Խորեն Սարգսյանի բլոգ

• Տվեք հարաբերական ատոմային զանգվածի սահմանումը:

Հարաբերական ատոմային զանգվածը ցանկացած նյութի մեկ ատոմի զանգվածն է բաժանված զ. ա. մ. (զանգվածի ատոմային միավոր) – ի վրա:

• Մեկնաբանե՛ք Ar(ֆտոր) = 19 հավասարությունը:

Հարաբերական ատոմային զանգվածը նշանակվում է Ar-ով։ Սա նշանակում է, որ ֆտորի մեկ ատոմի զանգվածը 19 անգամ մեծ է զանգվածի ատոմային միավորից։

• Հաշվե՛ք հետևյալ երեք տարրերից յուրաքանչյուրի ատոմի իրական զանգվածը՝ mo-ն.

ա) Ar(բոր) =11

բ) Ar(ցինկ) =65

գ) Ar( պղինձ )=64

4. Հաստատե՛ք հետևյալ պնդումների ճշմարտացիությունը քիմիական տարրերի հարաբերական ատոմային զանգվածների վերաբերյալ.

ա) ցույց է տալիս, թե տվյալ տարրի ատոմի զանգվածը քանի անգամ է մեծ ածխածնի ատոմի զանգվածից,

բ) չափողականություն չունեցող մեծություն է,

գ) ցույց է տալիս, թե տվյալ տարրի ատոմի զանգվածը քանի անգամ է մեծ ածխածնի ատոմի զանգվածի 1/12 մասից,

դ) ճիշտ արժեքները տրված են պարբերական համակարգում,

Задание 1 : закончите предложения:

Встречаясь с друзьями,—————Это хорошо—————————————

Окончив институт,——————тебе нужно работа——————————————

Слушая музыку,————————можно танцевать————————————-

Женившись,—————————стань мужом———————————

Позавтракав,—————————не будешь голодать————————————

Посмотрев фильм,—————————можно плакать из-за грустной сцены——————————

Возвращаясь с работы,———————нужно отдыхать—————————

Получив письмо,——————————наверно получишь подарок от твоей жены—————————

Открыв дверь,———————————можно встретить незнакомца—————————

Стоя на остановке,————————жду автобус————————

Задание 2. Напишите начало фраз по модели:

Познакомившись с девушкой, я попросил у нее телефон.

——————Было скучно дома с мамой—————, мы пошли в кино.

———————Был хорошая погода———,я пошел гулять.

——————Я расказал своему другу смешную шутку————,  он очень смеялся.

———————Когда будут каникулы———, мы поедем отдыхать на юг.

————Когда я читал—————, я выписывал новые слова.

————————Увидев таблицу————, я узнал, когда отправляется поезд.

—————Когда я угостил своему другу круассаном———, он сказал спасибо.

——————Когда моему другу было время —————, он уехал домой.

—————————————————, он потерял деньги.

Задание 3. Сделай выбор:

ИЗУЧАТЬ, УЧИТЬСЯ, УЧИТЬ, ЗАНИМАТЬСЯ

Лена ————————————-  историю в Сорбонне.

Где—————————————— твой младший брат?

Тебе надо больше———————————————.

Он никогда не ———————— правила, поэтому плохо говорит по-русски.

В университете Сергей очень серьезно————————- философию.

Я бы хотел ——————————— в Москве.

Я не люблю————————————- в библиотеке.

Чтобы улучшить память, надо ————————- стихи.

Поставьте глаголы в нужную форму.

Ехать

Мои родители … на юг к морю. 2. Я … сейчас на вокзал. 3. Они

… в университет на трамвае и читают газету.

— Куда ты сейчас … ?

— Я … в магазин. А вы куда … ?

— А мы … в университет.

– Куда … сейчас ваша группа?

— Мы … на экскурсию за город.

— Ты не знаешь, куда это … сейчас Таня?

— Она … в гости.

7.- Твои друзья сейчас … в цирк. А почему ты не … ?

— А я … на вокзал встречать подругу.

Лететь

– Добрый день! Вы куда … ?

— Я … в Москву. А вы куда … ?

— Мы тоже … в Москву.

– Скажите, пожалуйста, какой рейс … до Иркутска?

Мой друг … сейчас в Пермь, а я … в Санкт-Петербург.

Мы … уже целый час.

Ходить

Он часто … на стадион. 2. Каждую субботу моя сестра … в театр.

Они часто … в парк. 4. Каждое воскресенье я … в церковь.

– Привет! Куда ты идешь?

— Я иду в библиотеку.

— Ты часто … в библиотеку?

— Обычно я … туда раз в неделю.

– Добрый день! Каждый день я вижу, как ты … в парк.

— Да, обычно я … туда утром. Я там занимаюсь спортом.

