Month: March 2024

A=Fs=20Ն x 5մ=100Ջ

s=A/F= 32Ջ/8Ն=4մ

F=mg (9,8)

10 x 9,8=98Ն

A=Fs

98Ն x 5մ=490Ջ

F=mg (9,8)

2000×9,8=19 600‬Ն

A=Fs

19600Ն x 6մ= 117 600Ջ

1․Տրված է DEF ուղղանկյուն եռանկյունը: Որոշել  ∡F-ը, եթե ∡E=28°-ի:

DEF

F=90-28=62^o

2․ Տրված է ADB ուղղանկյուն եռանկյունը: BC հատվածը բաժանում է DBA ուղիղ անկյունը երկու մասերի: Կազմել համապատասխան գծագիրը և որոշել ABC անկյունը, եթե CBD անկյունը հավասար է 62°-ի:

90-62=28

3․ ABC հավասարասրուն եռանկյան մեջ ∡B=30°-ի: Որոշիր AC հիմքի և սրունքին տարված AM բարձրության կազմած անկյունը:

180-30=150
150/2=75

4․ ABC հավասարասրուն եռանկյան մեջ AC հիմքին տարված է BD բարձրությունը: Բարձրության երկարությունը 11.5 սմ է, իսկ սրունքը՝ 23 սմ: Որոշել եռանկյան անկյունները:

23/11.5=2
A=C=30
B=180-60=120

5․Եռանկյան բարձրությունները հատվում են O կետում: Տրված է, որ ∡A=50°,∡B=53°։Որոշել ∡AOB-ն:

∡BAE=90°-53°=37°
∡ABO=90°-50°=40°
∡AOB=180°-(37°+40°)=103°

6․ Հավասարասրուն եռանկյան մեջ տարված է բարձրություն սրունքին և հիմքին առընթեր անկյան կիսորդը: Որոշել բարձրության և կիսորդի կազմած անկյունը, եթե գագաթի անկյունը՝ ∡B=18°-ի:

180-18=162=81

90-81=9

81:2=40.5

90:2=45

40,5-9=31.5

7․ ABC եռանկյան ∡A և ∡B անկյունների կիսորդները հատվում են K կետում: Այդ կետը միացված է C գագաթի հետ: Որոշել ∡BCK-ն, եթե ∡AKB=131°-ի:

36

8․ ABC հավասարակողմ եռանկյան BC կողմի D միջնակետից տարված է AC ուղղին ուղղահայաց՝ DM-ը: Գտնել AM-ը, եթե AB=10սմ:

10-2.5=7.5

9․ CE հիմքով CDE հավասարասրուն եռանկյան մեջ տարված է CF բարձրությունը: Գտնել ∠ECF-ը, եթե ∠D=54⁰: GEOGEBRA ծրագրով գծել գծագիրը։

90-63=27

1.Եռանկյունն ունի 23^o աստիճանի երկու անկյուն: Տրված եռանկյունը՝

• բութանկյուն է:
• ուղղանկյուն է:
• սուրանկյուն է:

2.Տրված է AKM եռանկյունը: ∠A=36°, ∠M=98°: Որոշել ∠K անկյան մեծությունը:
98 + 36 = 134
180 – 134 = 46

3.Տրված է ուղղանկյուն եռանկյուն, որի սուր անկյուններից մեկի մեծությունը 56° է: Որոշել այդ եռանկյան մյուս սուր անկյան մեծությունը:
90 + 56 = 146
180 – 146 = 34

4. AC հիմքով ABC հավասարասրուն եռանկյան մեջ տարված է AD կիսորդը։ Գտնել ∠ADC-ն, եթե ∠C=48⁰։
DAC = 48 / 2 = 24
ADC = 24 + 48 = 72
180 – 72 = 108

5. Որոշել NLM եռանկյան անկյունների մեծությունները, եթե ∠N:∠L:∠M=4:3:5
12x = 180
x = 15
N = 15 * 4 = 60
L = 15 * 3 = 45
M = 15 * 5 = 75

6. Տրված է CAB եռանկյունը: Նշել  A անկյան հանդիպակաց կողմը:

ա) AB բ) CA գ) CB

7. Հավասարասրուն եռանկյան պարագիծը հավասար է 74 մ-ի, իսկ նրա սրունքը հավասար է  22 մ-ի: Հաշվել եռանկյան հիմքը:
74 – 22 * 2 = 30

