Կրիան և կարիճը

Մի անգամ կարիճը խնդրեց կրիային անցկացնել իրեն գետը։Կրիան մերժեց, բայց կարիճը աղաչեց նրան։
-Լավ , -համաձայնեց կրիան,- միայն խոսք տուր, որ ինձ չես խայթի։
Կարիճը խոսք տվեց։ Այդ ժամանակ կրիան դրեց նրան իր մեջքին և սկսեց լողալ։
Կարիճը ամբողջ ճանապարհին խաղաղ նստած էր, բայց երբ մոտեցան ափին, նա կրիային խայթեց։
-Ինչպե՞ս չես ամաչում, կարի՛ճ․ չէ՞ որ դու ինձ խոստացել էիր,- բղավեց կրիան։
-Հետո՞ ինչ,- սառնասրտորեն ասաց կարիճը կրիային,-  ասա ինձ՝ ինչու՞  համաձայեցիր ինձ գետն անցկացնել՝ իմանալով իմ բնավորությունը։
— Ես միշտ օգնում եմ յուրաքանչյուրին․ դա է իմ բնույթը,- ասաց կրիան։
— Ի՛մ ընկեր,- պատասխանեց կարիճը, — քո բնույթը բոլորին օգնելն է , իսկ իմը՝ խայթելը։ Իսկ ինչո՞ւես քո բնույթը ներկայացնում մեծ բարություն, իսկ իմը՝ ստորություն։

Բնութագիր, նկարագրություն

Տվյալ հատվածը ուզում է ասել, որ յուրաքանչյուրն ունի իր բնույթը որով էլ պետք է ընդունել, շփվել, սիրել կամ ոչ, բայց ոչ երբեք՝ մեղադրել, քննադատել։ Սակայն սրանից դուրս կարծում եմ կան արարքներ, որոնք բնավորությամբ արդարացնելն հիմարություն էԼ Խոստումը մնում է խոստում, անգամ եթե դա գալիս է բնույթից։ Սովորաբար աշխարհում թունավոր և ավելի պինդ բնավորություններն ու դիմակայում։

Միքայել Նալբանդյան ,,Իտալացի աղջկա երգը,, 

1. Բացատրի՛ր բառերը՝ քեն, ոխ, յուր, գանչում է, նորան, սորա։

Քեն-վրեժխնդրության զգացմունք մեկի նկատմամբ, ոխ

Ոխ-վրեժխնդրության զգացմունք մեկի նկատմամբ, քեն

Յուր-ինքն դերանվան հնաձև սեռական հոլովը, իր

Գանչում է-կանչում է

Նորան-նոր

2. Ի՞նչ է ուզում ասել հեղինակը, ի՞նչ ուղերձ ունի ստեղծագործությունը։ 

Կարծում եմ, ուղերձը նվիրված էր կնոջ՝ թիկունք լինելուն։ Տղամարդիկ կռվում են պատերազմում, գնում են պատերազմ, արյան գնով պահում գիծը իմանալով՝ որ իրենց կանայք էլ իրենց ընտանիքն են պահում տանը, երեխաներին և մեծ հավատով սպասում վերադարձի։

3. Գրի՛ր կարծիքդ այս տողերի վերաբերյալ՝

«Ամենայն տեղ մահը մի է,
Մարդ մի անգամ պիտ մեռնե.
Բայց երանի՜, որ յուր ազգին
Ազատությամբ կը զոհվի»

Ազատությունը կյանքի ամենահաճելի բաներից մեկն է, և մեռնել իմանալով, որ բաղձալի ազատություն էդպես էլ չունեցար, չպայքրեցիր, հոգումդ մի բան պակաս կհեռանաս աշխարհից։ Վերջիվերջո, մարդկանց ներկայից սերունդը, բոլորը մի օր կմահանան, բայց երնեկ նրան ով ապրել է կյանքը, վայլելել, զգացել, սիրել և գնահատել։

Il tempo libero- Ազատ ժամանակը

I verbi -Գործողություններ

leggere – կարդալ ,ascoltare musica – երաժշտություն լսել, guardare un film / una serie – ֆիլմ / սերիա դիտել, fare sport – սպորով զբաղվել, nuotare – լողալ ,correre – վազել, andare in palestra – մարզասրահ գնա,լ cucinare – խոհարարություն անել viaggiare – ճամփորդել ,fare una passeggiata – զբոսնել ,uscire con gli amici – ընկերների հետ դուրս գալ, fare shopping – գնումներ անել, giocare ai videogiochi – վիդեոխաղեր խաղալ,disegnare / dipingere – նկարել fotografare – լուսանկարել

Արտահայտություններ

Nel mio tempo libero mi piace… – Ազատ ժամանակ սիրում եմ… Di solito passo il tempo… – Սովորաբար ժամանակս անցկացնում եմ… Quando ho tempo libero… – Երբ ազատ ժամանակ ունեմ… Preferisco stare all’aperto. – Նախընտրում եմ դրսում լինել։ Mi rilasso leggendo un libro. – Հանգստանում եմ՝ գիրք կարդալով։ Esco spesso con i miei amici. – Հաճախ ընկերներիս հետ դուրս եմ գալիս։

