Խորեն Սարգսյանի բլոգ

НА ЧЁМ ПИСАЛИ В ДРЕВНОСТИ ЛЮДИ?

Люди научились писать шесть тысяч лет тому назад. На чём же они
писали? В древние времена люди делали записи на камнях, листьях, коре՛
деревьев, шкурах животных, костях и ткани. Но все эти способы были
неудобными или стоили слишком дорого.
В Древнем Египте использовали
папи՛рус. Растение, которое росло
на берегах реки Нил.
Писали на папирусе тонкой палочкой. Первые буквы каждой новой части писали красным цветом,
так появилось выражение «красная
строка».
В Древнем Шумере писали на гли՛няных табли՛чках размером 25-30
сантиметров. Затем табличку обжигали на огне. Полученные «книги»
хранили в библиотеках.
В Европе писали на перга՛менте, который делали
из шку՛р живо՛тных. В Древней Руси писали на
бересте՛.
В Китае в древности писали на шёлке. Бумагу в 105
году нашей эры в Китае изобрёл Цай Лунь. Он приказал
своим помощникам собирать кору деревьев и куски
ткани. Эти материалы измельчали и варили на огне, а
затем заливали в специальные формы и сушили.
Сначала бумагу использовали для упаковки драгоценных предметов, но вскоре люди начали писать на
ней.
По материалам интернета
кора՛ – կեղև
гли՛няный – կավե
перга՛мент – մագաղաթ
шку՛ры живо՛тных – կենդանիների կաշիներ
береста՛ (кора берёзы) – կեչու կեղև

В Древней Руси писали на берёзов.. коре. 7. Бумагу в Китае сначала
использовали для упаковки драгоценн.. предметов

К данным словам подберите подходящие слова из текста. Запишите
словосочетания.
Делать (что?), (какие?) времена, использовать (что?), (какие?) растения,
писать (какой?) палочкой, (какая?) строка, (какие?) таблички.

Найдите в тексте и прочитайте ответы на следующие вопросы.

Когда люди научились писать? 2. Когда стали делать бумагу? 3. Как
появилось выражение «красная строка»? 4. На чём писали в Древнем
Шумере? 5. На чём писали в Европе? 6. Кто изобрёл бумагу? 7. Из чего делали
бумагу?

Ответьте на вопросы.

Когда появилась письменность? 2. На чём писали в древности, до
появления бумаги? 3. Из чего делали папирус? 4. Какого размера были
глиняные таблички, на которых писали в Древнем Шумере? 5. Из чего делали
пергамент? 6. Где и когда изобрели бумагу? 7. Из чего делали бумагу?
119

Согласны ли вы с тем, что…

Люди научились писать шесть тысяч лет назад. 2. Бумагу изобрели в
Египте. 3. Бумагу делали из шкур животных. 4. Раньше люди писали на камнях,
коре деревьев, шкурах и костях животных. 5. Бумагу изобрели в Китае.

Как изменились способы передачи информации с тех пор, как люди
жили в пещерах? Почему появление письменности было так важно?
Как люди передавали свои знания до появления письменности? Почему
до появления бумаги и изобретения печатного станка книги в Европе
стоили очень дорого? Почему современное общество называют
информационным?

Допишите окончания.

В Древнем Египте использовали папирус. 2. Самые древние надписи были
сделаны в Древнем Шумере 3. Люди писали на глиняных табличках. 4. В Европе
писали на звериных шкурах. 5. В Китае в древности писали на шёлковых ткани.

Домашнее задание: Перепишите предложения, допишите окончания.

В древние времена люди делали записи на камнях. 2. Человечество искало
способы передачи информации с древных времён. 3. Буквы с помощью печатная
станка прижимали к листу бумаги. 4. Современное общество невозможно
представить без компьютеров. 5. Изобретение компьютера имело важное
значение. 6. Электронная почта облегчила общение людей. 7. В интернете
легко можно найти нужную информацию.

Почему изобретение бумаги имело важное значение для всего
мира? Как люди передавали свои знания до появления письменности.

2- урок

УРОК 2. КОГДА ЛЮДИ НАЧАЛИ ПИСАТЬ?
На этом уроке вы:

• узнаете, как люди научились писать и создали алфавит;
• научитесь рассказывать об армянском и русском алфавитах;
• осознаете, почему нужно изучать русский язык и как его знание
  помогает в жизни.