— А вы куда … по утрам.

— Мы обычно … на стадион. Там мы бегаем.2

Թեմա՝ Բազմանդամի վերլուծումը արտադրիչների

Բազմանդամի վերլուծումը արտադրիչների, նշանակում է՝ այն ներկայացնել երկու կամ մի քանի բազմանդամների արտադրյալի տեսքով: Այժմ կներկայացնենք բազմանդամն արտադրիչների վերլուծելու  մի քանի եղանակ.

1. Ընդհանուր արտադրիչը փակագծերից դուրս բերման եղանակ

Օրինակ՝ 2ab-3ac+a բազմանդամը վերլուծել արտադրիչների։

Նկատում ենք, որ այս բազմանդամի բոլոր անդամներն ունեն a ընդհանուր արտադրիչը:Այն փակագծերից դուրս բերելով՝ ստանում ենք բազմանդամի վերլուծումը արտադրիչների՝ 2ab-3ac+a=a(2b-3c+1):

2. Կրճատ բազմապատկման բանաձերի կիրառմամբ եղանակ

Օրինակ՝ Վերլուծենք արտադրիչների 49x²-36y² բազմանդամը:

ա) Ներկայացնենք բազմանդամի գումարելիները քառակուսիների տեսքով՝ 49x²=(7x)² և 36y²=(6y)²

բ) Կիրառենք քառակուսիների տարբերության բանաձևը` 49x²-36y²=(7x)² -(6y)² =(7x-6y)(7x+6y):

Օրինակում  կիրառելով a²-b²=(a-b)(a+b) կրճատ բազմապատկման բանաձևը բազմանդամը վերլուծեցինք արտադրիչների:

3. Բազմանդամի անդամների խմբավորման եղանակ

Այս եղանակը ավելի հաճախ կիրառվում է ընդհանուր արտադրիչի փակագծերից դուրս բերելու եղանակի հետ զուգընթաց:

Օրինակ՝ Վերլուծենք արտադրիչների  2ax+2ay+3bx+3by բազմանդամը:

ա) Խմբավորենք բազմանդամի առաջին և երկրորդ գումարելիները, ինչպես նաև երրորդ և չորրորդ գումարելիները`2ax+2ay+3bx+3by=(2ax+2ay)+(3bx+3by)

բ) Առաջին փակագծից դուրս բերենք 2a ընդհանուր արտադրիչը, իսկ երկրորդից 3b-ն, կստանանք՝ 2ax+2ay+3bx+3by=(2ax+2ay)+(3bx+3by)=2a(x+y)+3b(x+y)

գ) Փակագծերից դուրս բերենք  (x+y) ընդհանուր արտադրիչը`  2ax+2ay+3bx+3by=(2ax+2ay)+(3bx+3by)=2a(x+y)+3b(x+y)=(x+y)(2a+3b)

Խմբավորեցինք առաջինն ու երկրորդը, երրորդն ու չորրորդը, այնուհետև խմբավորվածներից դուրս բերեցինք ընդհանուր արտադրիչ, և քանի որ վերջում էլ ստացվեց ընդհանուր արտադրիչ, այն դուրս բերեցինք:

Եղանակը կարող է կիրառվել նաև կրճատ բազմապատկման բանաձևերի հետ համակցված:

Օրինակ՝ a³+a²-b³-b²=(a³-b³)+(a²-b²)=(a-b)(a²+ab+b²)++(a-b)(a+b)= (a-b)(a²+ab+b²+a+b):

Խմբավորման եղանակն ավելի դժվար եղանակ է և պահանջում է որոշակի վարժվածություն և հնարամտություն:

Առաջադրանքներ

1․ Երկանդամը վերլուծել արտադրիչների.

ա) x²+4x = x(x + 4)

բ) 6x²+2 = 2(3x² + 1)

գ) 40-8x² = 8(5 — x²)

դ) 14+8x³ = 2(7 + 4x³)

ե) 21x²-7x⁴ = 7x²(3 — x²)

զ) -3+12x = 3(4x — 1)

2․ Ընդհանուր արտադրիչը դուրս բերել փակագծերից.

ա) am-ank = a(m — nk)

բ) p²q³-p³q = p²q(q² — p)

գ) x³y⁴z³-xy³z²+x⁴y³z⁶ = xy³z²(x²yz — 1 + x³z⁴)

դ) 8p⁴q³— 4q³p- 6pq² = 2pq²(4p³q — 2q — 3)

ե) 3x²+8x⁴-12x = x(3x + 8x³ — 12)

զ) a²-4a+8a³ = a(a — 4 + 8a²)

3․ Բազմանդամը վերլուծել արտադրիչների.

