Խորեն Սարգսյանի բլոգ

---

Սպիտակուցների բնափոխման (դենատուրացիայի) օրինակներ առօրյայում

Սպիտակուցները բարդ օրգանական միացություններ են, որոնք ունեն հատուկ կառուցվածք։ Բազմաթիվ գործոնների ազդեցությամբ այդ կառուցվածքը կարող է խախտվել՝ առաջացնելով սպիտակուցի բնափոխում (դենատուրացիա)։ Դենատուրացված սպիտակուցը կորցնում է իր կենսաբանական ակտիվությունը։

Ստորև ներկայացված են առօրյայում հաճախ հանդիպող սպիտակուցների դենատուրացիայի օրինակները, դրանց պատճառները և գործոնները․

---

1. Ձվի սպիտակուցի եփվելը

Երբ հում ձուն եփում ենք, նրա թափանցիկ սպիտակուցը դառնում է սպիտակ և պինդ։ Դա պայմանավորված է ջերմային դենատուրացիայով՝ բարձր ջերմաստիճանի ազդեցությամբ սպիտակուցի տարածական կառուցվածքը քանդվում է, և մոլեկուլները միանում են իրար, առաջացնելով պինդ զանգված։ Այս երևույթը շատ լավ տեսանելի է խաշած կամ տապակած ձվերում։

2. Կաթի թթվելը կամ պանիր պատրաստելը

Կաթի երկար պահման կամ կաթնաթթվային բակտերիաների ավելացման արդյունքում կաթը թթվում է։ Կաթում առկա հիմնական սպիտակուցը՝ կազեինը, թթվային միջավայրում դենատուրացվում է։ Սպիտակուցի կառուցվածքը փոխվում է, այն թանձրանում է ու նստում՝ առաջացնելով թթված կաթի սերուցք կամ պանիրի զանգված։ Սա քիմիական դենատուրացիայի օրինակ է՝ պայմանավորված pH-ի նվազումով։

3. Մսի եփումը կամ խորովումը

Միսը եփելիս կամ խորովելիս դրա սպիտակուցները դենատուրացվում են։ Միսը փոխում է իր գույնը, կառուցվածքը պնդանում է։ Դա պայմանավորված է բարձր ջերմաստիճանի ազդեցությամբ։ Ջերմությունը քանդում է սպիտակուցի բնական կառուցվածքը, ինչը փոխում է մսի հատկությունները։

4. Մազերի ուղղումը կամ գանգրացումը ջերմությամբ

Մազերը կազմված են կերատին սպիտակուցից։ Երբ մազերը ուղղում են վարսահարդարիչով կամ սանրը տաքացնում են, տեղի է ունենում սպիտակուցի դենատուրացիա։ Ջերմաստիճանի ազդեցությամբ կերատինի կառուցվածքը փոխվում է, և մազերը ստանում են նոր ձև, սակայն ժամանակավոր։ Սա ևս ջերմային դենատուրացիայի օրինակ է։

5. Ալկոհոլով վերքի մշակումը

Երբ սպիրտով (ալկոհոլով) մշակում ենք վերք, սպիտակուցները մակերեսին դենատուրացվում են։ Սպիրտը քիմիական նյութ է, որը քայքայում է սպիտակուցի կառուցվածքը։ Դրա հետևանքով մանրէների սպիտակուցները դենատուրացվում են և ոչնչանում, ինչը վերքն ախտահանելու միջոց է։

Բնափոխման պատճառներն ու գործոնները

Սպիտակուցների դենատուրացիան կարող է առաջանալ տարբեր գործոնների ազդեցությամբ․

1. Ջերմաստիճանի բարձրացում – ջերմային դենատուրացիա (օր.՝ ձվի եփում, մսի խորովում)։
2. pH-ի փոփոխություն (թթվայնություն) – քիմիական դենատուրացիա (օր.՝ կաթի թթվելը)։
3. Քիմիական նյութերի ազդեցություն – օրգանական լուծիչները դենատուրացնում են սպիտակուցները։
4. Մեխանիկական ուժեր – որոշ դեպքերում երկար խառնելու արդյունքում սպիտակուցի կառուցվածքը կարող է փոխվել (օր.՝ ձվի սպիտակուցը խառնելու ժամանակ մարենգի պատրաստելիս)։