8. Տրված է ΔBCA, AC=BC: Եռանկյան հիմքը 11դմ-ով փոքր է սրունքից: BCA եռանկյան պարագիծը հավասար է 121դմ-ի: Հաշվել եռանկյան կողմերը:
X+X+X-11=121
3X=121+11
3X=132
X=44
44-11=33

9. Տրված են երեք հատվածների երկարությունները: Որոշել, թե արդյո՞ք դրանք կարող են լինել որևէ եռանկյան կողմեր:

ա)  11; 14; 20 ոչ այո

բ)  15; 16; 37 ոչ այո

գ) 18; 18; 18 ոչ այո

 10․ A ուղիղ անկյունով ուղղանկյուն եռանկյան մեջ AB=3,5 սմ, BC=7 սմ: Գտնել ABC եռանկյան անկյունները:
7 / 3.5 = 2
<C = 30
<B = 60
<A = 90

1․Ուղղանկյուն եռանկյան փոքր անկյունը 30^o է: Ընտրել ճիշտ տարբերակները:

• Ներքնաձիգի հետ 30^o անկյուն կազմող էջը հավասար է ներքնաձիգի կեսին:
• 60^o  դիմացի էջը հավասար է ներքնաձիգի կեսին:
• Եռանկյան մեծ սուր անկյունը 60^o  է:
• Ներքնաձիգի հետ 60^o  անկյուն կազմող էջը հավասար է ներքնաձիգի կեսին:
• Ներքնաձիգը երկու անգամ մեծ է փոքր էջից:
• Ներքնաձիգի հետ 30^o  անկյուն կազմում է էջերից փոքրը:
• Ներքնաձիգը երկու անգամ մեծ է մեծ էջից:

2․Ուղղանկյուն եռանկյան սուր անկյուններից մեկը 45^օ է: Գտնել  ճիշտ պնդումները:

• 45^օ դիմացի էջը հավասար է ներքնաձիգի կեսին:
• Եռանկյան մյուս սուր անկյունը ևս 45^o  է:
• Եռանկյան սուր անկյունները հավասար են:
• Եռանկյան էջերը հավասար են:
• Եռանկյունը չունի 45^o-ից  մեծ անկյուն:
• Էջերի գումարը հավասար է ներքնաձիգին:
• Եռանկյունը չունի 45^o-ից  մեծ սուր անկյուն:

3․Համաձայն ես արդյո՞ք ուղղանկյուն եռանկյան կողմերի վերաբերյալ բերված պնդումներին:

ա. Ներքնաձիգի կրկնապատիկը մեծ է էջերի գումարից:

• ոչ
• հնարավոր չէ պարզել
• այո

բ. Էջերի գումարը փոքր է ներքնաձիգից:

• հնարավոր չէ պարզել
• այո
• ոչ

4․ Տրված է DEF ուղղանկյուն եռանկյունը: Որոշել ∡F-ը, եթե ∡E=21°-ի:

90-21=69
կամ 90^o

5․ Ուղղանկյուն եռանկյան մի անկյունը 60⁰ է, ներքնաձիգը հավասար է 12 սմ: Գտնել փոքր էջի երկարությունը:

6

6․ Ուղղանկյուն եռանկյան մի անկյունը 60⁰ է, ներքնաձիգի և փոքր էջի գումարը հավասար է 18սմ: Գտնել ներքնաձիգի և փոքր էջի երկարությունը:

a+2a=18
18/3=a
a=6
ab=12

7․Տրված է DEK ուղղանկյուն եռանկյունը և նրա ∡K անկյան արտաքին անկյունը:

Որոշել եռանկյան սուր անկյունների մեծությունները, եթե ∡EKR=145°-ի

<K=180-145=35
<E=55

8․ A ուղիղ անկյունով ուղղանկյուն եռանկյան մեջ AB=4,2սմ, BC=8,4սմ: Գտնել ∡B-ն:

<C=30
<B=60

9․ Ուղղանկյուն եռանկյան սուր անկյուններից մեկը 60° է, իսկ փոքր էջի և ներքնաձիգի գումարը հավասար է 9 սմ-ի: Որոշիր փոքր էջի երկարությունը:

9/3=3
3*2=6

10․ABC հավասարասրուն եռանկյան մեջ AC հիմքին տարված է BD բարձրությունը: Բարձրության երկարությունը 12.5 սմ է, իսկ սրունքը՝ 25 սմ: Որոշել եռանկյան անկյունները:

