստիկ նյութերի արտադրության մեջ։

Ինչո՞ւ քլորը, լինելով թունավոր գազ, լայնորեն կիրառվում է կենցաղում։

Քանի որ փոքր քանակներով այն օգտակար է մաքրելու և ախտահանելու համար։

Ինչո՞ւ չի կարելի օգտագործել ֆտոր պարունակող նյութեր մեծ քանակով։

Քանի որ ֆտորի մեծ քանակը կարող է վնաս հասցնել մարդու առողջությանը։

Ինչո՞ւ է հալոգենների կիրառությունը կարևոր ինչպես արդյունաբերության, այնպես էլ բժշկության մեջ։

Քանի որ հալոգենները օգնում են պահպանել առողջությունը և օգտագործվում են տարբեր նյութերի ստացման համար։

Հարցեր և առաջադրանքներ

1.Ո՞ր հաջորդականությունն է կոչվում երկրաչափական պրոգրեսիա։

Երկրաչափական պրոգրեսիա է այն հաջորդականությունը, որտեղ սկսած 2-րդ անդամից յուրաքանչյուր անդամը հավասար է իր նախորդ անդամին բազմապատկած հաստատուն (0-ից տարբեր) թվով։

2.Ի՞նչ է երկրաչափական պրոգրեսիայի հայտարարը (q) և ինչպե՞ս է այն հաշվվում  երկու հաջորդական անդամների միջոցով։

Այդ հաստատուն թիվը կոչվում է հայտարար (q)։
$$$$q=bn−1​bn​​

3.Տրված է 2, 6, 18, 54, …հաջորդականությունը։ Արդյո՞ք այն երկրաչափական պրոգրեսիա է։ Եթե այո, որքա՞ն է հայտարարը։

2, 6, 18, 54

6/2=3
18/6=3
54/18=3

Այո, երկրաչափական է։
q = 3

4.Երկրաչափական պրոգրեսիայի առաջին անդամը 5 է, իսկ հայտարարը՝ 2։ Գտեք երկրորդ և երրորդ անդամները։

b₁=5, q=2

b₂ = 5·2 = 10
b₃ = 10·2 = 20

6.Կարո՞ղ է արդյոք երկրաչափական պրոգրեսիայի հայտարարը լինել բացասական թիվ։ Ի՞նչ տեսք կունենա այդպիսի պրոգրեսիան։

Այո, կարող է լինել բացասական։
Օրինակ՝ 2, -4, 8, -16…
Անդամները հերթով փոխում են նշանը։

7.Գրեք երկրաչափական պրոգրեսիայի n-րդ անդամի հաշվման բանաձևը (bn)։

bn​=b1​⋅qn−1

8.Տրված է b1 = 3 և q = 2։ Գտեք պրոգրեսիայի 5-րդ անդամը։

9. Հայտնի է, որ b1 = 1 և bn = 27։ Գտեք պրոգրեսիայի հայտարարը։

10.Ինչպե՞ս է պրոգրեսիայի կամայական անդամը (սկսած երկրորդից) կապված իր հարևան անդամների հետ (բնութագրիչ հատկություն)։

11.Կարո՞ղ է արդյոք երկրաչափական պրոգրեսիայի որևէ անդամ կամ հայտարարը լինել 0։ Հիմնավորեք պատասխանը։

12.Ի՞նչ պայմանի դեպքում b1 > 0 ունեցող երկրաչափական պրոգրեսիան կլինի նվազող։

13. x, 10, 20, y թվերը կազմում են երկրաչափական պրոգրեսիա։ Գտեք x-ը և y-ը։

14.Որքա՞ն պետք է լինի q-ն, որպեսզի պրոգրեսիայի բոլոր անդամները լինեն միմյանց հավասար։

15.Ինչի՞ է հավասար b2 .b4 արտադրյալը, եթե հայտնի է b3-ի արժեքը։

16.Գտեք 1/2, 1/4, 1/8, … պրոգրեսիայի հայտարարը և 6-րդ անդամը։

17.Լաբորատորիայում բակտերիաների քանակը յուրաքանչյուր ժամում կրկնապատկվում է։ Եթե սկզբում կար 100 բակտերիա, որքա՞ն կլինի դրանց քանակը 5 ժամ հետո։

18.Դուք բանկում  ներդրել եք 100,000 դրամ, և բանկը խոստանում է ամեն տարի ավելացնել ձեր գումարը 10%-ով։ Ինչի՞ հավասար կլինի ձեր գումարը 3 տարի հետո։

19.Թենիսի գնդակը հատակին հարվածելիս ամեն անգամ հետ է թռչում իր նախորդ բարձրության ուղիղ կեսի չափով 1/2: Եթե գնդակը բաց թողնենք 16 մետր բարձրությունից, ի՞նչ բարձրության կհասնի այն 4-րդ հարվածից հետո։

20.Աշակերտը սոցիալական ցանցում տեսնում է մի նորություն և այն ուղարկում իր 3 ընկերներին։ Հաջորդ փուլում այդ 3 ընկերներից յուրաքանչյուրն ուղարկում է ևս 3 հոգու և այդպես շարունակ։ Քանի՞ մարդ կստանա այդ լուրը 4-րդ փուլում։

21.Մեքենայի գինը յուրաքանչյուր տարի նվազում է իր նախորդ տարվա գնի 20%-ի չափով։ Եթե նոր մեքենան արժե 10,000,000 դրամ, որքա՞ն կլինի դրա արժեքը 2 տարի հետո։