1. Посмотрите и обсудите.
2. Послушайте текст. Как вы думаете, почему в алфавитах различных народов разное количество букв? Но сначала познакомьтесь со словами, которые помогут вам понять текст:
   расположи՛ть в определённом поря՛дке — դասավորել որոշակի կարգով ՛

КОГДА ЛЮДИ НАЧАЛИ ПИСАТЬ?
Сначала первобы՛тные лю՛ди научились рисовать. Со временем они
поняли, что любой предмет можно обозначить определённым знаком,
символом. Такими символами стали иеро՛глифы древнего Египта. Египтяне
вырезали иероглифы на памятниках и внутри пирамид. Самое древнее
письмо, основанное на алфавите, появилось у шумеров, которые жили на
территории современного Ирака. Шумерские надписи, сделанные за 3500
лет до нашей эры, дошли до нас на глиняных табличках. Прошло много лет. Люди стали замечать, что сообщения, которые
передавали с помощью рисунков, состоят из отдельных картинок. Каждая
картинка-рисунок обозначает отдельное слово. В древнеегипетском
письме кружок с точкой означал Солнце, а волнистые линии — Воду.
Проходили годы, люди заметили, что речь делится на предложения,
предложения – на слова, а слова — на отдельные звуки. С помощью знаков
они стали изображать не слова, а отдельные звуки. Каждая буква означала
звук.
Буквы располага՛лись в определённом поря՛дке — алфавите. Количество звуков в разных языках отличается, поэтому и в алфавитах разных
народов разное количество букв.
В русском алфавите 33 буквы, а в армянском — 39 букв.
Создание современного армянского алфавита связано с принятием
христиа՛нства. В 301 году Армения стала первой в мире страной, принявшей
христианство. Необходимо было перевести Библию с греческого языка на
армянский.
Историки считают, что алфавит у армян существовал ещё в древности.
Но древние буквы с годами были забыты. Более ста лет ими никто не
пользовался. За это время язык изменился. Создать новый армянский
алфавит поручили Месропу Маштоцу.
Месроп Маштоц начал искать древние армянские книги. В Армении
этих книг уже не осталось, но одну древнюю книгу он нашёл в Сирии.
Месроп Маштоц изучил древние буквы и создал в 405 году новый
армянский алфавит. Благодаря письменности армяне, как и многие другие
народы, сумели сохранить свой язык и свою культуру․

• Որո՞նք են համարվում արտաթորության օրգաններ։

Արտաթորության (էքսկրետոր) օրգաններ են այն օրգանները, որոնք մասնակցում են նյութափոխանակության արդյունքում առաջացած նյութերի՝ մասնավորապես ազոտային մնացորդների, ջրի, աղերի և այլ ավելորդ նյութերի օրգանիզմից հեռացմանը։ Դրանք են՝

• Երիկամներ
• Միզածորաններ
• Միզապարկ
• Միզուկ
• Մաշկ
• Թոքեր
• Լյարդ

• Նշել տարբեր օրգանների միջոցով օրգանիզմից արտազատվող նյութերը։

• Ի՞նչ կառուցված ունի նեյֆրոնը, ո՞րն է վերջինիս ֆունկցիան։

• Ինչպե՞ս է մաշկը պաշտպանում մեր օրգանիզմը.

Այն ապահովում է օրգանիզմի կապը արտաքին աշխարհի հետ, ինչպես նաև պաշտպանում մարդու օրգանիզմը արտաքին վնասակար ազդեցություններից և կանխում կարևոր նյութերի, մասնավորապես, ջրի կորուստը։

• Ի՞նչ գաղտնիք է թաքցնում մաշկը։

Մաշկը մարդու ամենամեծ օրգանն է։ Այն պահպանում է մեզ՝

վարակներից, վնասվածքներից, ջերմաստիճանի փոփոխություններից։
Բայց դրա «գաղտնիքներից» մեկն այն է, որ այն նաև «խոսում է» մեր առողջության մասին։
Օրինակ՝

Գունաթափ մաշկը կարող է ասել՝ արյան պակաս ունես։

Պզուկները կարող են ցույց տալ հորմոնային փոփոխություններ կամ սխալ սնունդ։
Այսինքն՝ մաշկը արտաքին պաշտպան չէ միայն՝ նա մեր ներսի վիճակի հայելին է։