25/12.5=2
Այտեղից հետևում է, որ <A=30
<C=30
<B=180-60=120

Ամփոփիչ դաս

1․ Ընտրել առաջին աստիճանի −x−6=8−7x հավասարման անհայտի գործակիցը:

ա) 1

բ) 5 

գ) 6 

դ) 7

2․ Նշել x+6=−2x+2 հավասարման ազատ անդամը:

ա) −2

բ) 4 

գ) 3

 դ) 1

3․Արդյո՞ք  −4-ը հանդիսանում է  x−4=0 հավասարման արմատ:

ա) այո 

բ) ոչ

4․ Արդյո՞ք  −2-ը հանդիսանում է  7x+14=0 հավասարման արմատ:

ա) այո 

բ) ոչ

5․ Լուծել հավասարումները։

ա) 1/3x=−10
x = -30
բ) 2x−12=0
2x = 0 + 12 = 12
2x = 12 / 2 = 6
x = 6
գ) 4x+4=0 6
4x = 0 — 4 = -4
x = -4 / 4
x = -1
դ) x+9=23
x = 23 — 9 = 14
x = 14
ե) 2(x+13)=0
2x = 2 * 13 = 26
2x = -26
x = -26 / 2 = -13

զ) −x−3=2(x+4)
-x — 3 = 2x + 8
8 + 3 =
— x — 2x = 8 + 3
-3x = 11
x = 11/3
է) −x+2x=−1
x = -1
ը) −2x+1=-9
-2x = -10
x = 5

6․Տրված են A={1,2,3,4,5} և B={2,4,6} բազմությունները: Կազմել բերված բազմությունների հատումը և միավորումը։
AuB = {1, 2, 3, 4, 5, 6}
АnB = {2, 4}

7․ Տրված են երկու բազմություններ՝ A={a, b, c},B={b, c, d}: Գտնել դրանց միավորումն ու հատումը:
AuB = {a, b, c, d}
AnB = {b, c}

8․ Տրված է երկու բազմություն՝ A և B: A-ն ունի 12 տարր, իսկ B-ն՝ 16: Պարզել A և B բազմությունների հատման տարրերի թիվը, եթե դրանց միավորումն ունի 20 տարր:
12 + 16 = 28
28 — 20 = 8

9․ Երեք իրար հաջորդող զույգ թվերի գումարը հավասար է 36:
x + (x + 2) + (x + 4) = 36
3x = 36 — 6 = 30
3x = 30
x = 10
10 + 2 = 12
10 + 4 = 14
x = 14

10․ Մոտորանավը գետի հոսանքի ուղղությամբ 6 ժամում անցավ այնքան ճանապարհ, որքան 8 ժամում անցավ հոսանքին հակառակ ուղղությամբ: Գետի հոսանքի արագությունը 1 կմ/ժ է: Գտնել մոտորանավի արագությունը կանգնած ջրում:
6 (x + 1) = 8 (x — 1)
6x + 6 = 8x — 8
14 = 2x
x = 7

11․ Երկու նավահանգիստների միջև հեռավորությունը 176 կմ է: Նավահանգիստներից միաժամանակ իրար ընդառաջ շարժվեցին երկու նավակ, որոնց արագությունները կանգնած ջրում հավասար են: 4 ժամ անց նավակները հանդիպեցին: Հոսանքի արագությունը 2 կմ/ժ է: Գտնել նավակների արագությունները կանգնած ջրում։

12․ Աշակերտը 1200 դրամով գնեց տետրեր և գրիչներ: Գրիչների վրա նա ծախսեց 3 անգամ ավելի շատ գումար, քան տետրերի: Որքա՞ն գումար ծախսեց աշակերտը տետրերի և գրիչների վրա:
3x + x = 1200
x = 1200 / 4
x = 300
3x = 300

13․ 1 կիլոգրամ խնձորի և 2 կիլոգրամ տանձի համար վճարեցին 1900 դրամ: Մեկ կիլոգրամ տանձը 200 դրամով թանկ է մեկ կիլոգրամ խնձորից: Որքա՞ն արժեն խնձորի և տանձի մեկ կիլոգրամները:
x + 2 (x + 200) = 1900
x + (2x + 400) = 1900
3x =1500
x = 1500/3
x = 500
500 + 200 = 700