---

Եզրակացություն

Սպիտակուցների դենատուրացիան բնական և հաճախ հանդիպող երևույթ է առօրյայում։ Այն կարող է լինել օգտակար (օրինակ՝ եփած կերակուր, ախտահանում) կամ վնասակար (օրինակ՝ բարձր ջերմաստիճանի հետևանքով սպիտակուցների քայքայում օրգանիզմում)։ Դենատուրացիան կարող է տեղի ունենալ ջերմության, թթվայնության, քիմիական նյութերի և այլ գործոնների ազդեցությամբ։

• Ի՞նչ է գենը, որոնք են ԴՆԹ_ի ֆունկցիաները բջջում։

Գենը ԴՆԹ-ի (դեզօքսիռիբոնուկլեինաթթվի) մի հատված է, որը պարունակում է տեղեկատվություն որևէ սպիտակուցի կամ ՌՆԹ-ի (ռիբոնուկլեինաթթու) սինթեզի համար։

Ժառանգական տեղեկատվության պահպանում
ԴՆԹ-ն պարունակում է ամբողջ գենետիկ կոդը՝ որը փոխանցվում է սերունդներին։

Սպիտակուցների սինթեզի վերահսկում
ԴՆԹ-ն որոշում է, թե բջիջը ինչ սպիտակուցներ պետք է արտադրի՝ այդ սպիտակուցներն են իրականացնում հիմնական կենսաբանական ֆունկցիաները։

• Նուկլեյնաթթուները քանի՞ տեսակ են լինում,  նշել դրանց ֆունկցիաները։

Նուկլեինաթթուները լինում են 2 տեսակ՝ Դեզօքսիռիբոնուկլեինաթթու (ԴՆԹ) և Ռիբոնուկլեինաթթու (ՌՆԹ)։

ԴՆԹ՝

• Պահպանում է ժառանգական ինֆորմացիան
• Կառավարում է սպիտակուցների սինթեզը
• Փոխանցվում է սերունդներին

ՌՆԹ՝

• Մասնակցում է սպիտակուցների սինթեզին
• Կատարում է տեղեկատվության փոխանցում ԴՆԹ-ից ռիբոսոմ
• Տարբեր տեսակներով (մՌՆԹ, տՌՆԹ, ռՌՆԹ) ապահովում է սինթեզի տարբեր փուլերը
• Որո՞նք են նուկլեյնաթթուների մոնոմերները, նշել դրանց տարբերությունները։

Նուկլեինաթթուների մոնոմերները նուկլեոտիդներն են։ Տարբերությունները ԴՆԹ-Ի և ՌՆԹ-Ի միջև․

Շաքար․

• ԴՆԹ – դեզօքսիռիբոզ
• ՌՆԹ – ռիբոզ

Ազոտային հիմքեր․

• ԴՆԹ – ադենին (A), թիմին (T), գուանին (G), ցիտոզին (C)
• ՌՆԹ – ադենին (A), ուրացիլ (U), գուանին (G), ցիտոզին (C)

Թեմա՝ Վեկտորի բազմապատկումը թվով։

Ենթադրենք՝ վեկտորների գումարը կազմված է մի քանի հավասար վեկտորներից, օրինակ՝ a + a + a: Բնական է, ինչպես և թվերի դեպքում է, այդ գումարը նշանակել 3a – ով: Պարզ է, որ 3a վեկտորը համուղղված է a վեկտորին, իսկ դրա երկարությունը երեք անգամ մեծ է a վեկտորի երկարությունից:
Նկատենք նաև, որ -a + (-a) վեկտորը մի վեկտոր է, որի երկարությունը 2 անգամ մեծ է a վեկտորի երկարությունից և հակուղղված է a վեկտորին:
Այս օրինակները հուշում են, թե ինչպես սահմանենք թվի և վեկտորի արտադրյալը:
Ոչ զրոյական a վեկտորի և k թվի արտադրյալ կոչվում է այն b վեկտորը, որի երկարությունը հավասար է |k|*|a|, ընդ որում՝ a և b վեկտորները համուղղված են, եթե k >= 0 , և հակուղղված են, եթե k < 0 :
a վեկտորի և k թվի արտադրյալը նշանակվում է ka: Նկարում պատկերված են a, 1,5a, – 2a վեկտորները:

Թվի և վեկտորի արտադրյալի սահմանումից հետևում է, որ.
1) Զրոյական վեկտորի և ցանկացած թվի արտադրյալը, ինչպես նաև ցանկացած վեկտորի և զրոյի արտադրյալը զրոյական վեկտոր է. k*0 = 0
0 * a = 0 :
2) a և ka վեկտորները համագիծ են։

Ցանկացած k, m թվերի և ցանկացած a, b վեկտորների համար տեղի ունեն հետևյալ հավասարությունները.
1) (km) a = k(ma) (զուգորդական օրենք),
2) (k+m) a = ka + ma (առաջին բաշխական օրենք),
3) k (a + b) = ka + kb (երկրորդ բաշխական օրենք):

Առաջադրանքներ․

1․ Տրված են a և b վեկտորները: Կառուցել հետևյալ վեկտորները.

ա) 2a
բ) — 2a
գ) 1/3a
դ) 3b
ե)-1/2b
զ) -4b

2․ Պարզեցրնել արտահայտությունները.
ա) 3(a + b) — 2(a — b )
բ) 4a + 5b — 2(a + 2b )
գ) 1/3(a + b) + 2/3(a — b)

3․ Համուղղված են, թե՞ հակուղղված a և b ոչ զրոյական վեկտորները, եթե.
ա) b = 2a
բ) b = -3a
գ) a = 1/3b
դ) a = -1/2b

4․ Գտնել b վեկտորի մոդուլը, եթե |a| = 6 սմ.
ա) b = 4a
բ) b = -3a
գ)b = 1/3a

5․ O-ն ABCD զուգահեռագծի անկյունագծերի հատման կետն է: Գտե՛ք k-ն, եթե DA + DC = k · DO:
6․ O-ն ABCD զուգահեռագծի անկյունագծերի հատման կետն է: Գտե՛ք k-ն, եթե AB + AD = k · CO։

1. Повторение орфограммы ,,Проверяемая безударная гласная в корне слова»

1. Вспомним правило

Если в корне слова есть безударная гласная, и её можно проверить ударением в родственном слове — это проверяемая безударная гласная.
Например:

столы — стол

трава — травка

гора — горы

---

 2. Вставь пропущенные буквы и подбери проверочные слова

1. Столы, мосты, коты, слоны, моря, болъной. 

2. Зерно, гнездо, перо, в.дро, в.сло, р.ка, с.стра. 

3. З.мля, пч.ла, в. сна, л. сник, стр. на, з.ма. 

4. Ск.ла, ст.на, г.ра, тр.ва. 

5. Д.тей, р.ды, цв.ток. кр.ты. 

6. П.лы. н.сёт, вр.ча, х.лмы, с.сновый, п.лями. 

7. К.рмитъ, б.льшой, ст.ят, х.лодный. 

8. Ч.сы, сл.ва, ст.на, в.лы, д.ма, з.ма. 

9. Ск.тина, ст.ит, к.вёр, х.лмы, л.дяная. 

10. Гр.бы, с.ло, с.ды, в. сна, дв.ре, в л. су. 

11. Л.дяная, стр.на, гн.здо, в.сло, в.дро, п.ро. 

12. Гр.чи, гр.бы, цв.ток, з.ма, тр.винка, р.ды. 

13. Ш.ловливый, д.тей, н.сти, см.шной, ст.лы. 

14. К.тёнок, в.дичка, см.ла, х.дить, т.лпа. 

15. Д. ска, ст. да, гр.чи, гр.за, п.ля, н.жи. 

16. Древо, пч.ла, с.стра, к.са, п.га, хитрая л. са. 

17. Сл.ны, м.ря, б.лъной, ст.ит, с.ва, кр.ты. 

18. Дв.ры, м.сты, д.ма, к.ты, к.за, .вца. з.ме. 

19. Гр.да, хл.ба, д.жди, с.ва, к.за, .вца. р.са. 

20. Ст.лы, м.сты, к.ты, сл.ны, м ря, б.льшой. 

№ 2. 

1. Д.ждливый, св.стетъ, ст.лъной, пл.сатъ, зв.нок, пл.довитый, скр.петъ, с.деть на стуле. 

2. Пч.ла, с.стра, р.ка, б.льшая, посп.ватъ, ств.лы, т.чёт, л.жат. 

3. Гр.бешок, т.шина, гр.бы, стропа, гродской, м.лодой, п.сателъ, ст.ял. 

4. К.са, к.лосья, з.рно, гн.здо, в.сло, в.дро, про д.ревья. 