Ընդհանուր բառեր

il tempo libero — ազատ ժամանակ, passare il tempo — ժամանակ անցկացնել rilassarsi — հանգստանալ, divertirsi — զվարճանալ incontrare gli amici — հանդիպել ընկերներին uscire — դուրս գալ fare una passeggiata — զբոսնել leggere un libro — գիրք կարդալ ,guardare un film / una serie — ֆիլմ / սերիալ դիտել, fare sport — սպորտով զբաղվել ascoltare la musica — երաժշտություն լսել viaggiare — ճամփորդել ,andare in montagna / al mare — գնալ լեռներ / ծով cucinare — եփել, պատրաստել giocare a calcio / a scacchi — խաղալ ֆուտբոլ / շախմատ, suonare uno strumento — նվագել երաժշտական գործիք

ՕԳՏԱԿԱՐ ԱՐՏԱՀԱՅՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ — ESPRESSIONI UTILI

Nel mio tempo libero mi piace… — Ազատ ժամանակ ինձ դուր է գալիս… Di solito passo il tempo… — Սովորաբար ես ժամանակն անցկացնում եմ… Nel weekend preferisco… — Հանգստյան օրերին նախընտրում եմ… Quando ho tempo… — Երբ ազատ ժամանակ ունեմ… Amo stare all’aria aperta. — Սիրում եմ լինել մաքուր օդում։ Non ho molto tempo libero. — Շատ ազատ ժամանակ չունեմ։ Mi rilassa… — Ես հանգստանում եմ …

ՏԵՔՍՏ՝ IL TEMPO LIBERO

Il mio tempo libero

Nel mio tempo libero mi piace fare molte attività diverse.

Durante la settimana, quando torno da scuola, ascolto la musica o guardo una serie, perché mi rilassa.

Il weekend invece incontro i miei amici: facciamo una passeggiata in centro oppure andiamo al cinema.

Quando il tempo è bello, preferisco stare all’aria aperta: vado in montagna con la mia famiglia o faccio sport.

Per me il tempo libero è molto importante, perché mi aiuta a riposarmi e a sentirmi felice.

 ՎԱՐԺՈւԹՅՈւՆՆԵՐ — ESERCIZI

 1. Abbina le parole con le traduzioni (զուգադրիր)

ascoltare la musica fare sport uscire con gli amici leggere un libro viaggiare

a) գիրք կարդալ-leggere un libro

b) ճանապարհորդել-viaggiare

c) երաժշտություն լսել-ascoltare la musica

d) սպորտով զբաղվել-fare sport

e) դուրս գալ ընկերների հետ-uscire con gli amici

 2. Completa le frasi (լրացրու բառով)

andare • leggere • incontrare • uscire • guardare

Nel tempo libero mi piace incontrare i miei amici. La sera spesso guardare un film. Il sabato preferisco uscire in centro. Quando piove, mi piace leggere un libro. In estate voglio andare al mare.

3. Rispondi alle domande (պատասխանիր հարցերին իտալերեն)

Che cosa fai nel tuo tempo libero?

Nel mio tempo libero mi piace ascoltare musica e uscire con gli amici.

Con chi esci di solito il weekend?

Di solito esco con i miei amici del quartiere.

Ti piace fare sport? Quale?

Preferisci stare a casa o uscire? Perché?

 4. Scrivi un piccolo testo (5–6 frasi)

Գրիր մի փոքր տեքստ «Il mio tempo libero» թեմայով։

Il mio tempo libero

Nel mio tempo libero mi piace fare diverse attività. Durante la settimana sono molto occupato con la scuola, quindi nel fine settimana փորձում եմ հանգստանալ։

Di solito ascolto musica o guardo una serie in TV. Երբ եղանակը լավ է, ես դուրս եմ գալիս զբոսանքի ընկերներիս հետ։

Երբեմն ես գնում եմ մարզասրահ, որովհետև ուզում եմ առողջ ապրել։

Նաև շատ եմ սիրում ճանապարհորդել և նոր վայրեր բացահայտել։

Ազատ ժամանակը ինձ օգնում է հանգստանալ և վերականգնել ուժերս։

– ESERCIZI

1. Լրացրու բաց թողնված բառերը (riempi gli spazi)

Օգտագործիր՝ leggere, ascoltare, uscire, fare sport, viaggiare

Nel mio tempo libero mi piace __________ un buon libro. La sera spesso __________ musica. Il sabato __________ con gli amici. Per mantenermi in forma mi piace __________. In estate adoro __________ in nuovi Paesi.

2. Ընտրի՛ր ճիշտ տարբերակը

Nel tempo libero (vado / vado a / vado in) palestra. Mi piace (guardare / guardo / guardi) i film italiani. La domenica (faccio / facciamo / fanno) una passeggiata. Preferisco (leggere / letto / leggendo) romanzi.

3. Պատմի՛ր 5–7 նախադասություն քո ազատ ժամանակի մասին (Scrivi un testo)

Կիրառիր հետևյալ արտահայտություններից առնվազն 3-ը՝

Nel mio tempo libero… Di solito… Quando ho tempo… Mi piace… Preferisci..