Թեմա՝ Թվային բազմություններ։

Բնական կոչվում են այն թվերը, որոնք առաջանում են հաշվելիս կամ նման առարկաներ համարակալելիս:  Բնական թվերի բազմությունը նշանակում են N տառով` 1,2,3,4,5,…

Բնական թվերից, 0-ից և բոլոր բացասական ամբողջ թվերից՝ −1,−2,−3,−4,…, կազմված բազմությունն անվանում են ամբողջ թվերի բազմություն և նշանակում են Z տառով:

Ամբողջ թվերից, սովորական կոտորակներից կազմված բազմությունն անվանում են ռացիոնալ թվերի բազմություն և նշանակում են Q տառով:

Ռացիոնալ թվերի Q բազմությունը բաղկացած է mn;−mn տեսքի թվերից (որտեղ m-ը և n-ը բնական թվեր են) և 0 թվից:
Հասկանալի է, որ՝ N -ը Z -ի ենթաբազմություն է, իսկ Z -ը՝ Q -ի: N⊂Z;Z⊂Q

Ցանկացած ռացիոնալ թիվ կարելի է ներկայացնել պարբերական տասնորդական կոտորակի տեսքով (վերջավոր կամ անվերջ)՝

4=4,000…=4,(0)54=1,25=1,25000…=1,25(0)722=0,3181818…=0,3(18)7,3777=7,37770000…=7,3777(0)

Ճիշտ է նաև հակառակ պնդումը՝ ցանկացած պարբերական տասնորդական կոտորակ ռացիոնալ թիվ է: 

Սակայն, կան անվերջ տասնորդական կոտորակներ, որոնք պարբերական չեն:

Օրինակ` 0,10110111… (յուրաքանչյուր 0−ից հետո 1−երի թիվը մեկով ավելանում է),

−17,12345 67891011121314… (ստորակետից հետո գրված են բոլոր բնական թվերը):

Թիվը, որը կարելի է գրել անվերջ ոչ պարբերական կոտորակի տեսքով կոչվում է իռացիոնալ թիվ: Ռացիոնալ և իռացիոնալ թվերը միասին անվանում են իրական թվեր: Իրական թվերի բազմությունը նշանակում են R տառով։

Վերջավոր բազմությունների դեպքում գոյություն ունի կապ երկու բազմությունների միավորման և հատման տարրերի թվերի միջև՝

|A∪B|=|A|+|B|−|A∩B|

Հարցեր և առաջադրանքներ։

1․ Ինչպե՞ս են նշանակում.

ա) բնական թվերի բազմությունը-N

բ) ամբողջ թվերի բազմությունը-Z

գ) ռացիոնալ թվերի բազմությունը-Q

դ) իռացիոնալ թվերի բազմությունը-I

ե) իրական թվերի բազմությունը:-R

2․ Գրառել

ա) 10-ից մեծ և 50-ից փոքր պարզ թվերի բազմությունը:
11,13,17,19,21,23,29,31,37,41,43,47:

բ) 42-ից փոքր և 6-ի հետ փոխադարձ պարզ թվերի բազմությունը:
(6,7):(6,11):(6,13):(6,17):(6,19):(6,23):(6,25):(6,29):(6,31):(6,35):(6,37):(6,41):

գ) Այն երկնիշ թվերի բազմությունը, որոնք 12-ի բաժանելիս տալիս են 5 մնացորդ:
17,29,41,53,65,77,89:
3.Օգտագործելով N, Z, Q նշանակումները և ∈, ∉ նշանները՝ ներկայացրու հետևյալ պնդումը՝ 

−3-ը ռացիոնալ թիվ է:
-3∈QZ
-3∉N

4․ Պարզիր, թե արդյո՞ք ճիշտ է հետևյալ պնդումը՝ 2.6∉Q։/այո,ճիշտ է/
Ընտրել ճիշտ պնդումները:

ա) 21∈N-այո
բ) 0,3∈Z-ոչ
գ) 16∈N-այո
դ) −16∈Z-այո
ե) 6∈Z-այո
զ) −6∈N-ոչ
է) 0∈N-ոչ
ը) 0∈Z-այո
թ)−21∈Z-այո

1. Տրված է A={2.5;−4;0;25;6} բազմությունը: Որոշել դրա այն ենթաբազմությունները, որոնք բաղկացած են միայն բնական թվերից: Ընտրել ճիշտ պատասխանի տարբերակները:

ա) {0,6}

բ) {0,25,6} 

գ) {6} 

դ) {−4,0,6}

1. Տրված են պնդումներ և առնչություններ բազմությունների և նրանց տարրերի վերաբերյալ: Ընտրել ճիշտ պնդումները:

ա) {1}∩{2}=∅-ոչ
բ) {1}⊂{2}-այո
գ) 0,25∉Z-ոչ
դ) 4.25∈Q-այո
ե) Z∩Q=Z-ոչ
զ) 13∉Q-ոչ
է) 0.7∈N-ոչ
թ) Z∪{0}=Q-այո

7. Ընտրել ճիշտ պնդումները.