Թեմա՝ y=|x| ֆունկցիան և նրա գրաֆիկը։

Ցանկացած x իրական թվի համար կարելի է հաշվել նրա մոդուլը՝  |x| -ը: Սա նշանակում է, որ կարելի է խոսել y=|x| ֆունկցիայի մասին: Ունենք՝ 

Կառուցենք այս ֆունկցիայի գրաֆիկը: Հարմար է գրաֆիկը կառուցել կտորներով:

Առաջին քայլ: Սկզբում կառուցենք y=x ուղիղը և առանձնացնենք նրա այն մասը, որը համապատասխանում է x∈[0;+∞) արժեքներին (x -երի առանցքի դրական ճառագայթին):

Երկրորդ քայլ: Հիմա կառուցենք y=−x ուղիղը և առանձնացնենք նրա այն մասը, որը համապատասխանում է x∈(−∞;0) արժեքներին (x -երի առանցքի բացասական ճառագայթին):

Երրորդ քայլ: Վերջապես, երկու կտորները նկարենք նույն կոորդինատական հարթության վրա: Ստանում ենք y=|x| ֆունկցիայի գրաֆիկը:

Թվարկենք գրաֆիկից բխող մի քանի հատկություններ:

1. Ֆունկցիան որոշված է ցանկացած կետում՝ D=(−∞;+∞)

2. Ցանկացած x -ի համար, |x|>0, բացի x=0 դեպքից և |0|=0

3. Ֆունկցիան նվազում է (−∞;0] ճառագայթի վրա և աճում է [0;+∞) ճառագայթի վրա:

4. Ֆունկցիան սահմանափակ չէ վերևից, բայց ներքևից սահմանափակ է: 

5. Ֆունկցիան չունի մեծագույն արժեք, բայց ունի փոքրագույն արժեք՝ 0 -ն:

6. Ֆունկցիան անընդհատ է ամբողջ թվային առանցքի վրա՝ (−∞;+∞)

7. Ֆունկցիայի արժեքների բազմությունը օրդինատների առանցքի դրական ճառագայթն է՝ [0;+∞)

Առաջադրանքներ։

1․ Տրված է y=|8x| ֆունկցիան: Գտնել
ա) y -ի արժեքը, եթե x=4; բ) x -ի արժեքը, եթե y=24

ա) Եթե x=4x = 4x=4, ապա y=32y = 32y=32

բ) Եթե y=24y = 24y=24, ապա x=3x = 3x=3 կամ x=−3x = -3x=−3

2․ Որոշել, թե ո՞ր քառորդներում է գտնվում y=|145x| ֆունկցիայի գրաֆիկը:

ա) 1-ին և 4 -րդ քառորդներում
բ) 1-ին և 3 -րդ քառորդներում
գ) 2-րդ և 3 -րդ քառորդներում
դ) 1-ին և 2 -րդ քառորդներում

3․ Տրված է y=−10|x| ֆունկցիան: Գտնել f(5) -ը:

-10 * 5 = -50

4․ y=|ax| ֆունկցիայի գրաֆիկն անցնում է այս կետով՝ (−10;40): Գտնել a -ն, եթե հայտնի է, որ այն դրական թիվ է:

a = 40/10 = 4

5․ Տրված է y=|x| ֆունկցիան: Ընտրիր ճիշտ տարբերակը:

• Ֆունկցիան սահմանափակ է և՛ վերևից, և՛ ներքևից:
• Ֆունկցիան սահմանափակ չէ ոչ վերևից, ոչ էլ ներքևից:
• Ֆունկցիան սահմանափակ չէ վերևից, բայց սահմանափակ է ներքևից:

6․ Արդյո՞ք A(-2;16) և B(7;9) կետերը պատկանում են  y=8|x|  ֆունկցիայի գրաֆիկին:

A — այո
B — ոչ

7․ Ֆունկցիան տրված է f(x)=3|x| բանաձևով: Հաշվել f(11)+f(−5)։

f(11) + f(-5) = 33 + 15 = 48

8․ Կառուցել  ֆունկցիաների գրաֆիկները: 

ա) y=2|x| բ) y=-3|x| գ) y=1,5|x| դ) y=|x+4| ե) y=2|x-3|

Թեմա՝ Սինուսի, կոսինուսի և տանգենսի արժեքները 30,45,60 աստիճանների անկյունների համար։

sin²α+cos²α=1 հավասարությունը կոչվում է եռանկյունաչափական հիմնական նույնություն:

Այս հավասարությունը թույլ է տալիս հաշվել անկյան սինուսը, եթե հայտնի է այդ անկյան կոսինուսը՝ sin²α+cos²α=1 sin²α=1−cos²α sinα=√1−cos²α

կամ հաշվել անկյան կոսինուսը, եթե հայտնի է այդ անկյան սինուսը՝

sin²α+cos²α=1 cos²α=1−sin²α cosα=±√1−sin2α

Սուր անկյունների դեպքում պետք է վերցնել «+» նշանը, իսկ բութ անկյունների դեպքում՝ «−» նշանը:

30° անկյան եռանկյունաչափական ֆունկցիաների արժեքները

Դիտարկենք C ուղիղ անկյունով ABC ուղղանկյուն եռանկյունը և ենթադրենք, որ α=30°

Հիշենք, որ ուղղանկյուն եռանկյան 30° -ի անկյան դիմացի էջը հավասար է ներքնաձիգի կեսին:

sin30°=BC/AB=BC/2BC=1/2

sin²30°+cos²30°=1 եռանկյունաչափական հիմնական առնչության հիման վրա՝

cos30°=√1−sin230°=√1−1/4=√3/2

Ունենք 30°-ի անկյան սինուսն ու կոսինուսը: Գտնում ենք նրանց հարաբերությունը՝ տանգենսը.

tg30°=sin30°/cos30°=1/2:√3/2=1/√3=√3/3

Այսպիսով՝ sin30°=1/2, cos30°=√3/2, tg30°=√3/3

60° անկյան եռանկյունաչափական ֆունկցիաների արժեքները

Եթե ուղղանկյուն եռանկյան սուր անկյուններից մեկը 60° է, ապա մյուս սուր անկյունը 30° է, և մենք գալիս ենք դիտարկած դեպքին:

Քանի որ անկյունները տեղերով փոխվեցին, ապա տեղերով փոխվեցին նաև նրանց դիմացի և կից էջերը, ուրեմն նաև սինուսն ու կոսինուսը: Ուրեմն՝ cos60°=1/2, sin60°=√3/2։ Որտեղից՝

tg60°=sin60°/cos60°=√3/2:1/2=√3

Այսպիսով` sin60°=√3/2, cos60°=1/2, tg60°=√3

45° անկյան եռանկյունաչափական ֆունկցիաների արժեքները

Եթե α=45°, ապա մյուս սուր անկյունը ևս 45° է, և մենք ստանում ենք հավասարասրուն ուղղանկյուն եռանկյուն:

Հավասարասրուն ուղղանկյուն եռանկյան էջերը հավասար են, ուրեմն հավասար են նաև 45°-ի անկյան սինուսն ու կոսինուսը: Հետևաբար, տանգենսը, որպես դրանց հարաբերություն, հավասար է մեկի՝ tg45°=sin45°/cos45°=1

sin²45°+cos²45°=1 հիմնական առնչության հիման վրա

՝sin²45°+cos²45°=2sin²45°=1 sin²45°=1/2 sin45°=√1/√2=2/√2

Այսպիսով՝ sin45°=√2/2, cos45°=√2/2, tg45°=1

Առաջադրանքներ։

1․ Կառուցել α անկյունը, եթե՝

ա) tg α=1/2

Նրա էջերը պետք է իրարից մեծ լիներ 2 անգամ(ԱՀ)

բ) tg α=3/4

Նրա էջերը պետք է հարաբերվեն ինչպես 3;4

գ) cos α=0,2

Նրա կից էջը և ներքնաձիգը պետք է հարաբերվեն ինչպես 1;5

դ) cos α=2/3

Նրա կից էջը և ներքնաձիգը պետք է հարաբերվեն ինչպես 2;3

ե) sinα=1/2

Նրա դիմացի էջը և ներքնաձիգը պետք է հարաբերվեն ինչպես 1;2(30^o)

զ) sinα=0,4

Նրա դիմացի էջը և ներքնաձիգը պետք է հարաբերվեն ինչպես 2;5

2. Գտնել

ա) sinα,tg α, եթե cos α=1/2,

sinα — √3/2
tgα — √3

բ) sinα, tg α, եթե cos α=2/3

sinα — √5/3
tgα — √5/2

գ)cos α,tg α, եթե sinα=1/4

cos α — √15/4
tg α — 1/√15