Ինչու պետքա ունենանք մեր գիրը

Յուրաքանչյուր ժողովուրդ ունի իր գիրը, ու դա նրան առանձնացնում է․
Հայկական այբուբենը մեր մշակույթի սիրտն է։ Եթե չունենայինք մեր գիրը, ժամանակի ընթացքում կարող էինք կորցնել մեր լեզուն ու ինքնությունը։

Մեր բոլոր գրքերը, ձեռագրերը, ավանդույթները հենց հայկական տառերով են գրվել։ Եթե չունենայինք մեր սեփական գրերը, հիմա չէինք կարդա «Մատյան Ողբերգությունը», «Անանիա Շիրակացի», հազարավոր ձեռագրեր։

Հայկական այբուբենը աշխարհի տարբեր անկյուններում ապրող հայերին մի լեզու, մի գիր է տալիս։ Եթե բոլորս տարբեր գրերով գրեինք, մեկը լատիներեն, մեկը ռուսերեն, մեկը արաբերեն — միմյանց չէինք հասկանա։

Մեր դպրոցները, ուսուցիչները, գրողները, ծրագրավորողները… բոլորը աշխատում են մեր գրով։
Սեփական գիրը նշանակում է՝ մենք կարող ենք զարգացնել մեծ մշակույթ ու գիտություն, ոչ թե ուրիշի տառերով սահմանափակվել։

Մեսրոպ Մաշտոցի ստեղծած այբուբենը աշխարհի ամենակատարյալներից է։ 36 (հետո՝ 39) տառերով հնարավոր է գրեթե ցանկացած բան ճիշտ արտասանել։

Դեկտեմբերի 8-12

Հարցեր.

  • Ի՞նչ է աղը: Ինչպե՞ս է այն սովորաբար առաջանում:

Աղը՝ քիմիայում, միացություն է, որը առաջանում է թթվի և հիմքի փոխազդեցության արդյունքում, երբ կատարվում է նեյտրալացում։

  • Ո՞րն է ամենահայտնի աղը, որը մենք օգտագործում ենք ամեն օր: Ի՞նչն է դրա քիմիական բանաձևը, և ի՞նչ դեր ունի այն մարդու օրգանիզմում:

Ամենահայտնի աղը, որը մենք օգտագործում ենք ամեն օր, խոհանոցային աղն է։NaCl։ Վերահսկում է ջրի և էլեկտրոլիտների հավասարակշռությունը։
Մասնակցում է նյարդային ազդակների փոխանցմանը։Բերանում է մկանների և հյուսվածքների բնական գործունեության համար անհրաժեշտ նատրիումի պաշարները։

  • Ի՞նչ տարբերություն կա չեզոք, թթու և հիմնային աղերի միջև (օրինակներով): Ինչո՞վ է դա պայմանավորված:

Պատճառը՝ աղի ջրային լուծույթի pH-ն կախված է։

  • Ինչպե՞ս է կոչվում այն պրոցեսը, երբ աղը ջրում լուծվելիս փոխազդում է ջրի հետ և փոխում լուծույթի pH-ը:

Այն պրոցեսը, երբ աղը ջրում լուծվելիս փոխազդում է ջրի հետ և փոխում լուծույթի pH-ը, կոչվում է հիդրոլիզ։

  • Ներկայացրե՛ք աղերի կիրառման երեք տարբեր ոլորտ (բացի սննդից), օրինակ՝ շինարարություն, գյուղատնտեսություն, կամ արդյունաբերություն:

Շինարարություն,Գյուղատնտեսություն,Արդյունաբերություն։


Փորձարական

  • Եթե դուք լուծեք NaCl աղը (կերակրի աղ) ջրում, լուծույթը կմնա՞ չեզոք, թե՞ pH-ը կփոխվի: Ինչո՞ւ:Բացատրեք դա՝ հիմնվելով սկզբնական թթվի և հիմքի ուժի վրա:

Վալենտականություն

Վալենտականությունը քիմիական տարրի ատոմի՝ մի այլ տարրի ատոմներ միացնելու հատկությունն է:

Վալենտականությունն արտահայտվում է ամբողջ թվերով և գրվում է տարրի քիմիական նշանի վերևում` հռոմեական թվանշանով: Էդվարդ Ֆրանկլենդ

Ըստ նրա՝ քիմիական միացության մոլեկուլում տարրի վալենտականությունը հավասար է այդ տարրի առաջացրած կապերի թվին: Քիմիական կապի առաջացմանը մասնակցող էլեկտրոններն անվանվում են վալենտային էլեկտրոններ: Ցանկացած տարրի առավելագույն վալենտականությունը հավասար է պարբերական համակարգում այդ տարրի խմբի համարին (բացառությամբ թթվածնի, ֆտորի և ազոտի): Վալենտականությունը կարող է լինելհաստատուն և փոփոխական: Այսպես, թթվածինը միշտ երկվալենտ է, ջրածինը և ֆտորը՝ միշտ միավալենտ, առաջին խմբի գլխավոր ենթախմբի տարրերը միայն միավալենտ են, երկրորդ խմբի գլխավոր ենթախմբինը՝ երկվալենտ:  Ծծումբըցուցաբերում է փոփոխական վալենտականություն՝ երկուչորսվեց,երկաթը՝ երկու, երեք, վեց  և այլն:Փոփոխական վալենտականությամբ տարրերի առաջացրած նյութերի անուններում տարրի անվանումից հետո փակագծերում հռոմեական թվանշանով գրվում է այդ տարրի վալենտականությունը: Վալենտականություն հասկացությունն իմաստ ունի վերագրել միայն կովալենտային կապով առաջացած միացություններին: Իոնային կապով առաջացած միացությունների համար գործածվում է իոնի լիցք հասկացությունը:Տարրի ատոմի վալենտականության որոշման համար ընդունելի է գործողությունների հետևյալ հաջորդականությունը:

1. Գրում ենք միացության բանաձևը և ատոմի վրա տեղադրում այն տարրի  վալենտականությունը, որը հայտնի է (մեր օրինակում՝  թթվածնի և ջրածնի վալենտականությունները).

2. Գտնում ենք այդ տարրերի վալենտային միավորների ընդհանուր թիվը՝ տարրերի վալենտականության թվային արժեքը բազմապատկելով ինդեքսով.

3. Գտնում ենք մյուս տարրի վալենտականությունը՝ վալենտային միավորների ընդհանուր թիվը բաժանելով այդ տարրի ինդեքսին, և տեղադրում քիմիական նշանի վերևում.
 

Առաջադրանք 1. Որոշեք ստորև տրված միացություններում ընդգծված տարրի վալենտականությունը

  1. H₂****O
  2. CO₂
  3. HCl
  4. NH₃
  5. SO₂
  6. SO₃
  7. FeO
  8. MgO
  9. CaCl₂
  10. Al₂O₃

Առաջադրանք 2. Որոշեք յուրաքանչյուր միացության մեջ երկաթի (Fe) վալենտականությունը

  1. FeO
  2. Fe₂O₃
  3. FeCl₂
  4. FeCl₃

 Առաջադրանք 3. Որոշեք աղերի մեջ անիոնի և կատիոնի վալենտականությունները

  1. Na₂SO₄
  2. CaCl₂
  3. Mg(NO₃)₂
  4. AlPO₄

Տարրի օքսիդացման աստիճանը

Տարրի օքսիդացման աստիճանը պայմանական այն լիցքն է, որը քիմիական միացության մոլեկուլում վերագրվում է ատոմին` ենթադրելով, թե միացությունը կազմված է միայն իոններից:

Օքսիդացման աստիճանը կարող է ունենալ դրականբացասական և զրոյական արժեքներ:Օքսիդացման աստիճանը, ինչպես և վալենտականությունը կարող են լինել հաստատուն և փոփոխական:

Տարրերի օքսիդացման աստիճանները որոշելիս անհրաժեշտ է պահպանել հետևյալ սկզբունքները.

1Պարզ նյութերի մոլեկուլներում տարրերի ատոմների օքսիդացման աստիճանները միշտ հավասար են 0-ի: 

Օրինակ

H2,O2,Cl2,Zn

2.Ոչ մետաղների հետ առաջացրած միացություններում ջրածնի օքսիդացման աստիճանը հիմնականում +1 է, ակտիվ մետաղների հետ առաջացրած միացություններում` հիդրիդներում  −1 է:

3Թթվածինը միացություններում հիմնականում դրսևորում է –2-ի հավասար օքսիդացման աստիճան, պերօքսիդներում` –1:

Օրինակ

H2O2 -ում թթվածնի օքսիդացման աստիճանը  –1 է: 

4. I,II,III  խմբերի մետաղների օքսիդացման աստիճանները հավասար են խմբերի համարներին, բացառությամբ I խմբի երկրորդական ենթախմբի:

5Միացություններում  բոլոր ատոմների գումարային լիցքը հավասար է զրոյի:

Առաջադրանք 1․ Որոշեք օքսիդացման աստիճանը միացությունում

  • H₂O – O → H+1 O-2
  • CO₂ – C → +4-2
  • NH₃ – N →
  • H₂S – S → ?
  • MgO – Mg → ?
  • SO₂ – S → ?
  • SO₃ – S → ?
  • FeO – Fe → ?
  • Fe₂O₃ – Fe → ?
  • Al₂O₃ – Al → ?

 Առաջադրանք 2․ Տվյալ իոններում որոշեք կենտրոնական տարրի օքսիդացման աստիճանը

  1. NO₃⁻ – N → ?
  2. SO₄²⁻ – S → ?
  3. PO₄³⁻ – P → ?
  4. MnO₄⁻ – Mn → ?

Առաջադրանք 3․ Գտեք բոլոր տարրերի օքսիդացման աստիճանը

  1. Na₂SO₄
  2. CaCO₃
  3. KNO₃
  4. Mg(OH)₂
  5. AlCl₃

Առաջադրանք 4․ Ճիշտ կամ սխալ

Նշեք՝ ճիշտ է արդյոք ցուցված օքսիդացման աստիճանը.