ա) 7.5∉Q-ոչ

բ) Z∪Q=R-այո

գ) 1,7∈Q-այո

դ) {1}∪{2}={1,2}-այո

ե) R∩Q=Q-ոչ

զ) Q⊄R-այո

է) 35∉R-ոչ

ը) Z⊂R-այո

թ){11}∉N-այո

8. Տրված են հետևյալ վեց թվերը՝ −16;6.77;−0.1277;6.(5);−9.073992…;113: Նշել այն թվերը, որոնք՝

ա) x∈ Q և x ∉Z

բ) x∈ Q և x ∉N

9. Տրված է {−5;0;2;16} բազմությունը: Ընտրել՝

ա) բազմություն, որը տրված բազմության ենթաբազմությունն է՝

ա) {0;1;16} բ) {−5;16} գ) {−1;16} դ){−5;10}

բ) բազմություն, որը տրված բազմության ենթաբազմությունը չէ՝

ա) {0;2} բ){−5;0;16} գ) {−5;16} դ) {−1;16}

10. A բազմությունն ունի 5 տարր, AUB բազմությունը՝ 12 տարր, իսկ AՈB բազմությունը՝ 2 տարր: Քանի՞ տարր ունի B բազմությունը:

11. Դասարանի 31 աշակերտից 21-ը ցանկություն է հայտնել սովորել անգլերեն, 18-ը՝ գերմաներեն:

ա) Քանի՞ աշակերտ է ցանկություն հայտնել սովորել և անգլերեն, և գերմաներեն:

21 անգլ 18 գերմ

բ) Քանի՞ աշակերտ է ցանկանում սովորել միայն գերմաներեն:

10

գ) Քանի՞ աշակերտ է ցանկանում սովորել միայն անգլերեն

13

Վաղո՜ւց, վաղո՜ւց մտորում է իմ մեջ մի անհուն ցանկություն: Վաղո՜ւց ելք է փնտրում կուտակված մի կարոտ: Մթի մեջ, գիշերի կեսին, կամ ցերեկը, երբ ես զբաղված եմ լինում առօրյա հոգսերով, կամ անգամ երբ ես տարված եմ լինում գինու կամ կնոջ հմայքով,-ներսը, սրտիս խորքում, գողի պես զգույշ, կամացուկ շարժվում է նա:

Ինչպես վաղուց տրված մի խոստում, կամ ինչպես ժամանակին չվճարած պարտամուրհակ -ծանրանում է սրտիս, անողոք -ուտում է սիրտս:

Հաճախ պատկերանում է նա ինձ որպես մի վաղեմի բարեկամ. վաղեմի ծանոթի մի նման, որին ես շատ առաջ եմ հանդիպել, բայց կորցրել եմ հետո -օրերի մշուշից ելնում է նա հաճախ, օրերի մշուշից նայում է ինձ: Երկա՜ր-երկա՜ր նայում է աչքերիս: Ասում է՝ չե՞ս ճանաչում: Մոռացե՞լ ես,-ասում է նա:-Ու սահում է էլի, թաղվում է օրերի մշուշում -կորչում է օրերում:

Հազա՜ր-հազա՜ր տեսքով ու կերպարանքով պատկերանում է նա ինձ: Լինում է, որ ես թերթ եմ կարդում կամ, ասենք, գնում եմ շուկա փայտ գնելու: Փայտ ծախողն է, ասենք, մի սովորական գյուղացի. մի սայլ փայտ է բերել շուկայում ծախելու: Հարցնում եմ՝ ի՞նչ արժե, բարեկամ, փայտդ:-Այսքան կամ այսքան:-Ու մի պահ, հարցական, նայում է ինձ: Եվ, երևակայո՞ւմ եք,-հանկարծ, այդ ամենասովորական գյուղացու աչքերից -աչքերի մշուշից -սահում է, ինձ է նայում -նա: Նայում է երկա՜ր-երկար: Ասում է՝ չե՞ս ճանաչում:-Մոռացե՞լ ես,-հարցնում է նա: Եվ ես, փայտ գնելու փոխարեն անողոք մորմոքը սրտիս -վերադառնում եմ տուն:

Երբեմն էլ ես տեսնում եմ նրան… հորս՝ Աբգար աղայի դեղնած, դեղնափայլ… մազերում: Հորս՝ Աբգար աղայի դեղնափայլ մազերից ելնում է նա, հազարամյա -նայում է ինձ: Հազար-հազար տեսքով ու կերպարանքով պատկերանում է նա: Ապրում է, աներևույթ մեր ամեն ինչում:

Բայց ո՞վ է կամ ի՞նչ է նա -ահա ամենաէականը: Գուցե մեծ լինի զարմանքդ, սիրելի ընթերցող, եթե ասեմ, որ ե՛ս էլ չգիտեմ: Գիտեմ, որ նա -կա, եղել է և հին է, որպես իմ արյունն է -հին: Կա,- զգում եմ, շոշափում եմ սրտով, տեսնում եմ,- բայց հենց որ ուզում եմ բռնեմ, տեսնեմ մարմնավոր, կանգնեցնեմ հաստատ,-կորչում է, դառնում է աներևույթ, ցնդում է, որպես ծուխ կամ ցնորք:

Գորշ, ամենօրյա, առօրյա մեր կյանքում, կենցաղում, մորմոքում է նա մութ, աներևույթ, կանչում է -ո՞ւր… Երբ, իրիկնադեմին, մեղմ, հատ-հատ ղողանջում է զանգը հին, խարխուլ զանգակատնից -կանչում է նա: Ո՞վ է լսում: Ով էլ որ լսում է -շա՞տ բան է հասկանում: Ես էլ, որ մանկությունից լսել եմ նրա կանչը -շա՞տ բան եմ հասկացել: Բայց էլ ինչո՞ւ է խեղդում ինձ, ինչո՞ւ է կարոտը խեղդում: Ինչո՞ւ է կանչում-մտերիմ, կանչում -անվերջ: Եվ ես ինչո՞ւ եմ ուզում, ինչո՞ւ եմ կամենում փնտրել, գտնել նրան, խոսել նրա հետ-սրտով, սիրել նրան:

Սիրելի ընթերցո՛ղ: Ների՛ր, որ այս հարցերի պատասխանը չես գտնի այս գրքում: Այս հարցերի պատասխանը քո սրտում, քո հոգում պիտի գտնես: Պիտի ցանկություն զգաս գտնելու: Ուրիշ ոչինչ: Այո:-Ուրիշ ոչինչ…

-Ինչքա՜ն, ինչքա՜ն անգամ հարցրել եմ ես ինձ, թե ի՞նչ է, վերջապես -Նաիրին: Գուցե քեզ տարօրինակ թվա այս հարցը, սիրելի ընթերցող: Բայց դա նույնքան է բնական, որքան այն հարցը, թե ո՞վ ենք մենք, վերջապես-նաիրցիներս: Ի՞նչ ենք մենք և ո՞ւր ենք գնում: Ի՞նչ ենք եղել երեկ և ի՞նչ պիտի լինենք վաղը:

Ամեն, ամեն անգամ, երբ նման հարցերը կերել են սիրտս,-մեկը, մի ուրիշը կարծես, ուրվականի նման ելնելով օրերից, օրերի մշուշից, տվել է ուղեղիս չարախինդ մի հարց.-«Չէ՞ր կարելի արդյոք տեսնել մարմնավոր, պատկերացնել հաստատ երկիրը Նաիրի: Նու, թեկուզ հենց իրենց՝ նաիրցիների կյանքում, կենցաղում: Շոշափել այդ երևույթը -նաիրյանը -սրտով, շոշափել մարմնավոր, պատկերել երկրային… Գուցե սուտ է Նաիրին, Նաիրին -չկա… Գուցե -հուշ է միայն,-ֆիկցիա, միֆ:-Ուղեղային մորմոք. սրտի հիվանդություն…»:

. . . . . . . . . . . . . . .