ա) 16a²bc³-12ac³+28b²c²-8abc⁵ = 4c²(4a²bc — 3ac + 7b² — 2abc³)

բ) 12x²yz+18xy³z²-27x⁵z⁶-24xy⁴z⁴ = 3xz(4xy + 6y³z — 9x⁴z⁵ — 8y⁴z³)

4․ C և D տառերի փոխարեն ընտրել այնպիսի միանդամներ, որ տեղի ունենա հավասարությունը.

ա) 3a²b-9a³b⁵=C(1-3ab⁴), C = 3a²b

բ) 14m³x²+21m⁵x⁴=C(2+3m²x²), C = 7m³x²

գ) 6x²y³-D=3x²y(C-5x⁴y³), C = 2y², D = 15x⁶y⁴

դ) 4m³n²+C=D(2m²+3n⁴), D = 2mn², C = 6mn⁶

5․ Արտահայտությունը ներկայացնել արտադրյալի տեսքով.

ա) (a+b)a+(a+b)c=(a+b)(a+c)

բ) (a+b)x-(a+b)y=(a+b)(x — y)

գ) 2x(a+b)+(a+b)=(a+b)(2x + 1)

դ) (a+b)3x-2y(a+b)=(a+b)(3x — 2y):

6․ Վերլուծել արտադրիչների.

ա) 7m²-7 = 7(m² — 1)

բ)  x³-x = x(x² — 1)

գ) p¹⁰-p²q = p²(p⁸ — q)

դ) a³b-ab³ = ab(a²— b²)

7․ Վերլուծել արտադրիչների.

ա) a²b³-a²b-b³+b =a²b(b² — 1) — b(b² — 1) = (b² — 1) (a²b — b)

բ) 2a³-8ax²+a²x-4x³ = 2a(a² — 4x²) + x(a² — 4x²) = (a² — 4x²) (2a + x)

գ) 2y-y²-6x+9x² = y(2 — y) — 3x(2 — 3x)

դ) 4a²+15x-9x²+10a = 2a(2a + 5) + 3x(5 — 3x)

8․ Արտահայտությունը նախապես վերլուծելով արտադրիչների՝ հաշվել նրա արժեքը․

ա) 4²-3² = (4 + 3) (4 — 3) = 7

բ) 24²-23² = (24 + 23) (24 — 23) = 47

գ) 17²-3² = (17 + 3) (17 — 3) = 280

դ) 19²+2•19+1 = (19 + 1)² = 400

ե) 37²-2•37•7+49 = (37 — 7)² = 900

Հարցեր և առաջադրանքներ

1․ Ինչ է ցույց տալիս հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը։

Հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը ցույց է տալիս, թե տվյալ նյութի մոլեկուլի զանգվածը քանի անգամ է մեծ Զանգվածի ատոմային միավորից (ԶԱՄ)։
2․ Հաշվել՝ P₂O₅, Li₂ O, Fe₃O₄ , SO₃ նյութերի հարաբերական ատոմային զանգվածները։

• Mr (P₂O₅)= 2 Ar (P)+ 5 Ar (O) =2×31+5×16=142  
• Mr (Li₂O)= 2 Ar (Li)+ Ar (O) =2×7+16=30 
• Mr (Fe₃O₄)= 3 Ar (Fe)+ 4 Ar (O) =3×56+4×16=232 
• Mr (SO₃)= Ar (S)+ 3 Ar (O) =32+3×16=80 

3․ Հաշվեկ կալիումի օքսիդի (CaO) մոլեկուլի զանգվածը (m₀,գ), եթե Mr=56

• Mr (CaO) = Ar(Ca)+Ar(O)=40 + 16
• Mr=m_o/1,66×10^-24
• 56/1,66×10^-24

4. Նատրիումի հիդրօքսիդի մոլեկուլի զանգվածը 6,6445×10^-23 գ է: Որքա՞ն է այդ նյութի հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը:

• Mr(NaOH)=23+16+1=40
• 6,6445×10-²³/1,66•10^-23=40

Knowledge speaks but wisdom listens’ is a phrase that has often been attributed to the music legend Jimi Hendrix. It is a valuable quote not just in relation to music but most aspects of life.

