Օրվա խնդիրները՝

1.Քանի՞ բնական թիվ կա հետևյալ երկու թվերի միջև.ա)

1 և 29 բ) 1 և 38,գ) 30 և 38, դ) 100 և 125:

պատ․՝27 թիվ
2.Վահեն մեծ է Անուշից, իսկ Անուշը մեծ է Սոնայից: Վահե՞ն է մեծ,թե՞ Սոնան:

Վահեն


3. Արամը փոքր է Հասմիկից, իսկ Հասմիկը փոքր է Սարոյից: Արա՞մնէ փոքր, թե՞ Սարոն:


4. Բարդին բարձր է սոճուց, իսկ սոճին բարձր է եղևնուց: Ո ՞ր ծառն է ամենաբարձրը, ո՞ րը` ամենացածրը:

ամենաբարձրը-բարդին

ամենացածրը-եղևնին


5. Ձմերուկը ծանր է խնձորից, և սեխը ծանր է խնձորից: Կարելի՞ էարդյոք այդ տվյալներով որոշել` որն է ծանր` ձմերո՞ւ կը, թե՞ սեխը:

ձմերուկը


6. Գիրքը թանկ է տետրից, թղթապանակն էլ է թանկ տետրից:
Կարելի՞ է արդյոք այդտվյալներով որոշել` գի՞րքն է թանկ, թե՞ թղթապանակը:

գիրքը


7. Վերականգնիր բաց թողածը թիվը

ա) 63 − 45 + 18 = 63
 բ) 76 − 51 + 51 = 76,

գ) 92 − 45 + 45 = 92,
 դ) 56 − 6 + 6 = 56,

ե) (45 + 12) − 12 = 45,
 զ) (47 + 16) − 16 = 47,

է) (31+ 73) − 31 = 73, 


8. Վերականգնիր բաց թողածը թիվը
ա) 20 + 10 = 30,
 բ) 3 + 47 = 50,

գ) 40 − 17 = 23,
 դ) 42 − 32 = 10:

ե) 43 + 21 = 64, 

զ) 14 + 45 = 59,

Է) 34 − 8 = 26, 

Ը) 88 − 53 = 35:

ԱԾԱՆՑՆԵՐԻ ՏԵՍԱԿՆԵՐԸ

Ածանցները լինում են նախածանցներ և վերջածանցներ:

Բառի սկզբից դրվող ածանցները նախածանցներ են: Առավել գործածվող նախածանցներն են՝

ան-անտուն, անգույն
ապ— ապերախտ, ապօրինի
դժ-դժբախտ, դժգոհ
մակ-մակերես, մականուն
չ-չխոսկան, չտես
ստոր-ստորադաս, ստորագրել
հակ-հակազդել, հակահարված
տ-տգետ, տգեղ

Բառի վերջից ավելացող ածանցները վերջածանցներ են: Առավել գործածվող վերջածանցներն են՝

  • -ակ, -իկ,-ուկ վերջածանցներ, օրինակ՝ տնակ, փոքրիկ, գառնուկ,
  • -ային, -ական,  վերջածանցներ, օրինակ՝ քաղաքային, գյուղական,
  • -ավուն, -եղ, -ի, -(կ) ոտ վերջածանցներ,  օրինակ՝ դառնավուն, համեղ, աղի, վախկոտ, բրդոտ
  • -անոց, -արան, -ոց, -ստան, -ուտ վերջածանցներ, օրինակ՝ ծաղկանոց, լոգարան, դպրոց, մրգաստան, թփուտ,
  • -անք, -մունք, -ություն,  -ույք,  -ուստ վերջածանցներ, օրինակ՝ աշխատանք,, մտածմունք,  զվարճություն, հաճույք, փախուստ,
  • բար, պես, որեն- վերջածանցներ, օրինակ՝ հերոսաբար, մեծապես, մեղմորեն

Առաջադրանքներ՝

1.Տրված բառերը դարձրու ածանցավոր՝ ձյուն, հեքիաթ, թիվ, բժիշկ:

ձյունոտ,հեքիաթային,թվական,բժիշկական

2.Մեկ բառով գրիր.

Քար ունեցող-քարոտ
Կեղտ ունեցող-կեղտոտ
Մուր ունեցող-մրոտ
Յուղ ունեցող-յուղոտ
Ժանգ ունեցող-ժանգոտ
Փուշ ունեցող-փշոտ
Ցեխ ունեցող-ցեխոտ

3.Հետևյալ վերջածանցներով կազմիր նոր բառեր,
յուրաքանչյուր ածանցով երեքական բառ:

ընկերական-
դասարան-
լուսավոր-
հիվանդ-անոց-
ջրիկ-
տնակ-

4.Հետևյալ նախածանցներով կազմիր նոր բառեր:

անտուն
վերջ
գերի
ընդանուր

5.Փորձեք առանձնացնել վերջավորություն և ածանց ունեցող գոյականները:

Գրքային, գրքից, մեքենայով, քաղաքից, անգլուխ, մսոտ, մսից, քաղաքային, յուղոտ, բախտից, անբախտ, գլխավոր, գլխով, մարմնին, անմարմին:

գրք-ային, ան-գլուխ, մս-ոտ, քաղաք-ային,յուղ-ոտ,ան-բախտ, գլխ-ավոր, ան-մարմին

Ածանց և վերջավորություն

Բառերի կազմությունն ուսումնասիրելիս շատ կարևոր է ածանցները տարբերել վերջավորությունից:

Ածանցները, բառին ավելանալով, փոխում են բառի ձևը և իմաստը. Օրինակ՝ սենյակ-սենյակային, քար-քարոտ, լույս-լուսավոր

Վերջավորությունները, ավելանալով բառին, փոխում են բառի ձևը, բայց իմաստը մնում է նույնը, օրինակ՝ սենյակ-սենյակում, քար- քարեր, լույս-լույսից

ՀՈՎՀԱՆՆԵՍ ԹՈՒՄԱՆՅԱՆ. ՀԱՄԵՐԳ

tumanyan

Վտակը ժայռից ներքև է թռչում,
Թափ առած ընկնում քարերի գլխին,
Զարկում ավազին, շաչում է, ճչում,
Ճչում անհանգիստ, փրփուրը բերնին։

Ինչպես ծերունին, ձայնով պառաված,
Ձայնակցում է ժիր թոռնիկի երգին,
Այնպես է ծերուկ անտառը կամաց
Արձագանք տալիս ջրի աղմուկին։

Այնինչ բնության զվարթ համերգի
Ունկնդիրն անխոս, հավիտենական,
Ժայռը մտախոհ՝ իր մռայլ մըտքի
Ետևից ընկած՝ լսում է նրան։

Հարցեր և առաջադրանքներ՝

  • Դուրս գրիր անծանոթ բառերը, բառարանի օգնությամբ բացատրիր և սովորիր:
  • Զարկել-Խփել, հարվածել, հարվածներ հասցնել: Զարկեցե՛ք, դարբիննե՛ր, կռանը սալին։
  • Ճչել-Տե՛ս ճչալ։
  • Վտակը-
  • ժայռից-
  • Ինչո՞ւ  է բանաստեղծությունը կոչվում «Համերգ»:
  • Որովետև բնության ձայները նման են երաժշտության
  • Բանաստեղծության մեջ ի՞նչն է ավելի շատ՝ գո՞ւյնը, ձա՞յնը, թե՞ շարժումը:
  • Ձայնը-
  • Ո՞ր քառատողը քեզ ավելի շատ դուր եկավ, ինչո՞ւ:
  • Առաջին-որովետև ինձ դուր է գալիս բնության պատկերը
  • Նկարիր այդ քառատողը:

Հովհաննես Թումանյան



Համերգ

Վտակը ժայռից ներքև է թռչում,
Թափ առած ընկնում քարերի գլխին,
Զարկում ավազին, շաչում է, ճչում,
Ճչում անհանգիստ, փրփուրը բերնին։

Ինչպես ծերունին, ձայնով պառաված,
Ձայնակցում է ժիր թոռնիկի երգին,
Այնպես է ծերուկ անտառը կամաց
Արձագանք տալիս ջրի աղմուկին։

Այնինչ բնության զվարթ համերգի
Ունկնդիրն անխոս, հավիտենական,
Ժայռը մտախոհ՝ իր մռայլ մըտքի
Ետևից ընկած՝ լսում է նրան։

  • Բանաստեղծությունից դուրս գրիր անծանոթ բառերը և բառարանի օգնությամբ բացատրիր։
  • մռայլ-Մութ, մթին, խավար: Մռայլ գիշեր՝ զնդան:
  • Ունկնդիրն-Որևէ բան խոսողի ունկնդրող՝ լսող (մարդ):
  • մտախոհ-Մտածմունքների մեջ սուզված, մտազբաղ:
  • հավիտենական-Վերջ չունեցող, անվերջ, անվախճան: Հավիտենական կյանք:
  • քար, անհանգիստ, ծերունի, թոռնիկ, ծերուկ, բնություն, համերգ, ունկնդիր, մտախոհ բառերը բաժանիր բաղադրիչների։

Հարցեր և առաջադրանքներ
1. Ի՞նչ է հարթավայրը: Երկրի հարթ՝ առանց լեռների ու բարձր բլուրների մակերես, դաշտավայր:


2. Ի՞նչ է բլուրը: Գնդաձև կամ կոնաձև բարձունք՝ բարձրություն գետնի երեսին:


3. Ի՞նչ է լեռը և ինչո՞վ է տարբերվում բլրից: Լեռը ունի  տորոտ, լանջ և գագաթ և այն տարբերվում է բլրից, որովհետև այն ավելի մեծ է բլրից


4. Ի՞նչ մասեր ունեն բլուրը և լեռը: Բլուրը և լեռը ունեն տորոտ, լանջ և գագաթ


5. Ինչո՞վ են առանձնահատուկ լեռնահովիտները: Լեռնային հովիտները առանձնահատուկ են, որովհետև լեռներում ավելի շատ զբաղվում են անասնապահությամբ, որովհետև այնտեղ շատ արոտավայրեր կան։


6. Ինչո՞վ են զբաղվում մարդիկ հարթավայրերում և լեռներում: Պատմիր ձեր բնակավայրում ապրող մարդկանց զբաղմունքների մասին: Հարթավայրներում մարդիկ զբաղվում են սպորտի տարբեր տեսակներով։ Հարթանայրներում նաև ցորեն են ցանում, կովերին են տանում, որ արածեն