Սիրելի ընթերցո՛ղ, թողնում եմ, որ դու… այո, դու — գտնես Նաիրին: Սույն այս իմ պոեմանման վեպում կանցնեն աչքերիդ առաջով բազմաթիվ նաիրցիներ. սիրի՛ր, որին կուզես, գտի՛ր, ում որ սրտում կամ հոգում կամենաս, երկիրը Նաիրի:

Իսկ եթե, բան է, չգտար-ների՛ր, սիրելիս, ես չեմ մեղավորը… Գուցե ճիշտ որ՝ միրաժ է Նաիրին. ֆիկցիա. միֆ. ուղեղային մորմոք. սրտի հիվանդություն… Իսկ նրա փոխարեն -կա այսօր մի երկիր, որ կոչվում է Հայաստան, և այդ հին երկրում ապրել են երեկ և ապրում են այսօր շատ սովորական մարդիկ՝ սովորական մարդու սովորական հատկություններով: Եվ ուրիշ -ոչինչ: Ոչ մի «երկիր Նաիրի» -այլ միայն -մարդիկ, որ ապրում են այսօր աշխարհի այն անկյունում, որ կոչվում է Հայաստան, որ հիմա դարձել է Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն, իսկ 1917-ից առաջ ոչ այլ ինչ էր, եթե ոչ Ռուսական Իմպերիայի մի հետամնաց ծայրամասը -և ուրիշ ոչինչ…

Ուրիշ ոչինչ:

. . . . . . . . . . . . . . .

Մնացածը -վեպում:

Ե. Չ. Մոսկվա. 1921. հոկտեմբեր

Հարցեր և առաջադրանքներ։

1․ Տեքստից հանել անհասկանալի բառերն ու արտահայտությունները և բառարանի օգնությամբ բացատրել։

Մտորել-մտածմունքների մեջ ընկղմվել, խորհրդածել, մտմտալ:

Կամացուկ-կամաց կերպով, մեղմիկ, դանդաղ:

2․ Ո՞ր երկրի մասին էր խոսում հեղինակը։

Մակերեսորեն նայելու դեպքում վստահ կարող եմ պնդել, խոսվում է Հաայաստանի մասին:Բայց այստեղ խոսվում է փիլիսոփայական տեսանկյունից մեր սրտի և հոգու մեջ գտնվող երկրի մասին:

3․ Ի՞նչ կարոտի մասին էր խոսում հեղինակը։

Կարոտ,որը իրեն կազմաքանդել էր որպես մարդ,կարոտ ինչի շնորհիվ նա մտորում էր,կարոտ որը ունենք շատերս բայց դեռ չենք զգացել:Կարտը սրտի տագնապ է ,որի դեմ մենք անզոր ենք իսկ այստեղ խոսվում է հենց դրամասին…

4․ Մեկնաբանիր հետևյալ տողերը։

Հաճախ պատկերանում է նա ինձ որպես մի վաղեմի բարեկամ. վաղեմի ծանոթի մի նման, որին ես շատ առաջ եմ հանդիպել, բայց կորցրել եմ հետո -օրերի մշուշից ելնում է նա հաճախ, օրերի մշուշից նայում է ինձ: Երկա՜ր-երկա՜ր նայում է աչքերիս: Ասում է՝ չե՞ս ճանաչում: Մոռացե՞լ ես,-ասում է նա:-Ու սահում է էլի, թաղվում է օրերի մշուշում -կորչում է օրերում:

Այնքան է ցավ է կուտակվել իր մեջ ,ամեն ինչի և ամեն մեկի մեջտեսնում է իր կարոտը:օրերի մշուշից նայում է ինձ: Երկա՜ր-երկա՜ր նայում է աչքերիս:Անգամ գորշ առորյայում նա տեսնումէ իր աչքերը իր խոսքերը նրան որը….

5․ Ինչո՞ւ է հեղինակը ընթերցողին պատգամում հարցերի պատասխանները գտնել իր հոգում։ Սիրելի ընթերցո՛ղ: Ների՛ր, որ այս հարցերի պատասխանը չես գտնի այս գրքում: Այս հարցերի պատասխանը քո սրտում, քո հոգում պիտի գտնես: Պիտի ցանկություն զգաս գտնելու: Ուրիշ ոչինչ: Այո:-Ուրիշ ոչինչ…

Ենթադրում եմ,նա ինքը չունի այդ պարզ հարցի բարդ պատասխանը:Ամեն մեկս մեր մտածելակերպի հիմման վրա ենք հասկանում ինչ նկատի ունի հեղինակը ինչէ ուզում մեազնից և սպասւմ :