  1. H₂O → O = –2
  2. CO₂ → C = –4
  3. FeCl₃ → Fe = +3
  4. NH₃ → N = –3
  5. SO₄²⁻ → S = +4

Ամանորի ավանդույթները Հռոմում Le tradizioni di Capodanno a Roma

Ամանորը Հռոմում համարվում է ամենասպասված և ամենախոշոր տոներից մեկը։ Հռոմեացիները այս տոնը կոչում են Capodanno, ինչը նշանակում է «Նոր տարվա սկիզբ»։ Քաղաքը դեռ դեկտեմբերի վերջին լցվում է տոնական լույսերով, զարդարված փողոցներով ու ամանորյա շուկաներով։ Հատկապես գեղեցիկ են Piazza Venezia-ն, Piazza Navona-ն և Via del Corso-ն, որտեղ ամեն օր անցկացվում են տոնական միջոցառումներ։

Հռոմում Ամանորի գիշերը նշվում է մեծ համերգներով և հրավառություններով։ Ամենահայտնի միջոցառումը տեղի է ունենում Circo Massimo-ում, որտեղ հազարավոր մարդիկ միասին դիմավորում են Նոր տարին։ Իտալացիները հավատում են, որ Ամանորի գիշերը պետք է անցկացնել ուրախ ու ժպտերես, որպեսզի ամբողջ տարին լինի հաջող ու դրական։ Տանը նրանք հաճախ հագնում են կարմիր գույնի ներքնաշոր, որը բերում է բախտ և հաջողություն։

Տոնական սեղանը Հռոմում առանձնանում է յուրահատուկ ուտեստներով։ Ամենակարևորը cotechino con lenticchie ուտեստն է՝ խոզի երշիկը ոսպի հետ։ Ոսպը խորհրդանշում է հարստություն և առատություն, ուստի այն պարտադիր է Ամանորի գիշերին։ Բացի դրանից պատրաստում են լազանյա, կաննելոնի, թխած գառան միս, ինչպես նաև քաղցր panettone կամ pandoro։ Նոր տարին նրանք դիմավորում են փրփրուն գինով՝ spumante-ով կամ prosecco-ով։

Այս ամենը ստեղծում է ջերմ և տոնական մթնոլորտ․ Հռոմում Ամանորը ոչ միայն ուրախության, այլ նաև ընտանիքի, ավանդույթների և համերի տոն է։

Il Capodanno a Roma è considerato una delle feste più attese e più grandi dell’anno. I romani chiamano questa festa Capodanno, che significa “l’inizio del nuovo anno”. Già verso la fine di dicembre la città si riempie di luci festive, strade decorate e mercatini natalizi. Sono particolarmente suggestive Piazza Venezia, Piazza Navona e Via del Corso, dove ogni giorno si svolgono vari eventi festivi.

La notte di Capodanno a Roma viene celebrata con grandi concerti e fuochi d’artificio. L’evento più famoso si svolge al Circo Massimo, dove migliaia di persone accolgono insieme il nuovo anno. Gli italiani credono che la notte di Capodanno debba essere vissuta con gioia e buonumore affinché tutto l’anno sia fortunato e positivo. A casa spesso indossano biancheria intima rossa, che secondo la tradizione porta fortuna.

La tavola festiva a Roma è ricca di piatti tradizionali. Il più importante è cotechino con le lenticchie, ovvero salsiccia di maiale servita con lenticchie. Le lenticchie simboleggiano ricchezza e abbondanza, quindi sono indispensabili la notte di Capodanno. Inoltre, si preparano lasagne, cannelloni, agnello arrosto, e come dolce non mancano il panettone o il pandoro. Il nuovo anno viene accolto con vino spumante come spumante o prosecco.

Tutto ciò crea un’atmosfera calda e festosa: a Roma il Capodanno è non solo una festa di gioia, ma anche una celebrazione della famiglia, delle tradizioni e dei sapori.

Բրեստ-Լիտովսկի պայմանագիր 1918 թ

Բրեստ-Լիտովսկի պայմանագիր 1918, խաղաղության պայմանագիր ՌՍՖՍՀ-ի և Քառյակ դաշինքի երկրների միջև, որն ապահովեց Խորհրդային Ռուսաստանի ելքը Առաջին համաշխարհային պատերազմից։ Ստորագրվել է մարտի 3-ին Բրեստ-Լիտովսկում (այժմ՝ Բրեստ, Բելառուս)։

Կնքման նախապատմություն

Բրեստի խաղաղության պայմանագրի ստորագրմանը նախորդել են ՌՍՖՍՀ Ժողովրդական կոմիսարների խորհրդի անհաջող փորձերը (ձեռնարկվել է 1917 թվականի հոկտեմբեր/նոյեմբերից՝ իրականացնելու Խաղաղության մասին հրամանագիրը)՝ համոզելու Անտանտի երկրներին խաղաղության բանակցություններ վարել Գերմանիայի և նրա դաշնակիցների հետ։ «Համընդհանուր ժողովրդավարական խաղաղության» ծրագրերի ձախողումը քննարկում է առաջացրել ՌՍԴԲԿ (բ) ղեկավարությունում։ Վ.Ի.Լենինը և նրա կողմնակիցները պահանջում էին անհապաղ առանձին խաղաղություն կնքել Քառյակ դաշինքի երկրների հետ՝ մատնանշելով բանակի և թիկունքի փլուզումը, կարճ ժամանակում նոր հեղափոխական բանակ ստեղծելու անհնարինությունը և հեղափոխության մերձավորությունը։ Արևմտյան Եվրոպայի երկրները։ «Ձախ կոմունիստները» (Ն. Ի. Բուխարին, Կ. Բ. Ռադեկ և ուրիշներ) անընդունելի համարեցին «իմպերիալիստական ​​պետությունների» հետ հաշտություն կնքելը և պահանջում էին պատերազմի շարունակություն (նույնիսկ Ռուսաստանում խորհրդային իշխանության անկման գնով)։

Առանձին բանակցությունների առաջընթաց

1917 թվականի նոյեմբերի 20-ին (դեկտեմբերի 3) ՌՍՖՍՀ-ն սկսեց առանձին բանակցություններ [սկզբում զինադադարի մասին; դեկտեմբերի 2-ին (15)] Քառյակ դաշինքի երկրների հետ Բրեստ-Լիտովսկում, որտեղ գտնվում էր գերմանական արևելյան ճակատի գլխավոր հրամանատարի շտաբը.

Քառյակ դաշինքի կողմից բանակցություններում առաջատար դերը խաղաց Գերմանիան։ Խորհրդային պատվիրակությունը ՌՍԴԲԿ(բ) Կենտկոմի անդամ Ա.Ա.Իոֆեի գլխավորությամբ առաջարկեց խաղաղություն՝ առանց անեքսիաների և հատուցումների, որին սկզբում աջակցում էին Քառյակ դաշինքի երկրները։

Սակայն 1918 թվականի հունվարի 5-ին (18) Անտանտի երկրների կողմից բանակցություններին մասնակցելու հերթական մերժումից հետո գերմանական պատվիրակությունը պահանջեց ճանաչել Գերմանիայի իրավունքը՝ գրավելու Լեհաստանի, Բալթյան երկրների և Բելառուսի մի մասը (ընդհանուր տարածքը 150 հազ. կմ2); Գերմանիան Բրեստ-Լիտովսկից հարավ սահմանի հարցը բաց թողեց մինչև Ուկրաինայի Կենտրոնական Ռադայի հետ բանակցությունները։

Այս պայմաններն ակտիվացրեցին քննարկումը ՌՍԴԲԿ(բ) Կենտկոմում։ Հունվարի 11-ին (24) իր նիստում որոշվեց հետաձգել բանակցությունները, դրանք պետք է վարեր խորհրդային պատվիրակության նոր ղեկավար Լ.Դ.Տրոցկին, մինչև գերմանական կողմը վերջնագիր չներկայացնի։ Միևնույն ժամանակ հունվարի 27–28–ին (փետրվարի 9–10) իրավիճակը բանակցություններում սրվեց, և Տրոցկին հունվարի 28–ին (փետրվարի 10–ին) միաժամանակ հայտարարեց պատերազմի ավարտի և խաղաղության հաստատումից և զորացրումներից հրաժարվելու մասին։ բանակը (նա կարծում էր, որ դա կօգնի հասկանալ, թե «նրանք կկարողանա՞ն արդյոք… գերմանացիները հարձակվելու են հեղափոխության վրա, որը կհայտարարի պատերազմի ավարտը»):

Փետրվարի 18-ին գերմանական և ավստրիական զորքերը հարձակման անցան ամբողջ ճակատով, փետրվարի 19-ին Ժողովրդական կոմիսարների խորհուրդը դիմեց Գերմանիայի կառավարությանը անհապաղ խաղաղություն հաստատելու համաձայնության հայտարարությամբ: Փետրվարի 22-ին Ժողովրդական կոմիսարների խորհուրդը հրապարակեց «Սոցիալիստական ​​հայրենիքը վտանգի տակ է» դեկրետ-բողոքը, և սկսվեց բանվորա-գյուղացիական կարմիր բանակի ձևավորումը։

Փետրվարի 23-ին Գերմանիայի կառավարությունը խաղաղության նոր ու ավելի բարդ պայմաններ է ներկայացրել։ Դրանք ընդունվել են նույն օրը ՌՍԴԲԿ(բ) Կենտկոմի նիստում Վ.Ի.Լենինի ճնշման ներքո (նա հայտարարել է, որ հակառակ դեպքում կհրաժարվի Կենտկոմից և Ժողովրդական կոմիսարների խորհրդի նախագահի պաշտոնից) .