5. Д.лёкий, н.чная, т.желая, ч.рвивое, сл.ды, ст.пной, г.лоса, гр.бешок. 

6. Поб.жала, обл.тел, созр.вает, тр.пинка, прив.ла, ст.ит, п.щат. 

---

 3. Найди лишнее слово (в одном ряду ошибка)

1. гора — горы — горный — гаревый
2. лес — лесок — лесной — лесник
3. трава — травы — травинка — травяной
4. вода — водный — водичка — ведро
5. стол — столик — столовый — стал

(Объясни, в каком слове допущена ошибка и почему.)

---

 4. Исправь ошибки (редактирование текста)

Наступило ясное висеннее утро. По небу плывут лёгкие облока, в воздухе чувствуется свежесть. На паляне распустились первые цвиты, зазиленела трова.
Из леса доносится звонкое пение птиц. У рики играют дети. Они собирают вербы и пускают по ваде кораблики из кары.
Всё вокруг наполняется жизнью. Природа словно просыпается после долгого сна, и каждому хочется улыбаться новому дню.

айди и исправь все слова с ошибками в корне. Подбери к ним проверочные слова.

---

 5. Интерактивный диктант

https://saharina.ru/dicts/test.php?name=dict151.xml

---

 6. Мини-тест (самопроверка)

Отметь, где правильно написано слово:

---

1.угадать — угодать

2.голова — галава

3. виршина — вершина

4.сматреть -смотреть

Առաջադրանքներ․

1․ y=f(x−166) ֆունկցիայի գրաֆիկը կառուցելու համար պետք է y=f(x) ֆունկցիայի գրաֆիկը տեղաշարժել 166 միավորով դեպի՝ 

• վերև
• ձախ
• աջ
• ներքև

2․ Ո՞ր ֆունկցիայի գրաֆիկը կստացվի, եթե y = 6x¹⁷ ֆունկցիայի գրաֆիկը Ox առանցքի ուղղությամբ տեղաշարժել 16 միավորով դեպի ձախ:

y=6(x+16)¹⁷

3․ y=1/2(x−198)¹³ + 62 ֆունկցիայի գրաֆիկը կառուցելու համար պետք է y = 1/2x¹³ ֆունկցիայի  գրաֆիկը տեղաշարժել 198 միավորով

• x-երի առանցքի ուղղությամբ դեպի ձախ
• x-երի առանցքի ուղղությամբ դեպի աջ
• y-երի առանցքի ուղղությամբ դեպի վերև
• y-երի առանցքի ուղղությամբ դեպի ներքև

և  62 միավորով

ա)x-երի առանցքի ուղղությամբ դեպի աջ

բ)y-երի առանցքի ուղղությամբ դեպի ներքև

գ)x-երի առանցքի ուղղությամբ դեպի ձախ

դ)y-երի առանցքի ուղղությամբ դեպի վերև

4․ Ո՞ր ֆունկցիայի գրաֆիկը կստացվի, եթե  y=10x³ ֆունկցիայի գրաֆիկը Oy առանցքի ուղղությամբ 8 միավորով տեղաշարժվի դեպի վերև:

y=10x³+8

5․ Նկարում պատկերված է f(x) ֆունկցիայի գրաֆիկը։ Գծե՛ք f(x — a) ֆունկցիայի գրաֆիկը.
ա)a = 3

x-երի առանցքում 3 միավոր աջ
բ)a = 2

x-երի առանցքում 2 միավոր աջ
գ)a = — 1

x-երի առանցքում 1 միավոր ձախ
դ)a = 3

x-երի առանցքում 3 միավոր աջ
ե)a = — 2

x-երի առանցքում 2 միավոր ձախ
զ)a = 4

x-երի առանցքում 4 միավոր աջ
է)a = -3

x-երի առանցքում 3 միավոր ձախ
ը)a = -2

x-երի առանցքում 2 միավոր ձախ

6․ Նկարում պատկերված է f(x — 2) ֆունկցիայի գրաֆիկը: Գծե՛ք f(x) ֆունկցիայի գրաֆիկը.