6․ Ի՞նչ տարբերություն կա Նաիրի երկրի և Հայաստանի միջև / ըստ ստեղծագործության/։

Իսկ եթե, բան է, չգտար-ների՛ր, սիրելիս, ես չեմ մեղավորը… Գուցե ճիշտ որ՝ միրաժ է Նաիրին. ֆիկցիա. միֆ. ուղեղային մորմոք. սրտի հիվանդություն… Իսկ նրա փոխարեն -կա այսօր մի երկիր, որ կոչվում է Հայաստան, և այդ հին երկրում ապրել են երեկ և ապրում են այսօր շատ սովորական մարդիկ՝ սովորական մարդու սովորական հատկություններով: 

Հայաստանը դ մեր ներկայի ծննդավայրն է ,որտեղ ինչպես նշված է ապրում են սովորական մարդիկ սովորական հատկություններով,իսկ ինչը վերաբերվում է Նաիրին դա մեր սրտի երկիրն է եսկարող եմ լինել Հայաստանում բայց մարմնով և սրտով լրիվ այլ Նաիրիում:

Մինչև ե՞րբ անորոշության մեջ մնամ…
Ես մարդկայնություն եմ պահանջում, պարզ, հասարակ մարդկայնություն…
Չարենցի կանայք… Չարենցի սերերն ու հրապույրները
Արփենիկ Չարենց «Հուշեր Հայրիկիս մասին»
Չարենցի մեծ սերը
Մարտիրոս Սարյանը Չարենցի մասին
Ռեգինա Ղազարյանի հուշերը Չարենցի մասին
Վիլյամ Սարոյանը Չարենցի մասին

Կարդա վերը նշվածներից մեկը և գրիր վերլուծություն դրա մասին:

Վիլյամ Սարոյանը դեռ չհանդիպած արդեն Չարենցի մասին: Նա անգիր էր սովորել ՙՙԵս իմ անուշ Հայաստանի արևահամ բառն եմ սիրում…՚՚ բանաստեղծությունը, այն համարում էր պատմության մեջ մեր երկրին նվիրված ամենագեղեցիկ երգը, ՙՙՀայր մեր՚՚-ին նմանվող մի աղոթք: Առաջին և վերջին անգամ նրանք հանդիպել են 1935 թվականին: Սարոյանի առաջին տպավորությամբ Չարենցը նրան շատ տգեղ է թվացել, բայց , երբ նրանք սկսեցին խոսել հայրենիքի և հայ ժողովրդի մասին, Չարենցը կերպարանափոխվեց և դարձավ ամենագեղեցիկ մարդը: Այսպիսի բան Սարյանի հետ դեռ չէր պատահել: Նրա համար Չարենցը ողջ է, նրա բանաստեղծությունները կենսունակ են և արդիական, ինչպես շատ աշխարհիկ և հանճարեղ բանաստեղծների ստեղծագործություններ:

ՀԱՐՑԵՐ ԵՎ ՎԱՐԺՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

• Ի՞նչ հարցի շուրջ էին վիճաբանում երկու անվանի քիմիկոսները՝ Պրուստը և Բերթոլեն:

Դեռևս XIX դարում անվանի քիմիկոսներ Կլոդ Բերթոլեյի և Ժոսեֆ Պրուստի միջև ծագեց գիտական բանավեճ ծագեց նյութերի բաղադրության հաստատունության վերաբերյալ։

• Լրացրե՛ք բաց թողած բառերը հետևյալ սահմանման մեջ. «Յուրաքանչյուր քիմիական մաքուր նյութ, գտնվելու վայրից ու ստացման եղանակից… միևնույն բաղադրությունը»: ունի

Ըստ բանաձևերի՝ հաշվե՛ք հետևյալ նյութերը կազմող տարրերի զանգվածային բաժինները (%)՝

w) Na2SO3,

p) AgNO3,

q) CaC2,

n)CO

• Պղնձի օքսիդի բանաձևն է CuO, փորձնական ճանապարհով պարզվել է, որ omega(Cu) = 80% (O) = 20% : Այս տվյալների հիման վրա հաշվե՛ք պղնձի հարաբերական ատոմային զանգվածը, եթե թթվածնի հարաբերական ատոմային զանգվածը 16 է:

• 20 : 80 = 1 : 4
• 16 · 4 = 64
• Պատ՝ 64

• Պղնձի և ծծմբի առաջացրած միացության մեջ ծծմբի զանգվածային բաժինը 50% է: Որոշե՛ք միացության բանաձևը: