Զանգված և զանգվածի միավորներ

Զանգվածը մարմնի իներտության քանակական չափն է։ Զանգվածը ֆիզիկական մեծություն է,սկալյար մեծություն է։ Որպես զանգվածի միավոր ՄՀ-ում ընդունված է պլատինիումի և իլիտիումի համաձուլվացքից պատրաստված գլանի զանգվածը, որին անվանեցին կիլոգրամ/1 կգ/։ Այդ նմուշը պահվում է Ֆրանսիայում, Փարիզի մերձակա Սեվր քաղաքի չափերի և կշիռների միջազգային բյուրոյում։ Զանգվածը նշանակել են փոքրատառ m տառով։ Օգտագործվում են բազմակի՝ 1ց,1տ և մասնակի՝ 1 գ, 1մգ միավորներ։ Զանգվածի չափման գործիքներն են՝ կշեռնքները և կշռաքարերի հավաքածուն։ Մեր լաբարատորյայի գործիքներն են՝․

Ածական անուն,տեսակները,08․12․23

1․Ի՞նչ է ցույց տալիս ածականը։

Ածականը ցույց է տալիս գոյականի կամ բայի ինչպիսի լինելը։

2․Ինչպիսի՞ հարցերի է այն պատասխանում։

Ածականը պատասխանում է ինչպիսի՞,որպեսզի՞ հարցերին։

3․Որակական և հարաբերական ածականներ,դրանց տարբերակիչ հատկանիշները։

Որակականը ցույց է տալիս ախականի ուղիղ ձևը(գեղեցիկ, բարի,չար,կարմիր), իսկ հարաբերականը համեմատում է գոյականների իրարից մեծ լինելը։

Օրինակ՝ Երևանը ավելի մեծ քաղաք է, քան Գյումրին։

4․Ածականի ձևաբանական արժեքը։

Ածականները կարող են նաև գոյականաբար գործածվել և հոլովվել։ Դա ածականի ձևաբանական արժեքն է։

Օրինակ՝ գեղեցիկ-գեղեցիկի, չար-չարի։

5․»Ածական» բառի բառակազմական արժեքը ,դրանից բխող նրա գործածությունը։

Ածական բառը բաղկացած է ածել բառից, որը նշանակում է ավելացնել,լցնել գոյականը։ Այսինքն՝ ածականը լրացնում է գոյականին։

Օրինակ՝ գեղեցիկ աղջիկ, ուրախ տղա։

Առաջադրանքներ 162,164-րդ 7-րդ դասարանի քերականության գրքից։

162. Տեքստում ավելացրու՛ տրված ածականները:  Տրված և ստացված տեքստերը համեմատի՛ր:

Ա. Սարսափելի, բազմաթիվ, անհրապույր, իսկական, բազմազան, սարսափազդու, փոքրիկ, սուր:

Սարսափելի թմբկահար ձկան արձակած որոտը հավանաբար վախեցնում է նրա սարսափազդու թշնամիներին: Անհրապույր դոդոշաձուկն էլ բոցմանի սուր սուլիչի ձայն է հանում կարծես թե զուգավորման շրջանում:

Մյուս փոքրիկ ձկների արձակած բազմաթիվ ձայների իսկական նշանակության մասին քիչ բան է հայտնի: Իհարկե, կան բազմազան ձկներ էլ, որոնք իսկապես համր են:

Ածականների տեղադրելուց հետո ստացված տեքստում ձկներին և իրենց պատմության մասին վկայող արձանագրությունը բնութագրվում է, խոսվում և ներկայացվում է իրենց տեսքի, ձայնի մասին։

Բ. Լայն, հետաքրքիր, ծանծաղ, զանազան, հնագույն, ամենատաք, ծովային, անվնաս, գեղեցիկ, մեծ, չքնաղ:

Անվնաս և հետաքրքիր լամանտինը մի կենդանի է, որը հավանաբար նախատիպ է եղել հնագույն լեգենդների չքնաղ և գեղեցիկ ջրահարսերի համար: Այս կենդանու առջևի զանազան վերջավորությունները հետաճել են, իսկ մեծ մարմինը հենվում է լայն պոչի վրա: Նա բնակվում է ծանծաղ ծովափնյա ջրերում և սնվում է բացարձակապես ծովային բուսական սննդով: Ապրելու համար նա ընտրել է ամենատաք տեղը, նրան կարելի հանդիպել հասարակածի երկու կողմերում:

Տեքստերը համեմատելիս նկատում ենք, որ ածականների ավելացնելուց հետո նույն տեքստը նոր գույներ է ստանում, գոյականները բնութագրվում են և այդպես ավելի պատկերավոր է դառնում ընթերցածը։

164. Տեքստի ածականներն ըստ անհրաժեշտության դարձրո՛ւ բաղդատական կամ գերադրական աստիճանի (օգտվի՛ր ավելի առավել, պակաս,նվազ, ամենից բառերից ու ամենա-, (ա) գույն մասնիկներից):

Գիտությանը հայտնի շնաձկների 250 տեսակներից ամենախոշորը կետաշնաձուկն է, որը կարող է մինչև 15 մ երկարություն ունենալ: Սպիտակ վիթխարի շնաձուկը ավելի փոքր է,քան կետաշնաձուկը, կարող է ունենալ մինչև 11 մ երկարություն: Բայց դրա փոխարեն նա ավելի սարսափելի է: Երրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ շնաձկերի դեմ պայքարի արդյունավետ միջոցներ բացահայտելու համար քիմիական ավելի քան 70 միացություն փորձարկվեց: Ամենաարդյունավետը քացախաթթվային  պղինձ պարունակող միացությունն էր. դրանով թունավորված շնաձուկն էլ չի հետաքրքրվում կերով: Բայց ատլանտյան շնաձկների վրա փոձարկված միջոցները ավելի արդյունավետ եղան խաղաղօվկիանոսյան տեսակների դեմ օգտագործելիս (շնաձկների մի քանի տեսակների վրա դրանք ընդհանրապես ոչ մի ազդեցություն չունեցան):