Պայմանագրի ստորագրումը և դրա պայմանները

Մարտի 3-ին խաղաղություն ստորագրվեց ՌԽՖՍՀ նոր պատվիրակության կողմից՝ Գ. Յա. Սոկոլնիկովի գլխավորությամբ (պատվիրակության անդամներն էին քարտուղար Լ. Մ. Կարախան, արտաքին գործերի ժողովրդական կոմիսարի օգնական Գ. Վ. Չիչերինը, Ներքին գործերի ժողովրդական կոմիսար Գ. Ի. Պետրովսկին) և ներկայացուցիչներ։ Չորս երկրների միության՝ Գերմանական կայսրության արտաքին գործերի պետական ​​քարտուղար, փաստացի գաղտնի խորհրդական Ռ. ֆոն Կյուլմանը, բանագնաց և լիազոր նախարար Ֆ. ֆոն Ռոզենբերգը, գեներալ-մայոր Մ. Հոֆմանը, կապիտան 1-ին աստիճանի Վ. Հորնը (Գերմանիա); Ավստրո-Հունգարիայի արտաքին գործերի նախարար կոմս Օ. Չերնինը, արտակարգ և լիազոր դեսպան, գաղտնի խորհրդական Կ. Մերեյ ֆոն Կապոս-Մերեն (Ավստրիա-Հունգարիա); Վիեննայում Բուլղարիայի արտակարգ դեսպանորդ և լիազոր նախարար Ա. Տոշև, Բուլղարիայի Գլխավոր շտաբի գնդապետ և կայսր Վիլհելմ II-ի ռազմական հանձնակատար, ադյուտանտ Պ. Գանչև, առաքելության առաջին քարտուղար Տ. Անաստասով (Բուլղարիա); Մեծ վեզիր I. Հակկի փաշա, ֆելդմարշալ Զեքի փաշա (Օսմանյան կայսրություն): մարտի 15-ին այն վավերացվել է Սովետների համառուսաստանյան արտահերթ 4-րդ համագումարով։ Բրեստի խաղաղության պայմանագրի պայմաններով ՌՍՖՍՀ-ն պարտավոր էր. դուրս բերել զորքերը Ֆինլանդիայից և Ուկրաինայից, ճանաչել Ուկրաինայի Ժողովրդական Հանրապետությունը (նրա ղեկավարությունը փետրվարին դիմել է Գերմանիային և Ավստրո-Հունգարիային՝ ռազմական օգնության խնդրանքով) որպես անկախ պետություն (Գերմանիայի ազդեցության գոտին ընդգրկում է մոտ 1 մլն կմ2 տարածք՝ բնակչությունը ավելի քան 50 միլիոն մարդ); Օսմանյան կայսրությանը փոխանցել Արդահան, Բաթում և Կարս քաղաքներն իրենց շրջաններով. ընդունել առևտրի ռեժիմը Գերմանիայի հետ, որը անբարենպաստ է Ռուսաստանի համար. զորացրել բանակը, նավատորմը դուրս բերել ռուսական նավահանգիստներ կամ զինաթափել. Գերմանիային փոխհատուցում վճարել (օգոստոսի 27-ի լրացուցիչ պայմանագրով՝ 6 մլրդ մարկ)։ Ի նշան Բրեստ-Լիտովսկի պայմանագրի դեմ բողոքի՝ ձախ սոցիալիստ-հեղափոխականները լքեցին Ժողովրդական կոմիսարների խորհուրդը։ Չեղարկվել է ՌՍՖՍՀ-ի կողմից 1918 թվականի նոյեմբերի 13-ին՝ Գերմանիայում 1918 թվականի Նոյեմբերյան հեղափոխության հետ կապված։

Մամփրե արքան

Կարդա՛ Մ․ Գալշոյանի ,,Մամփրե արքան,, ստեղծագործությունը։ 

1.Դո՛ւրս գրիր անհասկանալի բառերը, բարբառային բառերը և բացատրի՛ր։

Բոլոր ինձ անհասկանալի բառերը դասարանում պարզաբանվել են։
2. Ինչի՞ հետ է համեմատում հայոց գրերը։ 

Նա հայոց գրերը համեմատում էր զինվորների հետ։
3. Բացատրի՛ր ասացվածքը՝ Ուսումն եփած հաց է, մարդու թևի տակ դրած։ 

Ուսումը մի բան է, որ ոչ ոք չի կարող քեզնից խլել, երբեք չես իմանա որտեղ քեզ պետք կգա, և այն մի բան է, որը միշտ ու անընդհատ կարելի է ավելացնել։
4. Ինչպե՞ս ես հասկանում այս հատվածը՝  
Հայոց գրերը հայոց զինվորներն են։ Իսկ թագավորը, թագավորը Մամփրեն է, Մամփրեն է արքան, այսինքն նա, ով այդ զինվորներն ունի իր հրամանի տակ և նրանց կռիվ է տանում հանուն հայրենիքի, հանուն արդարության, հանուն ճշմարտության, հանուն գեղեցիկի։ Իսկ Մամփրե արքան կարող է հանկարծ փսլնքոտի մեկը լինել և զինվորներին հիմար հրամաններ տալ, այդ դեպքում նա արդեն արքա չէ, այլ սովորական մի փսլնքոտ և հրաման տալու իրավունք չունի, այլ ամենաշատը, ամենաշատը, պետք է հետևի, թե իսկական արքայի հրամանի տակ զինվորներն ինչպես են շարժվում, դեպի ուր են շարժվում և ինչ են անում և եթե կարող է, թող մաքրի իր փսլինքը: Այդ Մամփրե արքան կարող է հանկարծ նենգ, մի ավազակ լինել, իսկ ավազակն արդեն արքա չէ, ավազակ է ու կա, և նրա պիղծ հրամանի տակ այդ զինվորները կարող են դառնալ ասկյարներ։