ա)Ֆունկցիան կանցնի՝ -10,-1,6 կետերով։ Ֆունկցիան տեղափոխում ենք 2 միավոր ձախ։

բ)Ֆունկցիան կանցնի՝ -10,-4,4 կետերով։ Ֆունկցիան տեղափոխում ենք 2 միավոր ձախ։

7․ Գտնել A ∩ B բազմությունը, եթե A = {1; 3; 6; 8}, B = {2; 6; 9}։

A ∩ B={6}

8․ Գտնել A ∩ B բազմությունը, եթե A = {1; 4; 6; 9}, B = {3; 6; 8}։

A ∩ B={6}

9․ Գտնել A U B բազմությունը, եթե A = {0; 2; 4; 6; 8}, B = { 1; 4; 6; 8}։

A U B={0,1,2,4,6,8}

10․ Գտնել A U B բազմությունը, եթե A = {0; 3; 6; 9}, B = {1; 2; 8}։

A U B={0,1,2,3,6,8,9}

11․ Գտնել A U B բազմությունը, եթե A = {7}, B = {5; 6}։

A U B={5,6,7}

Ամփոփում ենք սեպտեմբեր/հոկտեմբեր ամիսները

(պատրաստվել բանավոր քննարկման)

Սեպտեմբեր.

• Ի՞նչ է ֆիզիկական մարմինը, ասա՛ տեսակները:

Մեզ շրջապատող ամեն բան մենք անվանում ենք ֆիզիկական մարիմին, որոնք ունեն ծավալ և զանգված։ Մարմինները լինում են 2 տեսակի՝ անշունչ և շնչավոր։

• Ի՞նչ է նյութ : 

Նյութը այն է ինչից կազմված է ֆիզիկական մարմինը։

• Ո՞ր նյութերն են կոչվում մաքուր:

Մաքուր են այն նյութերը որոնք կազմված են միատեսակ մասնիկներից (ատոմ, մոլեկուլ․․․)։

• Ո՞ր նյութերն են կոչվում խառնուրդներ:

Խառնուրդներ են կոչվում այն նյութերը որոնք իրենց մեջ պարունակում են 1 — ից ավելի նյութեր։

• Խառնուրդների ի՞նչ տեսակներ գիտես:

Խառնուրդները բաժանվում են 2 մասի՝ համասեռ և անհամասեռ։ Համասեռ խառնուրդնուրդներում հնարավոր չէ տարբերել խառնուրդ առաջացնող նյութերը։ Անհամասեռ խառնուրդներում բաղադրրիչները անզեն աչքով տեսանելի են։

• Ո՞ր երևույթն է կոչվում ֆիզիկական:

Ֆիզիկական երևույթների ժամանակ նոր նյութեր չեն առաջանում, այլ փոխվում են նյութի ագրեգատային վիճակը, ձևը և չափսերը:

• Ո՞ր երևույթն է կոչվում  քիմիական:

Քիմիական երևույթներ են նրանք, որոնց ժամանակ առաջանում են նոր նյութեր՝ ռեակցաներ:

• Թվարկի՛ր քիմիական ռեակցիայի հատկանիշները:

Քիմիական ռեակցիայի հատկանիշներն են՝ ջերմության կլանվելը կամ անջատվելը, հոտի հայտնվելը, գույնի փոխվելը, նստվածի առաջանալը, գազի անջատվելը։

• Թվարկի՛ր քիմիական ռեակցիայի  սկսվելու պայմանները:

Յուրաքանչյուր քիմիական ռեակցիայի ընթացքում այս կամ այն տեսակի նյութերից առաջանում է այլ տեսակի նյութեր՝ արդեն իրենց բնորոշ հատկությոններով։

• Ասա՛  նյութի ֆիզիկական հատկությունները:

Նյութի ֆիզիկական հատկություններն են՝ նյութի ագրեգատային վիճակը (պինդ, հեղուկ և գազային)։

• Ի՞նչ է ատոմը:

Ատոմ, քիմիական տարրի հատկություններ ունեցող փոքրագույն մասնիկ։ Ցանկացած պինդ մարմին, հեղուկ, գազ կամ պլազմա կազմված է չեզոք կամ իոնացված ատոմներից։

• Ի՞նչ է քիմիական տարրԸ:

Քիմիական տարրը միատեսակ հատկություններով օժտված ատոմների որոշակի տեսակ է։

• Ո՞ր նութերն են կոչվում պարզ:

Պարզ նյութերը կազմված են մեկ քիմիական նյութի ատոմներից։

• Պարզ նյութերը ի՞նչ տեսակներ գիտես:

Ծծումբ, ջրածին, ացխածին․․․

• Ո՞ր նութերն են կոչվում բարդ։

Բարդ նյութերը կազմված են տարբեր քիմիական տարրերի ատոմներից։

• Ի՞նչ է մոլեկուլը:

Մոլեկուլը քիմիական կապերով միացած ատոմների խումբ է։

• Ի՞նչ է քիմիական բանաձև:

Քիմիական բանաձևը նյութի բաղադրության պայմանական գրառումն է քիմիական տար րերի նշաններով և ինդեքսներով:

•   Ի՞նչ է  հարաբերական ատոմային զանգվածը(Ar ):

Հարաբերական ատոմային զանգվածը(Ar) տարրի մեկ ատոմի զանգվածի հարաբերությունն է զանգվածի ատոմային միավորին (զ.ա.մ.):

•   Ի՞նչ է  հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը(Mr):

Հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը (Mr) ցույց է տալիս, թե տվյալ նյութի մեկ մոլեկուլի զանգվածը քանի անգամ է գերազանցում զանգվածի ատո- մային միավորը։

• Ի՞նչ է քիմիական կապ, թվարկի՛ր տեսակները

Հոկտեմբեր.

• 
  Ի՞նչ է օքսիդը։

Միացությունն, որը պարունակում է թթվածին։

• Ո՞րն է մետաղական օքսիդի օրինակ։

Մետաղական օքսիդներ են այն բարդ նյութերը, որոնք կազմված են մետաղի և թթվածնի ատոմներից։Օրինակ՝CaO

• Ո՞րն է ոչ մետաղական օքսիդի օրինակ։

Ոչ մետաղականը կազմված է ոչ մետաղական տարրից և թթվածնից: Օրինակ՝ NO₂

• Ինչպե՞ս կարելի է ստանալ օքսիդներ։

Մետաղների կամ ոչ մետաղների օքսիդացումով՝ օդի թթվածնի հետ, հիդրօքսիդների ջերմային քայքայումով, ալկալիական մետաղների ածխաթթուների կամ աղերի տաքացումով։

• Ինչպե՞ս են օքսիդները անվանվում:
• Ասա՛ օքսիդների ֆիզ-քիմ հատկությունները: Գրի՛ր ռեակցիաները:
• Ի՞նչ է առաջանում, երբ մետաղական և ոչ մետաղական օքսիդը լուծվում է ջրում։
• Ի՞նչ գիտես թթվային, հիմնային և ամֆոտեր օքսիդների մասին:

1․ Նկարում պատկերված է f(x) + 3 ֆունկցիայի գրաֆիկը: Պատկերե՛ք f(x) — 3 ֆունկցիայի գրաֆիկը:

2․ Գտնել 20-ի 3/4 մասը։ 15

3․ Գտնել 35-ի 4/5 մասը։ 28

4․ Գտնել թիվը, եթե նրա 2/5 մասը 34 է։ 85

5․ Գտի՛ր թիվը, եթե նրա 4/5 մասը 32 է։ 40

6․ 0, 1, 2, 3 թվերից ո՞րը պետք է աջից կցագրենք 125 թվին, որպեսզի ստացված քառանիշ թիվը բաժանվի 3-ի։

1251

7․ 0, 1, 5, 6 թվերից ո՞րը պետք է աջից կցագրենք 242 թվին, որպեսզի ստացված քառանիշ թիվը բաժանվի 3-ի։

2421

8․ 1, 2, 5, 8 թվերից ո՞րը պետք է աջից կցագրենք 305 թվին, որպեսզի ստացված քառանիշ թիվը բաժանվի 3-ի։

3051

9․ Երեք հաջորդական բնական թվերի գումարը 42 է։ Ո՞րն է այդ թվերից փոքրը։

13

10․ Երեք հաջորդական բնական թվերի գումարը 21 է։ Ո՞րն է այդ թվերից փոքրը։

6

11․ Երեք հաջորդական բնական թվերի գումարը 96 է։ Ո՞րն է այդ թվերից փոքրը։

31

12․ Գտնել 468 թվի թվանշանների միջին թվաբանականը։

4+6+8=18/3=6

13․ Գտնել 672 թվի թվանշանների միջին թվաբանականը։

6+7+2=15/3=5

14․ Գտնել 150 թվի թվանշանների միջին թվաբանականը։

1+5+0=6/3=2