Day: December 9, 2024

Հարցեր.

ԱՌԱՋԱԴՐԱՆՔՆԵՐ

1. Որո՞նք են Հարավարևմտյան Ասիայի բնակչության բարձր աճի պատճառները:

Խթանիչներն են Հարավարևմտյան Ասիայի գլխավոր հարստությունը նավթն է։ Այստեղ է կենտրոնացած նավթի համաշխարհային պաշարների 2/3-ը։ Նավթով հարուստ են Սաուդյան Արաբիան, Քուվեյթը, Իրաքը, Իրանը, ԱՄԷ-ն (Արաբական Միացյալ Էմիրություններ)։ Այստեղ է կենտրոնացած նաև բնական գազի համաշխարհային պաշարների 1/4-ը։ Գազի պաշարներով հարուստ են Իրանը, ԱՄԷ-ն, Սաուդյան Արաբիան։ Բորի և քրոմի հումքի համաշխարհային նշանակության պաշարներ կան Թուրքիայում, կալիումական աղերի՝ Իսրայելում, Հորդանանում և Իրանում։ Երկաթի, պղնձի ու բազմամետաղների հանքաքարի զգալի պաշարներով առանձնանում են Իրանը, Թուրքիան և Հայաստանը։ Տարածաշրջանի գյուղատնտեսական առաջատար ճյուղը բուսաբուծությունն է։ Հացահատիկային հիմնական մշակաբույսերն են ցորենը, բրինձը, գարին, եգիպտացորենը։ Մշակում են նուռ, նուշ, ծիրան, թուզ, ձիթապտուղ, ցիտրուսներ։ Լայն տարածում ունի խաղողագործությունը։ Տարածաշրջանն աշխարհում առաջինն է փյունիկյան արմավի արտադրությամբ (Իրաք, Սաուդյան Արաբիա, Իրան)։ Տարածաշրջանի երկրները զարգացած երկրներից ներմուծում են մեքենաներ և սարքավորումներ, ինչպես նաև ժամանակակից տեխնոլոգիաներ։ Արտահանում են նավթ, բնական գազ և այլ օգտակար հանածոներ, բուսաբուծության և անասնապահական արտադրանք, գորգեր, տնայնագործական ապրանքներ:      Խոչընդոտներն են`պատերազմներ,ահաբեկչություններ և ռասայական խթրականության դրսևորումներ

2. Բնութագրե՛ք Հարավարևմտյան Ասիայի բնակչության ազգային և կրոնական կազմը:

Հարավարևմտյան Ասիան բազմազան է ազգային և կրոնական կազմով։ Այստեղ հիմնական ազգաբառարանական խմբերն են՝ արաբները, թուրքերն ու պարսիկները, իսկ այլ ազգային խմբեր, ինչպիսիք են քրդերը և ազերիները, նույնպես հանդիպում են։ Կրոնական տեսանկյունից գլխավոր դերը պատկանում է իսլամին, որի երկուսը՝ սուննիներն ու շիաները, հիմնական բաժանումներն են։ Բացի դրանից, տարածաշրջանում կան նաև քրիստոնյաներ, հրեաներ և այլ փոքր կրոնական համայնքներ, ինչպիսիք են դեպի զորոաստրիական և հավատներ հետևողները։

3. Նկարագրե՛ք տարածաշրջանի բնակչության տեղաբաշխումը:

Հարավարևմտյան Ասիայի բնակչությունը համեմատաբար խիտ է տեղաբաշխված հիմնականում քաղաքներում և ծովափնյա տարածքներում։ Արևմուտքում և հարավում, որտեղ գտնվում են մեծ քաղաքներ, բնակչությունն ավելի խիտ է, օրինակ՝ Թեհրանում (Իրան), Բաղդադում (Իրաք) ու Դուբայում (ՄԱԷ)։ Արաբական թերակղզու երկրներում նույնպես բարձր է բնակչությունը, հատկապես մայրաքաղաքներում։ Մինչդեռ, կենտրոնական և արևելյան տարածքներում, որոնք ունեն անապատային պայմաններ, բնակչությունը ավելի ցրված է։ Գյուղական շրջանները բնակեցված են հիմնականում հողագործությամբ զբաղվող համայնքներով։

4. Որո՞նք են տարածաշրջանի հակամարտությունների պատճառները: Բացատրե՛ք:

Հարավարևմտյան Ասիայի հակամարտությունների պատճառները հիմնականում կապված են կրոնական, էթնիկ, քաղաքական և տնտեսական գործոնների հետ։ Սուննի և շիա մուսուլմանների միջև առկա կրոնական բաժանումները, հատկապես Իրանում և Սաուդյան Արաբիայում, հաճախ դառնում են հակամարտությունների պատճառ։ Քրդերի ինքնավարության ձգտումները ևս բախումների պատճառ են, հատկապես Թուրքիայի, Իրաքի և Սիրիայի տարածքներում։ Պատմականորեն գաղութատիրական երկրների սահմանները հաճախ չեն համապատասխանում ազգային խմբերի խառնուրդին, ինչը ստեղծում է լարվածություն։ Բացի այդ, նավթի և այլ բնական ռեսուրսների վերահսկողությունը նույնպես նպաստում է հակամարտություններին։

5. Գնահատե՛ք հայերի և տարածաշրջանի մյուս ժողովուրդների ավանդը մարդկային քաղաքակրթության մեջ:

Հայերը մեծ ավանդ ունեն գրագիտության, քրիստոնեության տարածման և արվեստի մեջ։ Արաբները կարևոր դեր են խաղացել գիտության ու բժշկության զարգացման մեջ, հատկապես Աբբասյան խալիֆայության շրջանում։ Պարսիկները նպաստել են ճարտարապետության ու կրոնի զարգացմանը։ Թուրքերը, Օսմանյան կայսրության ժամանակ, ազդեցություն են ունեցել արվեստի ու իրավունքի ոլորտներում։

6. Պատրաստե՛ք փոքրիկ հաղորդում տարածաշրջանի հայության մասին:

Հարավարևմտյան Ասիայի հայությունը ունի երկար պատմություն, հատկապես Իրանում, Սիրիայում, Լիբանանում և Թուրքիայում։ Հայերը մեծ ազդեցություն են ունեցել տարածաշրջանի տնտեսության, առևտրի և մշակույթի զարգացման վրա։ Նրանք պահպանել են իրենց լեզուն, կրոնը և ավանդույթները, իսկ հայ համայնքները շարունակում են կարևոր դեր խաղալ կրթական, մշակութային և սոցիալական կյանքում։

Թեմա՝ Ռացիոնալ արտահայտություններ և դրանց թվային արժեքը:

Ռացիոնալ արտահայտություն կոչվում է այն արտահայտությունը, որում մի քանի հանրահաշվական կոտորակներ միացված են թվաբանական գործողությունների նշաններով:

Ընդ որում այդ արտահայտությունը չպետք է պարունակի զրոյական բազմանդամի վրա բաժանման գործողություն:

Հանրահաշվական կոտորակը նույնպես անվանում են ռացիոնալ արտահայտություն:

Օրինակ․

Ռացիոնալ են հետևյալ արտահայտությունները՝

Որպեսզի այսպիսի արտահայտությունները ճիշտ պարզեցնել, պետք է՝

•  պահպանել գործողությունների հերթականությունը,
•  պահպանել այդ գործողությունների կատարման կանոնները,
•  հիշել, որ բոլոր գործողությունները կատարվում են միայն այն արժեքների համար, որոնց դեպքում կոտորակներն իմաստ ունեն:

Օրինակ՝

Հարցեր և առաջադրանքներ:

1․ Ո՞ր արտահայտությունն է կոչվում ռացիոնալ:

Ռացիոնալ արտահայտություն կոչվում է այն արտահայտությունը, որում մի քանի հանրահաշվական կոտորակներ միացված են թվաբանական գործողությունների նշաններով:

2. Պարզեցնել ռացիոնալ արտահայտությունը.

ա) bc+ac+ab
բ) 15x²-5x+5

3. Արտահայտություններից որո՞նք իմաստ չունեն.

Երրորդը իմաստ չունի

x=y իմաստ չունի

x=a=0 իմաստ չունի

4. x-ի ինչպիսի թվային արժեքի համար հանրահաշվական կոտորակի արժեքը հավասար է 0-ի.

ա) x = 2
բ) x = -4
գ) x = 2
դ) -2.5
ե) 0

5. Գտնել արտահայտության արժեքը, երբ x=2

ա) 1

բ)

գ)

դ)

6. Հաշվել արտահայտության արժեքը.