Այս հատվածում ես տեսնում և ամփոփում եմ ամբողջ ստեղծագործության իմաստը, քանի որ գիրը զենք է, որն ունենալով պետք է այն ճիշտ ու մաքուր օգտագործել, ծառայեցնել ստեղծագործությանն ու ճշմարտությանը, այլ ոչ աղավաղել և պղտորել նրանց վեհ իմաստը։
5. Ըստ Մամփրեի՝ ինչի համար էին գրերը, ինչպես էր իրեն զգում, երբ արդեն ճանաչում և տիրապետում էր գրին։ 

Մամփրեի համար գրերը աշխարհը ճանաչելու միջոց էին, ճշմարտությունը, գեղեցիկը և արդարությունը հասկանալու բանալին, հոգևոր ուժ և գիտելիք ստանալու ճանապարհ։ Թեև նա արդեն բավականին ծեր էր, սակայն գրերը նրան տվեցին ինքնավստահություն, հասունություն։
6. Ինչպե՞ս կմեկնաբանես ստեղծագործության ավարտը՝ Մամփրեի կարմիր գլխատառերով գիրը։ 

Ստեղծագործության ավարտում Մամփրեի կարմիր մեծատառերով գիրը խորհրդանշում է նրա ներքին հաղթանակը։ Եթե սկզբում Մամփրեն վախկոտ, անվստահ ու լարված էր տառերի առաջ, ապա վերջում նա կարողացավ հաղթել այդ վախը և տիրապետել գրին։ Կարմիր գույնը այդ հաղթանակի, խիզախության և կարևորության նշանն է. այն ցույց է տալիս, որ գիրը նրա համար դարձել էր ոչ միայն սովորած գիտելիք, այլ մի արժեք, մի ձեռքբերում, որի վրա նա հպարտ էր։ Մեծատառերով գրելը նույնպես խոսում է վստահության և համարձակության մասին․ Մամփրեն այլևս չի սարսափում գրի առաջ, այլ կանգնած է ուղիղ, ինչպես իսկական “արքա”՝ իր սեփական գիտելիքի հանդեպ։ Վերջաբանը ցույց է տալիս, որ մարդը միշտ կարող է փոխվել, բարձրանալ և հաղթել ինքն իրեն։
7. Մամփրեի՝ տառեր սովորելու ցանկությանն ինչպես վերաբերվեցին գյուղացիները, ինչիպիսի՞ վերաբերմունք  ունես դու։

Գյուղացիները Մամփրեի՝ տառեր սովորելու ցանկությանը սկզբում վերաբերվում էին թերահավատությամբ ու ծաղրով։ Նրանց համար տարօրինակ էր տեսնել, թե ինչպես մի մեծահասակ, ամեն ինչ տեսած մարդ ցանկանում է սկսել զրոյից և սովորել այբուբենը։ Ոմանք նրան դիտում էին որպես տարօրինակ մարդ, իսկ մյուսներն անգամ ծիծաղում էին նրա վրա, կարծես ուսում ստանալը այս տարիքում անիմաստ բան լիներ։ Սակայն այդ վերաբերմունքը ցույց էր տալիս ոչ թե Մամփրեի թուլությունը, այլ գյուղացիների սահմանափակ մտածողությունը։ Ինձ համար Մամփրեի այս քայլը խորապես հարգելի է։ Նրա համարձակությունը՝ սովորել ցանկացած տարիքում, ուժի և հոգևոր մեծության նշան է։ Նրա որոշումը ապացուցում է, որ գիտելիքը ոչ թե տարիքի, այլ սրտի ու ցանկության հարց է։
8. Ինչպիսի՞ ուսուցչուհի էր թոռնուհին։

Թոռնուհին ներկայացված է որպես շատ բարի, հոգատար և համբերատար ուսուցչուհի։ Նա երբեք չի ծաղրում պապին, չի նեղանում նրանից, այլ հակարակը՝ աջակցում է, ոգեշնչում և հավատացնում, որ նա կարող է սովորել։
9. Հայոց գրերի ստեղծման մասին ի՞նչ պատմություններ գիտես, ներկայացրո՛ւ, եթե չգիտես, ուսումնասիրություն արա համացանցում։ 

Հայոց գրերը ստեղծել է Մեսրոպ Մաշտոցը 405 թ., Սահակ Պարթևի և Շահեն Հայաստանի թագավորի աջակցությամբ։

Լեգենդներ

Ասվում է, որ Մաշտոցը երկար աղոթելուց հետո տեսիլք է ունեցել, որտեղ տառերը երևացել են որպես լուսավոր նշաններ։

Մյուս պատմության մեջ ասվում է, որ տառերը ծնվել են բնության ձայներից՝ քամուց, ջրից, թռչունների երգից, և Մաշտոցը զգացել է դրանց ձայնը։
10. Քո կարծիքով, ինչո՞ւ է կարևոր սեփական գիր, տառեր ունենալը։ 

Սեփական գիրն օգնում է էլ ավելի ցայտում դարձնել սեփական մշակույթը, գրի առնել իրադարձություններ, որոնք կուզենք փոխանցել մեր սերունդներին և այլն։ Սեփական գիրը նշանակում է սեփական ապրելակերպ, սեփական կերպար և սեփական պատմություն, ազգային ինքնություն և մտքի պաշտպանություն։