1.Ո՞ր երևույթն է կոչվում դեֆորմացիա:

Արտաքին ազդեցության հետևանքով մարմնի ձևի և չափերի փոփոխությունը կոչվում է դեֆորմացիա։

2.Դեֆորմացիայի  օրինակների քննարկում:

Դեֆորմացիան լինում է երկու հիմնական տեսակի։ Առաջին դեպքում ուժ գործադրելուց հետո մարմինը վերականգնում է իր նախկին տեսքը, օրինակ՝ զսպանակը քաշելիս։ Երկրորդ դեպքում մարմինը չի վերականգնում իր նախկին տեսքը, օրինակ՝ երբ պլաստիրիի վրա ուժ է գործադրվում։

3.Ո՞ր դեֆորմացիան է կոչվում առաձգական ,որը՝պլաստիկ:Բերել օրինակներ:

Եթե արտաքին ազդեցությունը վերացնելուց հետո մարմինը լրիվ վերականգնում է իր նախկին ձևն ու չափերը, ապա դեֆորմացիան կոչվում է առանձկական, հակառակ դեպքում՝ պլաստիկ։

4.Ո՞ր ուժն են անվանում ծանրության ուժ:

Այն ուժը, որով երկիրը ձգում է մարմինները, կոչվում է ծանրության ուժ։

5.Ինչպե՞ս է կախված ծանրության ուժը  մարմնի զանգվածից:

Ծանրության ուժը կախված է մարմնի զանգվածից. որքան մեծ է մարմնի զանգվածը, այնքան մեծ է նրա վրա ազդող ծանրության ուժը:

6.Ո՞ր ուժն են անվանում առաձգական ուժ,և ինչպե՞ս է այն ուղղված:

Առանձգականության ուժը փորձեմ բացատրել օրինակով։

Եթե զսպանակի մի ծայրը ամրեցնենք, իսկ մյուս ծայրին կախեն F ուժով մարմին, ապա այն որոշ չափով կերկարի և այլևս չի ձգվի։ Նշանակում է՝ ձգման շնորհիվ զսպանակում առաջանում է ուժ, որը մոդուլով հավասար է այն ուժին, որով ազդում ենք զսպանակի վրա։ Այն ուղղված է ուժին հակառակ։

7.Հուկի օրենքի ձևակերպում:

Առանձգական դեֆորմացիայի ժամանակ մարմնում առաջացած առանձգականության ուժն ուղիղ համեմատական է դեֆորմացիայի չափին։

8.Հուկի օրենքն արտահայտող բանաձևը:

Ըստ Հուկի օրենքի, սատցել ենք այս բանաձևը՝․ F_առ=kx:

9.Ի՞նչ կառուցվածք ունի ուժաչափը:

Պարզագույն ուժաչափի հիմնական մասը զսպանակն է, որի ծայրիկ ամրացավ է կեռ։ Այդ կեռից կախում են բեռերը և դրա հիմնման վրա կազմում սանդղակը։ Կեռիկից կախում են 102 գրամ զանգվածով բեռ, որը զսպանակը ձգում է 1 Ն ուժով։ Կախում են ևս մեկ բեռ, և գրում 2-րդ չափանիշը։ Իսկ ավելի փոքր զանգվածով բեռերի վրա ազդող ուժը չափելու համար երկու գծերի միջև եղած տարբերությունը բաժանում են 10 հավասար մասերի, որոնցից յուրաքանչյուրն ունենում է 0,1 նյուտոն ուժ։

10.Ո՞ր օրենքի վրա է հիմնված ուժաչափի աշխատանքը:

Ուժաչափի աշխատանքը հիմնված է Հուկի օրենքի վրա, որն է․ առանձգական դեֆորմացիայի ժամանակ մարմնում առաջացած առանձգականության ուժն ուղիղ համեմատական է դեֆորմացիայի չափին։

Լրացուցիչ աշխատանք

Այս դասի համար որպես լրացուցիչ աշխատանք լուծել եմ մի քանի խնդիրներ, որոնց պատասխանների հղումը կարող եք տեսնել՝ այստեղ։

Լրացուցիչ աշխատանք, պատասխանել հարցերին․

• Ի՞նչ կառուցվածք ունեն տափակ որդերը

Տափակ որդերի մոտ, ինչպես գիտեք, ի տարբերություն աղեխորշավորների, բացի էնտոդերմից և էկտոդերմից, կա մարմնի երրորդ շերտ՝ մեզոդերմ: Նրանց մարմինը ունի տափակ թիթեղիկի կամ ժապավենի տեսք, հստակ արտահայտված են մարմնի առջևի և հետևի մասերը: Տափակ որդերը աչքի են ընկնում նաև նրանով, որ ունեն կենդանական չորս հիմնական հյուսվածքները՝ էպիթելային, շարակցական, նյարդային, մկանային: Սպիտակ պլանարիան ունի նյարդային, մարսողական, արտազատական և սեռական օրգան — համակարգեր, որոնք թերևս ունեն բավականին պարզ կառուցվածք:

• Ի՞նչ կառուցվածք ունեն կլոր որդերը

• Ո՞ր օրգանիզմներին են անվանում մակաբույծներ

Դա կլոր և տապակ որդերը

• Ինչպե՞ս է ասկարիդը բազմանում մարդու օրգանիզմում

Նա ապրում է մարդու աղիներում և այնտեղից սնվում են։Մարդ նրա հանդիսանում է հիմնական տեր։